Những doanh nghiệp dược lớn nhất Việt Nam đã nằm trong tay nước ngoài
Các doanh nghiệp dược phẩm có quy mô vốn hóa lớn nhất Việt Nam hiện đều nằm dưới sự kiểm soát hoặc tham gia chiến lược của cổ đông ngoại. Thương vụ Livzon thâu tóm Imexpharm mới đây là diễn biến tiếp theo củng cố xu hướng dòng vốn quốc tế chi phối chuỗi sản xuất thuốc nội địa.
Dữ liệu trên sàn chứng khoán cho thấy sự phân hóa quy mô rõ rệt, trong đó dòng vốn nước ngoài hiện diện đậm nét tại nhóm dẫn đầu.
Tại ba doanh nghiệp có vốn hóa lớn nhất ngành hiện nay gồm Dược Hậu Giang (DHG - 12.709 tỷ đồng), Imexpharm (IMP - 7.215 tỷ đồng) và Dược Hà Tây (DHT - 6.340 tỷ đồng), nhà đầu tư nước ngoài đều đóng vai trò chi phối hoặc là cổ đông lớn nhất.
Cụ thể, tập đoàn Taisho Pharmaceutical (Nhật Bản) đã duy trì tỷ lệ sở hữu trên 51% tại DHG từ năm 2019.
Đầu tháng 5/2026, thông qua pháp nhân Lian SGP, Livzon Pharmaceutical Group (Trung Quốc) hoàn tất mua 67,87% cổ phần IMP với giá trị giao dịch khoảng 6.000 tỷ đồng.
Ở vị trí thứ ba, DHT cũng ghi nhận tổ chức ASKA Pharmaceutical (Nhật Bản) liên tục gia tăng tỷ lệ sở hữu lên xấp xỉ 40%.
Xu hướng chuyển giao quyền kiểm soát cho các tổ chức quốc tế cũng đã hoàn tất tại nhiều doanh nghiệp dược phẩm khác trên thị trường.
Abbott Laboratories (Mỹ) hiện nắm giữ 51,7% vốn tại Domesco (DMC). Đáng chú ý, thị trường từng ghi nhận STADA Arzneimittel (Đức) mua lại 99,5% cổ phần Pymepharco (PME) vào năm 2021 và tiến hành hủy niêm yết doanh nghiệp này.
Đối với nhóm doanh nghiệp có tỷ lệ sở hữu ngoại tiệm cận mức chi phối, Traphaco (TRA) hiện ghi nhận sự tham gia của liên minh đầu tư Hàn Quốc (Daewoong và Mirae Asset) với tỷ lệ nắm giữ 40,12% vốn.
Động lực từ thị trường 16 tỷ USD
Mục tiêu chính của các tập đoàn quốc tế trong các giao dịch M&A là tiếp cận hệ thống sản xuất đạt chuẩn và mạng lưới phân phối nội địa có sẵn.
Trong thương vụ tại Imexpharm, tài sản cốt lõi là hệ thống 12 dây chuyền sản xuất đạt tiêu chuẩn EU-GMP, yếu tố cần thiết để cạnh tranh trong mảng đấu thầu thuốc bệnh viện (ETC).
Quá trình dịch chuyển sở hữu diễn ra trong bối cảnh thị trường dược phẩm Việt Nam duy trì đà tăng trưởng. Quy mô toàn ngành đã tăng từ 4-5 tỷ USD (2015) lên mức 8-9 tỷ USD (2024-2025) và được dự báo đạt 16 tỷ USD vào năm 2032.
Quy mô thị trường dược Việt Nam tăng từ khoảng 4-5 tỷ USD năm 2015 lên gần 8-9 tỷ USD giai đoạn 2024-2025 và được dự báo đạt khoảng 16 tỷ USD vào năm 2032. (Biểu đồ: VNF, Nguồn: B&Company)
Để đảm bảo môi trường cạnh tranh nội địa sau các giao dịch tập trung kinh tế, các cơ quan quản lý nhà nước thường áp dụng các điều kiện ràng buộc.
Điển hình, Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia yêu cầu Livzon không phân biệt đối xử trong cung cấp nguyên liệu, đảm bảo nguồn cung thuốc kháng sinh và thực hiện lộ trình chuyển giao công nghệ định kỳ cho Imexpharm.
