Nhìn cách người giàu dùng tiền mới hiểu: 5 thói quen âm thầm tạo nên khoảng cách tài chính

Quan sát những người có nền tảng tài chính tốt, có thể nhận ra một điểm khá thú vị: họ không nhất thiết tiết kiệm từng đồng, cũng không lúc nào nói về đầu tư hay làm giàu. Thứ họ làm tốt hơn thường là xây dựng một cách vận hành tiền bạc có hệ thống.

Họ sẵn sàng chi ở những nơi giúp tiết kiệm thời gian, ưu tiên tài sản hơn tiêu sản, tự động hóa việc tích lũy và nhìn tiền bạc trong một khung thời gian đủ dài.

Dưới đây là 5 thói quen đáng tham khảo.

1. Họ không chỉ tiết kiệm tiền, họ còn cố tiết kiệm thời gian và sự chú ý

Khi nói đến tiết kiệm, nhiều người lập tức nghĩ đến việc săn mã giảm giá, so sánh từng cửa hàng hoặc dành hàng giờ để tìm món đồ rẻ hơn vài chục nghìn đồng.

Điều đó không sai. Nhưng nếu việc tiết kiệm 100.000 đồng khiến bạn mất ba tiếng đồng hồ, bài toán cần được nhìn lại.

Những người có tài chính tốt thường đặt thêm một câu hỏi: Khoản tiền này có giúp tôi mua lại thời gian hay giảm bớt những việc không tạo ra nhiều giá trị không?

Một người làm kinh doanh có thể chấp nhận trả thêm tiền cho dịch vụ giao hàng thay vì tự đi mua đồ. Một gia đình có thu nhập ổn định có thể thuê người dọn nhà vài buổi mỗi tháng để dành thời gian cho công việc, nghỉ ngơi hoặc con cái. Một người làm nghề tự do có thể mua phần mềm tốt hơn nếu nó giúp tiết kiệm vài giờ làm việc mỗi tuần.

Đây không phải là cổ súy cho việc "có tiền thì thuê hết". Điều quan trọng là phải biết định giá thời gian của chính mình.

Một khoản chi giúp bạn tiết kiệm 5 giờ mỗi tuần, duy trì sức khỏe hoặc tập trung hơn vào công việc đôi khi đáng giá hơn một món đồ được mua rẻ.

Người có tư duy tài chính tốt vì thế không chỉ hỏi: "Món này bao nhiêu tiền?", mà còn hỏi: "Nó giúp tôi tiết kiệm được gì ngoài tiền?".

2. Trước khi nâng cấp tiêu dùng, họ nghĩ đến việc tăng tài sản

Một trong những khác biệt lớn nhất giữa tiêu dùng và tích lũy nằm ở câu hỏi chúng ta đặt ra trước khi xuống tiền.

Khi thu nhập tăng, phản ứng phổ biến là nâng cấp cuộc sống: điện thoại tốt hơn, xe đắt hơn, túi xách mới hơn, nhà rộng hơn.

Trong khi đó, những người tích lũy tài sản tốt thường cố giữ một phần mức sống cũ và chuyển phần thu nhập tăng thêm sang các tài sản có khả năng tạo giá trị trong tương lai.

Đó có thể là tiền gửi, chứng chỉ tiền gửi, quỹ đầu tư, cổ phiếu, trái phiếu, bất động sản phù hợp khả năng tài chính hoặc thậm chí là đầu tư vào một kỹ năng giúp tăng thu nhập.

Không có nghĩa mọi món đồ tiêu dùng đều xấu và mọi tài sản đều chắc chắn sinh lời. Bất động sản có thể giảm giá, đầu tư có thể thua lỗ và việc mua tài sản bằng đòn bẩy quá lớn thậm chí khiến tình hình tài chính xấu đi.

Điểm đáng học ở đây chỉ đơn giản là: trước khi tăng chi tiêu, hãy dành một phần tiền để tăng tài sản trước.

Ví dụ, khi thu nhập tăng thêm 5 triệu đồng/tháng, thay vì lập tức nâng mức sống thêm đúng 5 triệu, bạn có thể giữ lại 2-3 triệu cho đầu tư và quỹ dài hạn.

Sau vài năm, khoảng cách tài sản giữa hai lựa chọn có thể rất lớn.

3. Họ xây hệ thống tài chính thay vì ngày nào cũng đấu tranh với ý chí

Nhiều người tiết kiệm theo cách rất mệt mỏi.

Mỗi ngày đều phải tự nhắc mình: hôm nay không được mua cà phê, tuần này không mua quần áo, tháng này phải cố để dành tiền.

Cách này có thể hiệu quả một thời gian, nhưng rất dễ thất bại khi chúng ta bận, mệt hoặc gặp một đợt mua sắm hấp dẫn.

Người quản lý tiền tốt thường làm ngược lại: họ cố biến việc tiết kiệm thành thứ gần như tự động.

Ví dụ, ngay sau ngày nhận lương, tiền có thể được chia vào các tài khoản khác nhau: tài khoản chi tiêu, quỹ dự phòng, quỹ đầu tư và quỹ cho mục tiêu dài hạn.

Nếu thu nhập 30 triệu đồng và mục tiêu tiết kiệm 20%, 6 triệu đồng có thể được chuyển tự động ngay khi lương về. Khi đó, người sở hữu tài khoản không phải mỗi tối tự hỏi mình có nên tiết kiệm hay không nữa.

Đây chính là ưu điểm của hệ thống: giảm số lần chúng ta phải đưa ra quyết định.

Một hệ thống đơn giản đôi khi chỉ gồm ba nguyên tắc: tiết kiệm trước khi tiêu, không sử dụng quỹ dự phòng cho mua sắm và tăng tỷ lệ tích lũy mỗi khi thu nhập tăng.

Tài chính cá nhân bền vững hiếm khi được xây bằng vài tháng kỷ luật cực đoan. Nó thường được xây bằng những quy tắc đủ đơn giản để duy trì trong nhiều năm.

4. Họ sẵn sàng chi tiền cho kiến thức, kỹ năng và những mối quan hệ có chất lượng

Một chiếc điện thoại mới mang lại cảm giác hào hứng ngay lập tức. Một khóa học, một cuốn sách hoặc một cuộc gặp nghề nghiệp tốt lại có lợi ích khó nhìn thấy ngay.

Vì thế, nhiều người dễ chi hàng chục triệu đồng cho đồ dùng nhưng lại cân nhắc rất lâu với một khoản tiền dành cho học tập.

Những người có khả năng tăng thu nhập lâu dài thường nhìn các khoản chi này khác đi.

Họ sẵn sàng bỏ tiền học ngoại ngữ, nâng cấp chuyên môn, tham gia một hội nghề nghiệp hoặc gặp gỡ những người có thể giúp mở rộng góc nhìn.

Tất nhiên, không phải khóa học đắt tiền hay hội nhóm thu phí cao nào cũng đáng giá. Càng là những khoản chi vô hình, càng cần kiểm tra kỹ chất lượng.

Nhưng về nguyên tắc, đầu tư vào năng lực tạo thu nhập thường có một lợi thế lớn: kiến thức và kỹ năng có thể tiếp tục tạo ra tiền trong nhiều năm.

Một kỹ năng giúp thu nhập tăng thêm 2 triệu đồng mỗi tháng có thể mang lại giá trị hàng trăm triệu đồng trong một thập kỷ.

Đó là loại tài sản không nằm trong tủ nhưng có thể ảnh hưởng rất lớn đến tài khoản ngân hàng.

5. Họ nhìn vào kết quả dài hạn thay vì ám ảnh với từng lần lời - lỗ

Một sai lầm phổ biến trong tài chính cá nhân là để một quyết định nhỏ ảnh hưởng quá lớn đến tâm lý.

Mua một món đồ đắt hơn 200.000 đồng rồi tiếc cả tuần. Một khoản đầu tư giảm 5% lập tức muốn bán. Một lần mua sai cổ phiếu khiến chúng ta kết luận rằng đầu tư là vô ích.

Trong khi đó, tài chính cá nhân là trò chơi kéo dài hàng chục năm.

Điều quan trọng không phải bạn có bao giờ mua hớ hay đầu tư sai hay không, mà là tổng thể hệ thống tài chính của bạn có đang đi đúng hướng hay không.

Nếu mỗi năm bạn tiết kiệm được 20% thu nhập, duy trì quỹ dự phòng, không có nợ tiêu dùng lãi cao và đầu tư đều đặn trong thời gian dài, một vài quyết định chưa hoàn hảo thường không phá hỏng toàn bộ kế hoạch.

Tương tự, trong đầu tư, không ai có thể đảm bảo mọi khoản đều sinh lời. Điều cần quan tâm là mức độ rủi ro của toàn danh mục, tỷ lệ vốn dành cho mỗi khoản và mục tiêu dài hạn.

Người quản lý tiền tốt không cố thắng mọi giao dịch. Họ cố xây một hệ thống mà ngay cả khi vài quyết định sai, tổng thể vẫn có thể tiến về phía trước.

Giàu lên một cách âm thầm thường bắt đầu từ những thay đổi rất nhỏ

Điểm chung của 5 thói quen trên không phải là tiêu nhiều tiền hơn hay tìm được một khoản đầu tư thần kỳ.

Đó là cách nhìn tiền như một phần của một hệ thống lớn hơn gồm thời gian, năng lực kiếm tiền, tài sản, kiến thức và thói quen.

Bạn không cần có thu nhập cao mới bắt đầu áp dụng những nguyên tắc này.

Có thể bắt đầu bằng việc tự động chuyển 10% lương sang tài khoản tiết kiệm. Có thể trì hoãn một lần nâng cấp điện thoại và dùng số tiền đó xây quỹ dự phòng. Có thể dành một khoản cố định mỗi năm cho học tập. Hoặc đơn giản là ngừng mất quá nhiều thời gian để tối ưu những khoản chi rất nhỏ nhưng lại bỏ qua các quyết định tài chính lớn.

Người ta thường nghĩ giàu lên phải gắn với một bước ngoặt lớn: trúng một thương vụ, được tăng lương mạnh hay tìm thấy một cơ hội đầu tư đặc biệt.

Nhưng với phần lớn mọi người, tài sản lại được hình thành theo cách ít kịch tính hơn nhiều: mỗi tháng giữ lại một ít, mỗi năm nâng khả năng kiếm tiền lên một chút và trong nhiều năm không phá vỡ hệ thống đã xây dựng.

Đó có lẽ mới là kiểu "giàu lên âm thầm" đáng để theo đuổi.

Theo Thu Thanh