Nhạc sĩ Nguyễn Văn Chung: 18 năm bị ăn cắp chất xám, từ nhạc chuông chờ đến "luật sư ma"
Nhạc sĩ Nguyễn Văn Chung tin rằng việc pháp luật vào cuộc với bản quyền là 1 tín hiệu vô cùng đáng mừng.
Giữa lúc Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an vừa khởi tố 5 vụ án hình sự về xâm phạm bản quyền âm nhạc, nhạc sĩ Nguyễn Văn Chung lên mạng xã hội kể lại hành trình dài 18 năm chứng kiến chất xám của mình bị chiếm đoạt theo đủ cách từ 1,7 tỷ đồng nhạc chuông chờ chảy vào túi người khác, qua một kẻ tự xưng "luật sư bản quyền" mang giấy ủy quyền đi ký bán cho bên thứ ba, đến vô số đơn vị lạ ngang nhiên claim YouTube thu tiền trên những bài hát anh chưa từng ủy quyền. Với Nguyễn Văn Chung, mỗi vụ là một bài học đắt giá. Và pháp luật vào cuộc lần này đó mới là tín hiệu anh chờ đợi.
1,7 tỷ đồng nhạc chuông chờ và 20 triệu đồng "an ủi"
Năm 2008, nhạc chuông chờ là mỏ vàng của thị trường nhạc số Việt Nam. Nguyễn Văn Chung khi đó sáng tác thuần túy vì đam mê, không nghĩ nhiều đến hợp đồng hay thoả thuận bản quyền. Nhưng cú sốc ập đến khi anh nhìn thấy bảng kết toán doanh thu từ các nhà mạng.
"Bạn có cảm giác thế nào khi đọc thấy tổng kết doanh thu nhạc chuông chờ từ các nhà mạng cho 1 bài Hit của mình là 1,7 tỷ đồng mà người nhận không phải mình?" — anh đặt câu hỏi lại với người đọc, nhưng đó là câu hỏi anh đã phải tự trả lời một mình suốt nhiều năm.
Khi anh hỏi thẳng ekip ca sĩ, câu trả lời nhận được là vài câu qua loa cho qua chuyện, kèm 20 triệu đồng gọi là "an ủi". Vụ việc đó khép lại, nhưng nó mở ra trong anh một nhận thức hoàn toàn khác: "Không phải ai làm nghệ thuật cũng vô tư như mình, mà đó chính là kinh doanh."
Từ đó, anh bắt đầu cẩn trọng hơn trong từng văn bản, thoả thuận, hợp đồng. Nhưng như anh thừa nhận, "sự phát triển công nghệ quá nhanh, những nền tảng mới luôn xuất hiện và có những luật mới mà người làm nghệ thuật lúc đó không thể nắm hết."
Kẻ tự xưng "luật sư bản quyền" và cái bẫy giấy ủy quyền
Vụ tiếp theo đến từ một hướng hoàn toàn bất ngờ. Một người tự giới thiệu là luật sư chuyên đòi công bằng cho nhạc sĩ tiếp cận Nguyễn Văn Chung với lời hứa hẹn nghe rất hợp lý, chỉ cần ký giấy ủy quyền, người này sẽ giúp anh đi đòi lại số tiền đã thất thoát.
Sự thật phơi bày sau đó khiến anh không khỏi chua xót: "Chính hắn lại mang giấy uỷ quyền những bài hát đó tiếp tục ký bán cho các công ty khác để hưởng lợi."
Và đó chưa phải lần cuối. Anh kể tiếp: "Sau đó là những vụ từ những công ty khác, quy mô hơn với những thủ đoạn tinh vi hơn bằng những câu chữ cài cắm trên hợp đồng. Qua mỗi vụ, tôi lại càng học thêm được nhiều kinh nghiệm cho bản thân."
Đó cũng là khoảng thời gian anh liên tục lên tiếng về bản quyền và bị không ít người chỉ trích: "Nhạc sĩ mà sao cứ suốt ngày cứ nói về tiền!" Anh không thanh minh nhiều, chỉ giữ quan điểm: "Những bài hát mà nhạc sĩ sáng tác đều là tài sản trí tuệ của riêng mình và là tài sản để lại cho con cháu, việc mình đòi quyền lợi cho những gì xứng đáng nhận được từ thành quả lao động là một điều hết sức bình thường trong xã hội, tương tự như việc đi làm phải được trả lương và được bảo vệ quyền lợi."
Claim YouTube từ những đơn vị chưa từng được ủy quyền
Ngay cả khi anh chủ động tự sản xuất bài hát để hạn chế thất thoát, vấn đề vẫn không dừng lại. Trên các nền tảng số, anh đối mặt với tình huống ngược đời bị những đơn vị chưa hề được ủy quyền ngang nhiên claim thu tiền thay mình: "Rất nhiều lần vẫn đột nhiên bị những đơn vị lạ hoắc (hoặc rất quen) nào ở trong nước hoặc ngoài nước claim bài hát của chính mình và hưởng phần tiền Youtube hoặc các nền tảng nhạc trả về dù cho mình không hề uỷ quyền cho những đơn vị đó. Tự dưng mình phải đi xin những đơn vị đó hỗ trợ nhả claim cho bài của mình."
Đáng nói, ngay cả nhạc thiếu nhi, nhạc gia đình và nhạc quê hương loại sáng tác mà anh đã chủ động cho phép trường học, chương trình phi lợi nhuận dùng miễn phí cũng không thoát: "Các đơn vị, trường học, các chương trình phi lợi nhuận, các chương trình phục vụ quần chúng - chính trị mà tôi đã cho phép sử dụng miễn phí cũng bị đánh gậy và gây khó dễ trong việc đăng tải - phát sóng." Anh cho người khác dùng miễn phí, nhưng bên thứ ba lại chặn họ lại để thu tiền thay.
Ngày 15/5/2026, Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an khởi tố 5 vụ án hình sự về tội "Xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan" theo Điều 225 Bộ luật Hình sự.
Với Nguyễn Văn Chung, đây là bước ngoặt anh chờ đợi từ lâu: "Vì thế, việc Pháp Luật vào cuộc vụ việc bản quyền đối với tôi là 1 tín hiệu thật đáng mừng. Điều đó khiến tôi có niềm tin rằng mình sắp thật sự được bảo vệ, rằng những kẻ cắp chất xám sẽ bị trừng trị nghiêm khắc, rằng bản quyền âm nhạc sẽ được tôn trọng, chứ không phải như trước đây, uất ức mà không biết kiện ai, kiện thế nào và đến khi nào mình được trả lại những thứ của mình mà kẻ xấu cướp đi!"
Toàn bộ chia sẻ của nhạc sĩ Nguyễn Văn Chung:
Tôi đã quá quen với việc bị ăn cắp chất xám và lợi nhuận của mình, từ lần đầu tiên vào năm 2008 (trong lĩnh vực nhạc chuông chờ). Thời gian đó đúng là 1 cú sốc mất mát mà tôi phải chịu trên con đường sự nghiệp, bạn có cảm giác thế nào khi đọc thấy tổng kết doanh thu nhạc chuông chờ từ các nhà mạng cho 1 bài Hit của mình là 1,7 tỷ đồng mà người nhận không phải mình. Đến khi hỏi thẳng ekip ca sĩ thì nhận được câu trả lời qua loa cho qua chuyện và đưa mình 30 triệu an ủi?
Từ lúc đó, tôi đã nghĩ rằng: Không phải ai làm nghệ thuật cũng vô tư như mình, mà đó chính là kinh doanh.
Thế là, từ đó tôi bắt đầu cẩn trọng hơn trong các văn bản, thoả thuận, hợp đồng... Thế nhưng sự phát triển công nghệ quá nhanh, những nền tảng mới luôn xuất hiện và có những luật mới mà người làm nghệ thuật lúc đó không thể nắm hết. Rồi sau đó tôi lại bị 1 kẻ tự xưng là luật sư bản quyền chuyên đi đòi lại công bằng cho nhạc sĩ tiếp cận và thuyết phục rằng nếu ký giấy uỷ quyền cho hắn, hắn sẽ giúp tôi đi đòi lại số tiền đã thất thoát. Nhưng ai ngờ chính hắn lại mang giấy uỷ quyền những bài hát đó tiếp tục ký bán cho các công ty khác để hưởng lợi.
Và sau đó là những vụ lừa đảo từ những công ty khác, quy mô hơn với những thủ đoạn tinh vi hơn bằng những câu chữ cài cắm trên Hợp đồng. Qua mỗi vụ, tôi lại càng học thêm được nhiều kinh nghiệm cho bản thân. Đó là khoảng thời gian mọi người thấy tôi cứ mãi lên tiếng về bản quyền, có người trách "Nhạc sĩ mà sao cứ suốt ngày cứ nói về tiền!". Tôi không thể giải thích cho tất cả mọi người hiểu được rằng những bài hát mà nhạc sĩ sáng tác đều là tài sản trí tuệ của riêng mình và là tài sản để lại cho con cháu, việc mình đòi quyền lợi cho những gì xứng đáng nhận được từ thành quả lao động là một điều hết sức bình thường trong xã hội, tương tự như việc đi làm phải được trả lương và được bảo vệ quyền lợi.
Trải qua bao nhiêu năm tôi tự sản xuất những bài hát mình làm chỉ cố gắng cho đỡ thất thoát, tuy nhiên rất nhiều lần vẫn đột nhiên bị những đơn vị lạ hoắc (hoặc rất quen) nào ở trong nước hoặc ngoài nước claim bài hát của chính mình và hưởng phần tiền Youtube hoặc các nền tảng nhạc trả về dù cho mình không hề uỷ quyền cho những đơn vị đó. Tự dưng mình phải đi xin những đơn vị đó "hỗ trợ nhả claim cho bài của mình"???
Điều đó cũng xảy ra với những bài hát về gia đình, thiếu nhi và quê hương đất nước của tôi. Số tiền mất tôi đã rất tiếc, tuy nhiên tôi cảm thấy thật khó xử khi các đơn vị, trường học, các chương trình phi lợi nhuận, các chương trình phục vụ quần chúng- chính trị, tôi đã cho phép sử dụng miễn phí cũng bị đánh gậy và gây khó dễ trong việc đăng tải, phát sóng.
Vì thế, việc Pháp Luật vào cuộc vụ việc bản quyền đối với tôi là 1 tín hiệu thật đáng mừng. Điều đó khiến tôi có niềm tin rằng mình sắp thật sự được bảo vệ, rằng những kẻ cắp chất xám sẽ bị trừng trị nghiêm khắc, rằng bản quyền âm nhạc sẽ được tôn trọng, chứ không phải như trước đây, uất ức mà không biết kiện ai, kiện thế nào và đến khi nào mình được trả lại những thứ của mình mà bị kẻ xấu cướp đi!
