Nhà tôi ít bật điều hòa mà tiền điện vẫn cao hơn hàng xóm: Kiểm tra mới phát hiện 7 nguyên nhân này
Có những gia đình chỉ bật điều hòa vài tiếng mỗi ngày nhưng hóa đơn tiền điện vẫn tăng mạnh, thậm chí cao hơn nhà hàng xóm dùng điều hòa thường xuyên. Nguyên nhân không hẳn nằm ở số giờ sử dụng mà có thể đến từ cách cài nhiệt độ, thói quen đóng mở cửa, tình trạng máy và cả cách tính tiền điện theo bậc. Chỉ cần mắc vài lỗi nhỏ, số tiền phải trả cuối tháng đã có thể chênh thêm vài trăm nghìn đồng.
1. Vừa về đến nhà đã chỉnh điều hòa xuống 16-18 độ C
Đây có lẽ là thói quen dễ gặp nhất trong những ngày nắng nóng. Đi ngoài đường về, người nóng bức, nhiều người lập tức bật điều hòa và hạ xuống 16-18 độ C với suy nghĩ rằng đặt nhiệt độ càng thấp thì phòng càng nhanh mát.
Thực tế, điều hòa không làm lạnh nhanh gấp đôi chỉ vì bạn hạ từ 26 độ C xuống 16 độ C. Máy vẫn phải làm việc để đưa nhiệt độ phòng giảm dần, nhưng khi mức nhiệt cài đặt quá thấp so với nhiệt độ bên ngoài, máy nén sẽ phải hoạt động lâu và mạnh hơn để cố đạt ngưỡng được yêu cầu. Với những ngày nhiệt độ ngoài trời lên tới 35-38 độ C, việc bắt điều hòa duy trì phòng ở 16-18 độ C khiến mức tiêu thụ điện tăng đáng kể.
Với điều kiện sinh hoạt thông thường, nhiều gia đình có thể cài khoảng 26-28 độ C, kết hợp quạt để tăng cảm giác mát. Nếu vừa đi ngoài trời nóng về, có thể bật chế độ làm lạnh nhanh trong thời gian ngắn, sau đó đưa nhiệt độ về mức dễ chịu thay vì để máy chạy ở 16 độ C suốt nhiều giờ.
Một nguyên tắc đơn giản là: Đừng biến phòng khách thành "tủ lạnh" rồi cuối tháng lại ngạc nhiên khi nhìn hóa đơn điện.
2. Bật điều hòa nhưng cửa vẫn hé, rèm vẫn mở
Một số người có thói quen hé cửa sổ khi bật điều hòa vì sợ phòng bí. Một số khác lại mở rèm suốt ban ngày để lấy ánh sáng tự nhiên. Cả hai thói quen đều có thể khiến điều hòa phải hoạt động vất vả hơn.
Khi cửa sổ hoặc cửa ra vào liên tục mở, không khí nóng bên ngoài tràn vào phòng, còn hơi lạnh thoát ra ngoài. Máy vừa làm lạnh được một lúc lại phải tiếp tục chạy để bù phần nhiệt bị thất thoát. Với những căn phòng hướng Tây hoặc có cửa kính lớn, ánh nắng chiếu trực tiếp vào phòng còn khiến nhiệt độ trong nhà tăng nhanh hơn.
Trước khi bật điều hòa, gia đình có thể mở cửa thông gió trong một khoảng thời gian nếu cần. Nhưng khi máy đã hoạt động, nên đóng kín cửa, hạn chế ra vào liên tục và kéo rèm ở những khu vực bị nắng chiếu trực tiếp.
Điều này đặc biệt hữu ích với các căn hộ chung cư có cửa kính lớn hoặc phòng ngủ hướng Tây - kiểu không gian có thể nóng lên rất nhanh vào buổi chiều.
3. Thấy ra ngoài 20-30 phút cũng tắt điều hòa rồi về bật lại
"Tắt đi cho đỡ tốn điện" nghe rất hợp lý, nhưng không phải lúc nào cũng đúng.
Nhiều gia đình cứ chuẩn bị ra khỏi phòng vài chục phút là tắt điều hòa. Khi quay lại, phòng đã nóng lên đáng kể nên máy lại phải hoạt động mạnh để kéo nhiệt độ xuống từ đầu. Nếu việc bật - tắt diễn ra nhiều lần trong ngày, mức điện tiết kiệm được chưa chắc đáng kể như nhiều người nghĩ.
Điều hòa inverter hiện nay có khả năng giảm công suất khi nhiệt độ phòng đã ổn định. Vì vậy, nếu chỉ rời phòng trong thời gian rất ngắn, tùy điều kiện thực tế, việc giữ nhiệt độ ở mức hợp lý đôi khi thuận tiện hơn việc liên tục tắt rồi bật lại.
Tuy nhiên, điều này không có nghĩa rằng nên bật điều hòa khi đi ra ngoài hàng giờ. Nếu cả nhà đi làm, đi chơi hoặc không sử dụng phòng trong thời gian dài, tắt điều hòa vẫn là lựa chọn hợp lý.
Điểm quan trọng nằm ở hai chữ "thường xuyên": Tắt - bật liên tục vài chục phút một lần không phải là cách tiết kiệm điện thông minh.
4. Chỉ bật điều hòa, không dùng thêm quạt
Nhiều người cho rằng bật cả quạt lẫn điều hòa đồng nghĩa với việc dùng hai thiết bị cùng lúc và chắc chắn sẽ tốn điện hơn. Nhưng trong một số trường hợp, dùng quạt cùng điều hòa lại giúp phòng dễ chịu hơn mà không cần hạ nhiệt độ quá thấp.
Quạt giúp luồng khí lạnh lưu thông đều trong phòng, đặc biệt ở những căn phòng dài, phòng khách lớn hoặc vị trí lắp điều hòa không thuận lợi. Nhờ đó, người sử dụng có thể cảm thấy mát dù điều hòa đang cài ở 27-28 độ C thay vì 23-24 độ C.
Đây cũng là cách khá phù hợp với gia đình có trẻ nhỏ hoặc người lớn tuổi: Không cần để nhiệt độ quá thấp, không để luồng gió lạnh thổi trực tiếp vào người nhưng căn phòng vẫn dễ chịu.
Nếu đang có thói quen đặt điều hòa 22 độ C rồi trùm chăn ngủ, thử chuyển sang khoảng 26-28 độ C và bật thêm quạt nhẹ. Có những gia đình chỉ cần thay đổi điểm này đã thấy việc sử dụng điều hòa "dễ thở" hơn đáng kể.
5. Điều hòa nhiều năm không vệ sinh bộ lọc
Đây là nguyên nhân rất dễ bị bỏ qua vì chiếc điều hòa vẫn... chạy bình thường.
Sau một thời gian sử dụng, lưới lọc, dàn lạnh và các khe gió có thể tích tụ nhiều bụi. Khi bộ lọc quá bẩn, lượng không khí đi qua bị hạn chế, khả năng làm lạnh giảm xuống. Kết quả là người dùng phải hạ nhiệt độ thấp hơn hoặc để máy chạy lâu hơn mới cảm thấy đủ mát.
Nói cách khác, điều hòa vẫn tiêu thụ điện nhưng hiệu quả làm lạnh lại giảm.
Các gia đình sử dụng điều hòa nhiều trong mùa hè nên kiểm tra và vệ sinh lưới lọc định kỳ. Với phần vệ sinh sâu bên trong máy, nếu không có kinh nghiệm, nên sử dụng dịch vụ kỹ thuật thay vì tự tháo các bộ phận quan trọng.
Ngoài chuyện tiết kiệm điện, điều hòa sạch còn giúp luồng khí trong phòng dễ chịu hơn, đặc biệt với những gia đình sử dụng máy gần như mỗi tối.
6. Chỉ nhìn điều hòa mà quên hàng loạt thiết bị khác đang chạy
Có một tình huống khá phổ biến: Tháng hè tiền điện tăng, điều hòa lập tức trở thành "nghi phạm số một". Nhưng trên thực tế, mùa nóng cũng là lúc hàng loạt thiết bị khác được sử dụng nhiều hơn.
Tủ lạnh phải hoạt động với tần suất cao hơn khi nhiệt độ môi trường tăng. Bình nóng lạnh, máy giặt, máy sấy, máy lọc nước, máy hút ẩm, quạt, bếp điện, nồi chiên không dầu, máy tính... cộng lại có thể tạo ra mức tiêu thụ điện lớn.
Đặc biệt, những gia đình ở nhà nhiều hơn trong dịp nghỉ hè, trẻ nhỏ nghỉ học hoặc người lớn làm việc tại nhà thường có tổng thời gian sử dụng thiết bị điện tăng đáng kể mà chính chủ nhà cũng không nhận ra.
Vì vậy, nếu hóa đơn điện đột nhiên tăng cao, đừng chỉ hỏi "tháng này bật điều hòa bao nhiêu tiếng". Hãy so sánh tổng mức tiêu thụ điện của cả gia đình với tháng trước và cùng kỳ năm trước để tìm ra sự thay đổi thực sự.
7. Tổng lượng điện tăng khiến gia đình bước sang mức giá cao hơn
Đây là lý do nhiều người dễ bỏ sót khi so tiền điện nhà mình với nhà hàng xóm.
Điện sinh hoạt tại Việt Nam được tính theo cơ chế bậc thang. Nói một cách đơn giản, khi tổng lượng điện tiêu thụ của hộ gia đình tăng, phần điện nằm ở các bậc cao hơn sẽ được tính với mức giá cao hơn.
Điều này có nghĩa là hai gia đình cùng bật điều hòa khoảng 5 tiếng mỗi tối chưa chắc có hóa đơn giống nhau. Một nhà có ít thiết bị điện, ít người sinh hoạt và tổng lượng điện thấp có thể vẫn nằm chủ yếu ở các bậc dưới. Trong khi một gia đình đông người, dùng thêm bình nóng lạnh, bếp điện, máy sấy quần áo, tủ lạnh lớn... có thể nhanh chóng tiêu thụ nhiều điện hơn và có thêm sản lượng điện tính ở bậc cao.
Bởi vậy, việc so sánh kiểu "nhà hàng xóm bật điều hòa nhiều hơn mà tiền điện vẫn thấp hơn nhà mình" thường không phản ánh đầy đủ câu chuyện. Muốn biết điều hòa có thực sự là nguyên nhân hay không, cần nhìn vào sản lượng điện tiêu thụ, số ngày tính điện, số người sử dụng và toàn bộ thiết bị trong nhà.
Muốn giảm tiền điện, đừng chỉ cố chịu nóng
Sai lầm của nhiều gia đình là nghĩ rằng tiết kiệm điện đồng nghĩa với việc cố nhịn bật điều hòa. Có người chịu nóng cả buổi chiều, đến tối mới bật máy xuống 18 độ C; có người cứ 20 phút lại tắt rồi bật; có nhà đóng kín bụi trong bộ lọc suốt vài năm nhưng vẫn thắc mắc tại sao điều hòa chạy mãi không mát.
Tiết kiệm hiệu quả hơn nằm ở cách sử dụng: Cài nhiệt độ hợp lý, hạn chế thất thoát hơi lạnh, dùng rèm che nắng, kết hợp quạt, vệ sinh điều hòa định kỳ và kiểm soát tổng lượng điện của cả gia đình.
Nếu hóa đơn điện tháng này cao hơn vài trăm nghìn đồng dù bạn cảm thấy mình "đâu có bật điều hòa nhiều", hãy kiểm tra từng điểm một. Rất có thể vấn đề không nằm ở việc bạn dùng điều hòa bao lâu, mà nằm ở cách chiếc điều hòa - và cả ngôi nhà - đang sử dụng điện.