Muốn nghỉ hưu ở tuổi 40: Người Việt cần chuẩn bị gì để có thể sống thoải mái hàng chục năm sau đó?

Thay vì chờ đến tuổi nghỉ hưu theo quy định, ngày càng nhiều người trẻ quan tâm đến FIRE (Financial Independence, Retire Early) tức độc lập tài chính và nghỉ hưu sớm. Với họ, FIRE không đơn giản là rời bỏ công việc càng sớm càng tốt, mà là quá trình tích lũy đủ tài sản để có thể tự quyết định cách mình sử dụng thời gian mà không còn phụ thuộc hoàn toàn vào tiền lương.

Nghỉ hưu ở tuổi 40 cũng đồng nghĩa với việc một người phải tự chủ tài chính cho 40-50 năm tiếp theo, thậm chí lâu hơn. Vì vậy, bài toán không chỉ nằm ở việc tích lũy đủ tiền để trang trải cuộc sống hiện tại, mà còn phải tính đến lạm phát, chi phí y tế và những biến động tài chính có thể phát sinh trong một quãng thời gian rất dài.

Không thể chỉ dựa vào tiền tiết kiệm

Để nghỉ hưu sớm, câu hỏi quan trọng không chỉ là “cần bao nhiêu tiền?”, mà còn là “số tiền đó có đủ để duy trì cuộc sống trong vài chục năm hay không?”. Đây cũng là lý do những người theo đuổi FIRE thường sử dụng hai nguyên tắc phổ biến là 25x và 4% để lập kế hoạch tài chính.

Quy tắc 25x được dùng để ước tính số tài sản cần có trước khi nghỉ việc. Cách tính là lấy tổng chi phí sinh hoạt dự kiến trong một năm nhân với 25. Ví dụ, nếu một người cần 300 triệu đồng mỗi năm để trang trải cuộc sống, số tài sản mục tiêu sẽ vào khoảng 7,5 tỷ đồng.

Con số này liên quan trực tiếp đến quy tắc 4%. Theo nguyên tắc này, trong năm đầu tiên nghỉ hưu, một người có thể rút khoảng 4% giá trị danh mục đầu tư để chi tiêu. Những năm sau, khoản rút được điều chỉnh theo lạm phát. Với danh mục 7,5 tỷ đồng, 4% tương đương 300 triệu đồng đúng bằng chi phí sinh hoạt một năm trong ví dụ trên.

Nói đơn giản, quy tắc 25x giúp ước tính cần tích lũy bao nhiêu, còn quy tắc 4% giúp xác định mức tiền có thể rút ra để chi tiêu mỗi năm. Hai nguyên tắc này tạo thành một khung tham khảo phổ biến cho những người muốn tính toán mục tiêu FIRE.

Tuy nhiên, không nên xem đây là công thức đảm bảo tài chính cho cả phần đời còn lại. Đặc biệt với người Việt, kế hoạch nghỉ hưu ở tuổi 40 cần tính đến nhiều yếu tố khác như lạm phát, chi phí chăm sóc sức khỏe, biến động thị trường, khả năng sinh lời của tài sản và những khoản chi lớn có thể phát sinh trong tương lai.

Vì vậy, thay vì chỉ nhắm đến một con số như 7,5 tỷ đồng, điều quan trọng hơn là phải tính sát nhu cầu chi tiêu của bản thân và xây dựng một nguồn tài chính đủ bền vững để duy trì cuộc sống trong nhiều thập kỷ.

Muốn nghỉ hưu sớm, phải kiểm soát được chi phí

Trong kế hoạch FIRE, chi tiêu hiện tại quyết định một phần không nhỏ số tiền cần tích lũy cho tương lai. Khi mức sống được kiểm soát, số tiền cần dành dụm để duy trì cuộc sống sau khi nghỉ việc cũng giảm xuống.

Đó là lý do những người theo đuổi FIRE thường đặt mục tiêu tiết kiệm rất cao, có thể lên tới 50%-70% thu nhập. Thay vì liên tục nâng mức chi tiêu theo thu nhập, họ ưu tiên dành phần lớn khoản tiền còn lại để tích lũy và đầu tư, đồng thời loại bỏ những khoản chi không thực sự cần thiết.

Với người Việt, việc này có thể bắt đầu từ những khoản chi lớn và kéo dài như nhà ở, phương tiện đi lại, ăn uống, mua sắm hay các khoản vay tiêu dùng. Chỉ cần giảm được chi phí cố định mỗi tháng, số tiền có thể dành cho tiết kiệm và đầu tư sẽ tăng lên đáng kể.

Tuy nhiên, FIRE không đồng nghĩa với việc sống kham khổ để nghỉ hưu càng sớm càng tốt. Nếu cắt giảm quá mức những khoản chi cho sức khỏe, gia đình, các mối quan hệ hay trải nghiệm cá nhân, kế hoạch tài chính có thể trở thành gánh nặng thay vì mang lại tự do.

Mục tiêu hợp lý hơn là tìm được mức chi tiêu vừa đủ: không lãng phí nhưng vẫn đảm bảo chất lượng cuộc sống hiện tại, đồng thời tạo ra khoảng cách đủ lớn giữa thu nhập và chi tiêu để tích lũy tài sản cho tương lai.

Tiền phải tiếp tục sinh ra tiền

Với người nghỉ hưu ở tuổi 40, tài sản tích lũy phải đủ để trang trải cuộc sống trong một khoảng thời gian rất dài. Vì vậy, việc chỉ gửi tiết kiệm hoặc giữ phần lớn tài sản dưới dạng tiền mặt có thể khiến kế hoạch tài chính chịu thêm áp lực khi lạm phát làm giảm sức mua theo thời gian.

Trong các kế hoạch FIRE, đầu tư dài hạn thường được xem là một cách để tài sản tiếp tục tăng trưởng sau khi chủ nhân rời công việc. Một số người lựa chọn các quỹ chỉ số hoặc những tài sản có chi phí đầu tư thấp, với kỳ vọng tận dụng hiệu quả của lãi kép trong dài hạn.

Tuy nhiên, không có kênh đầu tư nào đảm bảo lợi nhuận ổn định. Thị trường có thể biến động mạnh, trong khi nhu cầu rút tiền vẫn diễn ra ngay cả khi giá tài sản giảm. Điều này đặc biệt đáng lưu ý với người đã nghỉ việc và không còn nguồn thu nhập chủ động.

Do đó, kế hoạch nghỉ hưu sớm cần được xây dựng trên nhiều yếu tố thay vì chỉ dựa vào kỳ vọng lợi nhuận. Việc phân bổ tài sản phù hợp, duy trì một khoản dự phòng cho các chi phí bất ngờ và hạn chế phụ thuộc vào một nguồn tài chính duy nhất có thể giúp kế hoạch có khả năng chống chịu tốt hơn trước những biến động trong tương lai.

Mục tiêu cuối cùng không phải là tìm kiếm mức sinh lời cao nhất, mà là đảm bảo tài sản đủ bền vững để đáp ứng nhu cầu tài chính trong nhiều thập kỷ sau khi nghỉ hưu.

Nghỉ hưu rồi sẽ làm gì?

Bên cạnh bài toán tài chính, một câu hỏi khác cũng cần được tính đến khi nghỉ hưu sớm là chúng ta sẽ làm gì với khoảng thời gian còn lại?

Rời công việc ở tuổi 40 có thể mang lại cảm giác thoải mái sau nhiều năm chịu áp lực, nhưng sự thay đổi này cũng không phải lúc nào dễ thích nghi. Khi công việc vốn chiếm phần lớn thời gian và tạo ra các mối quan hệ xã hội, việc đột ngột bước ra khỏi môi trường đó có thể khiến một số người thiếu mục tiêu hoặc cảm thấy cuộc sống mất đi nhịp sinh hoạt quen thuộc.

Vì vậy, FIRE không nhất thiết phải đồng nghĩa với việc ngừng làm việc hoàn toàn. Với nhiều người, độc lập tài chính đơn giản là có đủ khả năng để lựa chọn công việc mình muốn, thay vì phải duy trì một công việc chỉ để đảm bảo thu nhập.

Một số người có thể chuyển sang làm bán thời gian, tư vấn, kinh doanh hoặc dành thời gian cho những dự án cá nhân. Đây cũng là cách tiếp cận của Barista FIRE, khi một người giảm đáng kể thời gian làm việc nhưng vẫn duy trì một nguồn thu nhập nhất định để trang trải một phần chi phí.

Một lựa chọn khác là Coast FIRE. Người theo đuổi phương pháp này tập trung tích lũy và đầu tư trong những năm đầu của sự nghiệp, sau khi đạt một mức tài sản nhất định có thể giảm tốc độ tiết kiệm và để tài sản tiếp tục tăng trưởng theo thời gian.

Như vậy, nghỉ hưu sớm không nhất thiết phải là mục tiêu “không đi làm từ tuổi 40”. Với nhiều người, giá trị lớn hơn nằm ở việc đạt được mức độ độc lập tài chính đủ để có quyền quyết định làm việc bao nhiêu, làm công việc gì và dành thời gian cho những điều nào.

Đối với người Việt, trước khi đặt mục tiêu nghỉ hưu ở tuổi 40, bên cạnh việc tính toán tài sản và chi phí, cũng cần xác định kế hoạch cho cuộc sống sau đó. Một kế hoạch tài chính bền vững không chỉ giúp trả lời câu hỏi “có đủ tiền để nghỉ hưu hay chưa”, mà còn phải trả lời được “sẽ sống như thế nào sau khi nghỉ việc”.

Nguồn: finance

Hân Ly