Mốt thiền định trong quan tài được cho là giảm tỷ lệ tự tử ở người trẻ Nhật Bản

Thiền định bên trong quan tài là xu hướng trải nghiệm tâm linh độc đáo đang thu hút sự chú ý tại Nhật Bản. Vốn chỉ là ý tưởng kỳ lạ của một nhà tang lễ tại tỉnh Chiba, nó đã trở thành lựa chọn mới mẻ cho những người tìm kiếm sự tĩnh lặng nội tâm, mong muốn suy ngẫm sâu sắc hơn về cuộc sống thông qua nhận thức về cái chết.

Ban đầu, dịch vụ này xuất phát từ nhu cầu tạo ra không gian đặc biệt giúp con người đối diện với sự hữu hạn của đời người. Việc thực hành “nằm trong quan tài ” mang lại cho người tham gia môi trường an toàn, dù có phần chật hẹp, để tách khỏi nhịp sống bận rộn, suy ngẫm về giá trị tồn tại hoặc đơn giản là tái tạo năng lượng tinh thần.

Đối với nhiều quốc gia phương Tây, ý tưởng thiền định trong quan tài có thể gây cảm giác kỳ quặc. Tuy nhiên, tại Nhật Bản, khái niệm kuyō, nghĩa là “lễ tưởng niệm”, đã tồn tại từ lâu trong đời sống văn hóa. Truyền thống này phản ánh quan điểm coi trọng những suy ngẫm về sự mong manh của kiếp người và vẻ đẹp gắn liền với vòng tuần hoàn sinh tử.

Chính nền tảng văn hóa đó giúp xu hướng mới nhanh chóng được xã hội chấp nhận như một hình thức chiêm nghiệm hơn là biểu tượng của tang tóc.

Sự lan rộng của hoạt động trên diễn ra khi Nhật Bản đối mặt với những vấn đề nghiêm trọng về sức khỏe tâm thần. Tỷ lệ tự tử ở thanh thiếu niên đạt mức cao kỷ lục, buộc xã hội phải tìm kiếm các phương thức sáng tạo nhằm nâng cao nhận thức và hỗ trợ tâm lý. Trong bối cảnh ấy, việc trải nghiệm cảm giác “đối diện với cái chết” theo cách có thể kiểm soát được xem là phương pháp giúp con người nhìn lại cuộc sống của mình rõ ràng hơn.

Các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ cho biết, nhiều khách hàng tìm đến trải nghiệm này với mục đích thư giãn thần kinh và tìm kiếm khoảng thời gian riêng tư tuyệt đối. Không gian kín của quan tài tạo nên sự tách biệt hoàn toàn khỏi thế giới bên ngoài, giúp người tham gia tập trung vào suy nghĩ và cảm xúc cá nhân.

Xu hướng này phát triển nhanh chóng đến mức thị trường xuất hiện nhiều loại quan tài được thiết kế đa dạng nhằm phù hợp với từng cá tính. Nếu những chiếc hộp gỗ truyền thống mang lại cảm giác quá nghiêm trang, khách hàng có thể lựa chọn các phiên bản được trang trí sinh động hơn.

Tại spa Meiso Kukan Kanoke-in (vừa khai trương ở Tokyo) có những “chiếc quan tài dễ thương” đầy màu sắc. Các thiết kế này do công ty Grave Tokyo thực hiện, hướng đến việc tạo ra trải nghiệm thiền định mang tính thẩm mỹ, giúp người tham gia chiêm nghiệm cuộc sống thông qua nhận thức về cái chết theo cách nhẹ nhàng và hiện đại hơn.

Tại đây, khách hàng có thể đăng ký buổi trị liệu kéo dài 30 phút với chi phí khoảng 13 USD (khoảng 340 nghìn đồng). Người tham gia được tùy chọn nhiều hình thức trải nghiệm khác nhau như nằm trong quan tài mở hoặc đóng, nghe những bản nhạc mang tính an ủi, xem video trình chiếu trên trần hoặc tận hưởng sự tĩnh lặng hoàn toàn. Sự linh hoạt này giúp mỗi người tự điều chỉnh trải nghiệm theo trạng thái cảm xúc cá nhân.

Nhà thiết kế kiêm thợ làm quan tài theo yêu cầu Mikako Fuse, đại diện Grave Tokyo, cho biết cách tiếp cận sáng tạo đối với sản phẩm tang lễ nhằm thay đổi nhận thức truyền thống về cái chết. Theo bà, mục tiêu không phải là khiến con người sợ hãi, mà ngược lại, giúp họ hiểu rằng cái chết không đáng sợ, đồng thời nhắc nhở vì sao cuộc sống đáng trân trọng.

Năm 2024, Fuse tổ chức hội thảo tại một trường đại học ở Kyoto, nơi sinh viên được mời nằm trong quan tài mô phỏng. Hoạt động này được thiết kế nhằm thay đổi cách nhìn của người trẻ về cái chết, đồng thời khơi dậy mong muốn sống thông qua trải nghiệm mang tính biểu tượng.

Một số sinh viên tham gia chia sẻ với tờ Mainichi rằng, trải nghiệm này giúp họ có cơ hội nhìn nhận lại bản thân, gạt bỏ những lo lắng thường ngày. Nhiều người cho biết nỗi sợ cái chết dần tan biến sau khi trải nghiệm, thay vào đó là cảm giác trân trọng cuộc sống và khát khao sống mạnh mẽ hơn.

Trong lĩnh vực sức khỏe tâm thần, thiền định, chánh niệm và liệu pháp nhận thức hành vi từ lâu đã được xem là công cụ tiêu chuẩn nhằm cải thiện trạng thái tinh thần. Một số loại thuốc chống trầm cảm như SSRI có thể hỗ trợ kiểm soát ý định tự tử theo thời gian. Bên cạnh đó, các phương pháp điều trị mới như ketamine và esketamine đang nổi lên như lựa chọn tiềm năng trong các trường hợp khủng hoảng cấp tính, song vẫn cần kết hợp với chăm sóc y tế chuyên sâu, bao gồm cả nhập viện khi cần thiết.

Dù vậy, những người ủng hộ xu hướng thiền định trong quan tài cho rằng, việc “diễn tập trước cái chết” có thể tạo ra tác động tâm lý sâu sắc. Trải nghiệm này giúp con người đối diện trực tiếp với nỗi sợ lớn nhất của mình trong một môi trường an toàn, từ đó thay đổi cách nhìn về sự sống.

Trong thông cáo báo chí, Mikako Fuse cho biết, bà đã chứng kiến nhiều người tham gia thiền định trong quan tài ở Grave Tokyo giảm bớt đáng kể nỗi sợ cái chết. Theo bà, trước khi ai đó đưa ra lựa chọn không thể đảo ngược, điều quan trọng là họ được trải nghiệm một “cái chết có thể đảo ngược”, một khoảnh khắc suy ngẫm đủ sâu để nhận ra giá trị của việc tiếp tục sống.

Từ một dịch vụ tưởng chừng kỳ lạ, thiền định trong quan tài đang phản ánh cách xã hội Nhật Bản tìm kiếm những phương thức mới để chữa lành tinh thần. Xu hướng này cho thấy, đôi khi việc hiểu rõ cái chết lại chính là con đường giúp con người trân trọng sự sống hơn bao giờ hết.

Theo Nhật Thuỳ