Một hợp đồng mua điện tái tạo có thể kéo dài tới 25 năm: Những bài toán doanh nghiệp phải tính trước khi 'xanh hóa'
Hợp đồng mua điện tái tạo thường kéo dài từ 15-25 năm, nên doanh nghiệp cần lên chiến lược bài bản và lựa chọn đối tác đáng tin cậy để đạt đúng mục tiêu đề ra.
“ Sử dụng năng lượng tái tạo không còn là tự nguyện, mà trở thành yêu cầu bắt buộc để các doanh nghiệp có thể tiếp tục hiện diện trong cuộc chơi toàn cầu. Đây cũng là định hướng chiến lược quốc gia ”, ông Nguyễn Việt Long, Phó trưởng ban Ban Quản lý Khu Công nghệ cao TP.HCM, phát biểu tại Hội thảo “Cơ chế Mua bán điện trực tiếp (DPPA) và Năng lượng tái tạo cho doanh nghiệp trong Khu Công nghệ cao TP HCM”.
Ông cho biết thêm rằng Khu Công nghệ cao TP HCM đặt mục tiêu nâng tỷ trọng tiêu thụ năng lượng tái tạo trong toàn khu lên 50%, đồng thời ưu tiên những dự án mới cam kết xanh hóa.
Trong bối cảnh đó, Cơ chế mua bán điện trực tiếp (DPPA) là công cụ gần như không thể thiếu để doanh nghiệp tăng tỷ trọng năng lượng tái tạo được sử dụng. Tuy nhiên, để có hợp đồng DPPA thành công, doanh nghiệp phải đưa ra hàng loạt quyết định quan trọng liên quan đến tài chính và quản trị.
Chọn đối tác cho 20 năm
Tại Hội thảo, bà Trần Cao Ánh Ngọc, Tư vấn Năng lượng tái tạo và Giảm phát thải carbon của Schneider Electric Việt Nam, chỉ ra rằng mua bán điện là một loại hợp đồng không thể ký trong ngắn hạn, thường phải kéo dài 15-25 năm, do liên quan đến đặc thù vòng đời dự án điện.
“Theo kinh nghiệm của Schneider Electric, khoảng thời gian trung bình từ khi doanh nghiệp quyết định mua điện tái tạo cho tới ngày ký kết sẽ mất từ 1 năm đến 1 năm rưỡi. Đó là thời gian trung bình cần thiết để đàm phán được một hợp đồng hiệu quả cho doanh nghiệp”, bà Ngọc cho hay.
Bà Trần Cao Ánh Ngọc, Tư vấn Năng lượng tái tạo và Giảm phát thải carbon của Schneider Electric Việt Nam trình bày tại sự kiện
Theo vị chuyên gia, nhiều doanh nghiệp thường tập trung vào đơn giá điện khi đàm phán, nhưng đây chỉ là một phần của bài toán.
“Trong bối cảnh thị trường điện Việt Nam ngày càng phát triển và có nhiều biến động hơn, DPPA không còn đơn thuần là một hợp đồng mua điện, mà còn là một công cụ giúp doanh nghiệp quản trị rủi ro năng lượng dài hạn, gia tăng khả năng dự báo chi phí điện và chi phí thực hiện các cam kết điện xanh”, bà Ngọc nhận định.
Do đó, một chào giá hiệu quả không chỉ nằm ở đơn giá bao nhiêu mà còn ở cấu trúc giá, phương thức phân bổ rủi ro, khả năng đáp ứng sản lượng điện xanh, phương án xử lý khi xảy ra thay đổi về pháp luật hoặc điều kiện thị trường, cũng như các điều khoản liên quan đến chấm dứt hợp đồng và trách nhiệm của các bên.
Cuối cùng, điều vô cùng quan trọng khi đàm phán DPPA là lựa chọn đúng đối tác. Vì vậy, ngoài yếu tố về giá, doanh nghiệp phải đánh giá năng lực tài chính của chủ đầu tư, khả năng triển khai dự án đúng tiến độ, độ tin cậy trong quá trình vận hành cũng như khả năng đáp ứng sản lượng điện cam kết trong dài hạn.
Chiến lược nào cho doanh nghiệp?
Theo ông Đỗ Thành Thắng, Giám đốc Tối ưu Vận hành, Khối Hệ thống Điện, Khu vực Đông Á, kiêm Phụ trách Nhóm Kinh doanh Thị trường Trung tâm Dữ liệu & Viễn thông Việt Nam, Schneider Electric, trước khi tính đến cơ chế giá, doanh nghiệp cần xác định mục tiêu giảm phát thải cụ thể và điều này giúp doanh nghiệp tăng trưởng ra sao.
“Tất cả những bài toán đó phải được xác định trước, rồi tùy theo quy mô sản xuất, điện năng tiêu thụ, mức độ điện hóa, tự động hóa trong nhà máy mới có phương án phân bổ để tính toán phương thức đầu tư”, ông Thắng chỉ ra.
Bà Ngọc cho biết với kinh nghiệm thực tế của Schneider Electric, một chiến lược mua điện tái tạo thành công đòi hỏi 3 trụ cột.
Thứ nhất là xây dựng năng lực cân bằng và đồng bộ giữa những phòng ban có chuyên môn khác nhau. Bài toán đặt ra là làm sao để phòng tài chính, phòng pháp lý, phòng ESG và cả phòng điện có chung tiếng nói khi trình kế hoạch lên lãnh đạo.
Trụ cột thứ hai liên quan đến tuân thủ. Mỗi doanh nghiệp sẽ có những yêu cầu tuân thủ khác nhau phụ thuộc vào khách hàng, ngành nghề và chiến lược phát triển bền vững. Việc đánh giá đầy đủ các yêu cầu về khung tiêu chuẩn, thị trường điện, đối tác và vận hành là điều kiện cần để đảm bảo tính tuân thủ dài hạn.
Thứ ba là tính nhất quán. Mua điện tái tạo không phải là một lộ trình riêng lẻ mà là một phần trong bức tranh lớn hơn về chi phí điện, giảm phát thải, và danh mục đầu tư. Do đó, không tồn tại một lộ trình mua điện tái tạo chung cho tất cả mà cần được thiết kế riêng để phù hợp với bức tranh chiến lược tổng quan của mỗi doanh nghiệp.
Mới đây, Công ty TNHH Samsung Electronics Việt Nam Thái Nguyên (SEVT) đã ký kết hợp đồng DPPA đầu tiên tại Việt Nam. Schneider Electric là đơn vị tham gia tư vấn cho doanh nghiệp trong quá trình thực hiện giao dịch này. Theo thông tin được công bố, phía Samsung được đảm bảo sản lượng khoảng khoảng 70 GWh điện mặt trời mỗi năm.
Hợp đồng mang tính “mở đường” này được kỳ vọng đem lại những kinh nghiệm thực tế cho doanh nghiệp trong việc mua điện tái tạo, đồng thời thúc đẩy tăng tốc chuyển đổi xanh tại Việt Nam.