Một công ty vốn 5.000 tỷ đồng, đã mua hơn 450.000 tỷ đồng nợ xấu từ các ngân hàng

Doanh nghiệp đặc biệt trong hệ thống ngân hàng

Trong hệ thống tài chính Việt Nam, có một doanh nghiệp được thành lập với nhiệm vụ khá đăc biệt: mua và xử lý những khoản nợ xấu của các tổ chức tín dụng, góp phần tháo gỡ một trong những điểm nghẽn lớn của hoạt động ngân hàng.

Đó là Công ty TNHH MTV Quản lý tài sản của các tổ chức tín dụng Việt Nam (VAMC), doanh nghiệp do Ngân hàng Nhà nước Việt Nam sở hữu 100% vốn điều lệ.

Được thành lập năm 2013, trong bối cảnh hệ thống ngân hàng đứng trước yêu cầu cấp thiết phải xử lý nợ xấu, VAMC trở thành một công cụ đặc thù hỗ trợ các tổ chức tín dụng giải quyết những khoản nợ tồn đọng, cải thiện chất lượng tài sản và từng bước củng cố năng lực tài chính.

Điểm khác biệt của VAMC nằm ở chính mục tiêu hoạt động. Trong khi các doanh nghiệp thông thường lấy lợi nhuận làm một trong những thước đo quan trọng, VAMC hoạt động theo nguyên tắc lấy thu bù chi, không vì mục tiêu lợi nhuận.

Đến nay, vốn điều lệ của doanh nghiệp đạt 5.000 tỷ đồng. Theo kết quả hoạt động năm 2025, lũy kế đến ngày 31/12/2025, VAMC đã mua các khoản nợ xấu bằng trái phiếu đặc biệt với tổng dư nợ gốc nội bảng lên tới 454.410 tỷ đồng, tương ứng giá mua nợ 416.992 tỷ đồng.

Riêng trong năm 2025, VAMC mua 1.943 khoản nợ xấu của 1.455 khách hàng tại 7 tổ chức tín dụng thông qua hình thức thanh toán bằng trái phiếu đặc biệt, với tổng dư nợ gốc nội bảng 10.814 tỷ đồng.

Hơn 454.000 tỷ đồng là quy mô dư nợ gốc được mua lũy kế bằng trái phiếu đặc biệt, không đồng nghĩa VAMC đã sử dụng lượng tiền mặt tương ứng để mua nợ. Đây là cơ chế đặc thù được thiết kế nhằm hỗ trợ hệ thống ngân hàng xử lý nợ xấu.

Bên cạnh đó, VAMC còn thực hiện mua nợ theo giá trị thị trường. Tính từ năm 2017 đến hết năm 2025, tổng dư nợ gốc các khoản nợ mua theo phương thức này đạt 15.498 tỷ đồng, với giá mua 15.691 tỷ đồng.

Những con số trên phần nào cho thấy quy mô công việc mà doanh nghiệp đặc biệt này đã đảm nhận trong hơn một thập kỷ hoạt động.

Bước chuyển mới của VAMC

Sau hơn 13 năm hoạt động, VAMC đang đứng trước một giai đoạn phát triển mới. Ngày 6/11/2026, Nghị định 359/2026/NĐ-CP của Chính phủ về thành lập, tổ chức, hoạt động và cơ chế tài chính của VAMC chính thức có hiệu lực.

Nghị định tiếp tục xác định VAMC là doanh nghiệp đặc thù do Ngân hàng Nhà nước sở hữu 100% vốn điều lệ, hoạt động không vì mục tiêu lợi nhuận, đồng thời hoàn thiện khuôn khổ pháp lý và cơ chế tài chính để doanh nghiệp thực hiện nhiệm vụ trong giai đoạn mới.

Điểm đáng chú ý là định hướng phát triển của VAMC không còn chỉ tập trung vào việc mua và xử lý từng khoản nợ riêng lẻ.

Tại họp báo thông tin kết quả hoạt động ngân hàng quý III/2026, ông Trần Trung Dũng, Chủ tịch Hội đồng thành viên VAMC, cho biết doanh nghiệp sẽ chuyển dịch trọng tâm sang phát triển thị trường mua bán nợ.

Theo định hướng này, VAMC sẽ phát triển hệ thống kết nối giữa các tổ chức tín dụng, nhà đầu tư, doanh nghiệp và các đơn vị cung cấp dịch vụ trung gian; đồng thời thúc đẩy các hoạt động tư vấn, định giá, đấu giá và quản trị rủi ro.

Một trong những nhiệm vụ đáng chú ý là phát triển Sàn giao dịch nợ VAMC theo hướng hiện đại, lấy dữ liệu và công nghệ làm nền tảng. Theo thông tin được lãnh đạo VAMC công bố tháng 10/2026, sàn giao dịch nợ dự kiến có thể đi vào vận hành vào cuối năm 2027 hoặc đầu năm 2028, với sự hỗ trợ về công nghệ từ Chính phủ Hàn Quốc.

Nếu được triển khai hiệu quả, mô hình này có thể góp phần giải quyết một trong những hạn chế của thị trường mua bán nợ hiện nay. Một thị trường có thông tin minh bạch hơn, hoạt động định giá chuyên nghiệp hơn và nhiều nhà đầu tư tham gia hơn sẽ tạo thêm điều kiện để các khoản nợ được giao dịch, xử lý theo cơ chế thị trường.

Qua đó, VAMC có cơ hội chuyển từ vai trò một công cụ hỗ trợ xử lý nợ xấu thành đầu mối kết nối và thúc đẩy sự phát triển của thị trường mua bán nợ Việt Nam. Đây cũng là bước chuyển phù hợp với yêu cầu nâng cao chất lượng tín dụng, tăng cường an toàn hệ thống ngân hàng và sử dụng hiệu quả hơn các nguồn lực của nền kinh tế.

Theo Thanh Anh