Lợi nhuận 7 đại gia xe hơi đồng loạt lao dốc: Tesla thiệt hại 40%, có hãng càng bán càng lỗ

Lợi nhuận trên mỗi đầu xe của 7 nhà sản xuất ô tô lớn trên thế giới đã đồng loạt sụt giảm trong năm tài chính 2025 do hệ lụy từ chính sách áp thuế quan của Mỹ và sự giảm tốc của thị trường xe điện (EV). Trong đó, Tesla - hãng xe vốn sở hữu tỷ suất sinh lời cực cao truyền thống - chứng kiến mức giảm sâu tới 40%.

Hãng tin Nikkei đã tiến hành phân tích 5 nhà sản xuất ô tô có doanh số đứng đầu thế giới, cộng thêm 2 đại gia dẫn dắt thị trường xe điện là Tesla (Mỹ) và BYD (Trung Quốc), dựa trên dữ liệu tự công bố của các doanh nghiệp và từ cổng thông tin QUICK FactSet.

Do năm tài chính của các hãng xe Nhật Bản có sự khác biệt so với phần còn lại, tổng lợi nhuận ròng của các hãng xe nước ngoài trong 4 quý tính đến giai đoạn tháng 1 - tháng 3/2026 đã được chia cho tổng sản lượng doanh số toàn cầu tương ứng. Riêng đối với Stellantis, đơn vị không công bố lợi nhuận theo quý, số liệu của năm dương lịch 2025 đã được sử dụng để đối chiếu.

Trong số 7 hãng xe, Tesla vẫn duy trì vị thế là đơn vị có lợi nhuận trên mỗi đầu xe cao nhất, đạt 348.000 Yên (tương đương 2.140 USD). Đây là năm thứ 5 liên tiếp vị vua xe điện Mỹ giữ vững ngôi vương ở chỉ số này.

Dẫu vậy con số trên đã sụt giảm nghiêm trọng so với mức 557.000 Yên của năm trước đó. Nguyên nhân là do việc Mỹ khai tử các chính sách tín dụng thuế ưu đãi cho xe điện đã bóp nghẹt sức mua, đồng thời sự trỗi dậy mạnh mẽ của các nhà sản xuất Trung Quốc đã khiến cục diện cạnh tranh ngày càng trở nên khốc liệt.

“Sự suy giảm doanh số từ mảng bán tín chỉ carbon cũng đóng một vai trò lớn trong chuỗi khó khăn của Tesla”, ông Seiji Sugiura, nhà phân tích cấp cao tại Phòng nghiên cứu tình báo Tokai Tokyo nhận định.

Doanh thu từ việc bán tín chỉ carbon cho các hãng xe khác (vốn không tự đáp ứng được các quy định về khí thải) đã bốc hơi 40%, từ mức 2,9 tỷ USD trong năm tài chính 2024 xuống còn 1,7 tỷ USD trong năm tài chính 2025, sau khi chính quyền Mỹ nới lỏng các quy định về môi trường.

Trước đó, Tesla đã bứt phá để trở thành hãng xe dẫn đầu về lợi nhuận trên mỗi đầu xe từ năm tài chính 2021 nhờ chiến lược tối ưu hóa chi phí thông qua công nghệ đúc khuôn thân xe nguyên khối Giga Press và sự tăng trưởng thần tốc của thị trường EV. Trong cả hai năm tài chính 2022 và 2023, lợi nhuận trên mỗi chiếc xe bán ra của hãng đều vượt ngưỡng 1 triệu Yên.

Xếp ngay vị trí thứ hai và bám đuổi sát nút trong năm tài chính 2025 là Toyota Motor với mức lợi nhuận 341.000 Yên/xe, giảm 20% so với năm tài chính 2024. Nhờ nhu cầu đối với các dòng xe hybrid duy trì thế thượng phong bền bỉ, Toyota gần như không chịu tổn hại lớn từ làn sóng giảm tốc của thị trường xe điện, giúp hãng ghi nhận mức sụt giảm nhẹ hơn nhiều so với Tesla. Khoảng cách về lợi nhuận giữa đại gia ô tô Nhật Bản và Tesla - vốn lên tới hơn 100.000 Yên trong năm tài chính 2024 - giờ đây đã được thu hẹp xuống còn chưa đầy 10.000 Yên.

“Toyota sở hữu chất lượng sản phẩm vượt trội, đồng thể việc duy trì mức chiết khấu kích cầu ở mức thấp cũng là bệ đỡ vững chắc cho biên lợi nhuận của hãng”, chuyên gia Sugiura phân tích thêm.

Vị trí thứ ba thuộc về BYD. Việc chính phủ Trung Quốc cắt giảm các chính sách ưu đãi thuế đối với hoạt động mua xe năng lượng mới (NEV) vào tháng Một đã tác động trực tiếp, khiến lợi nhuận ròng của hãng xe này lao dốc tới 55% trong giai đoạn tháng 1 - tháng 3.

Trong khi đó, Stellantis và Ford Motor - hai cái tên từng ghi nhận mức lợi nhuận khoảng 150.000 Yên trên mỗi đầu xe trong năm tài chính 2024 - đã chính thức rơi vào trạng thái thua lỗ trên mỗi chiếc xe bán ra trong năm tài chính 2025.

Rào cản lớn nhất bóp nghẹt lợi nhuận trên mỗi đầu xe chính là các chính sách thuế quan áp lên mặt hàng ô tô do Tổng thống Mỹ Donald Trump ban hành. Thuế quan đã thổi bay 1.380 tỷ Yên lợi nhuận hoạt động hợp nhất của Toyota trong năm tài chính kết thúc vào tháng Ba vừa qua. Volkswagen và General Motors cũng rơi vào tình cảnh tương tự khi chi phí thuế quan đè nặng lên cán cân lợi nhuận.

Tại thị trường Bắc Mỹ vốn mang tính sinh mệnh, các hãng xe đang gặp rất nhiều khó khăn trong việc chuyển giao chi phí thuế quan vào giá bán. Áp lực lạm phát đã khiến người tiêu dùng Mỹ trở nên cực kỳ nhạy cảm với sự tăng giá, buộc các công ty phải tự gồng mình hấp thụ các khoản chi phí phát sinh này.

Những nhà sản xuất không sở hữu danh mục xe hybrid hoặc các dòng xe có lực cầu mạnh đang phải trải qua giai đoạn chật vật nhất, khi phải liên tục tăng cường các khoản chiết khấu cho đại lý (khoản ngân sách dùng để giảm giá bán trực tiếp cho khách hàng).

Bên cạnh đó, sự thoái trào của làn sóng tăng trưởng xe điện do các nước nới lỏng quy định môi trường (chủ yếu tại châu Âu và Mỹ) cũng để lại hệ lụy lớn. Các hãng xe Âu - Mỹ từng đổ những khoản đầu tư khổng lồ vào xe điện hiện đang phải gánh chịu những khoản lỗ do suy giảm tài sản trên diện rộng do dừng phát triển dự án EV cùng nhiều yếu tố liên quan.

Xu hướng sụt giảm lợi nhuận trên mỗi đầu xe được dự báo sẽ tiếp tục diễn ra trên toàn bảng trong năm tài chính 2026. Nguyên nhân là do tình trạng đứt gãy mạng lưới vận tải toàn cầu xuất phát từ cuộc xung đột ở Trung Đông đang buộc một số hãng xe phải cắt giảm sản lượng, khiến hệ thống nhà máy và lực lượng lao động rơi vào cảnh thiếu việc làm. Song song với đó, chi phí nguyên vật liệu đầu vào leo thang cũng sẽ là một cơn gió ngược lớn cản đà phục hồi của ngành ô tô toàn cầu.

Theo: Nikkei, CNBC

Vũ Anh