Loạt ‘ông lớn’ dầu khí vướng cáo buộc tham nhũng gần 11 tỷ USD trong dự án khai thác mỏ dầu trữ lượng 35 tỷ thùng
Đây được xem là cáo buộc nghiêm trọng nhất nhằm vào các tập đoàn dầu khí lớn trong cuộc tranh chấp kéo dài nhiều năm giữa Kazakhstan và liên danh phát triển mỏ dầu khổng lồ này.
Kazakhstan cáo buộc một số tập đoàn dầu khí quốc tế lớn tham gia phát triển mỏ dầu Kashagan đã trao các hợp đồng trị giá 10,7 tỷ USD với chi phí bị thổi phồng hoặc có liên quan đến hối lộ, theo một cuộc điều tra của Hiệp hội nhà báo điều tra quốc tế (ICIJ).
Các cáo buộc được Kazakhstan đưa ra trong một vụ trọng tài mật, ICIJ dẫn nhiều nguồn thạo tin cho biết. Vụ việc được đăng ký tại Tòa Trọng tài Thường trực (PCA) ở La Hay, song hội đồng trọng tài chưa đưa ra phán quyết về các cáo buộc tham nhũng.
Mỏ Kashagan được phát triển bởi North Caspian Project. Đây là liên danh gồm công ty dầu khí quốc doanh Kazakhstan KazMunayGas và các tập đoàn dầu khí quốc tế như Eni, Shell, ExxonMobil, TotalEnergies, CNPC (Trung Quốc) và INPEX (Nhật Bản). Mỏ Kashagan nằm ngoài khởi Biển Caspi, với trữ lượng ước tính 35 tỷ thùng dầu.
Theo cáo buộc của chính phủ Kazakhstan, liên danh này trong những năm 2000 đã trao khoảng hơn chục hợp đồng có chi phí cao bất hợp lý, hoặc các hợp đồng được trao nhờ các hành vi hối lộ.
Đây được xem là cáo buộc nghiêm trọng nhất nhằm vào các tập đoàn dầu khí lớn trong cuộc tranh chấp kéo dài nhiều năm giữa Kazakhstan và liên danh phát triển Kashagan. Cuộc tranh chấp liên quan đến chi phí đội vốn, chậm tiến độ và thiệt hại môi trường.
Các hợp đồng bị cáo buộc có vấn đề là một phần trong yêu cầu bồi thường khoảng 160 tỷ USD mà Kazakhstan đưa ra đối với các tập đoàn dầu khí. Chính phủ Kazakhstan cho rằng nước này đã chịu thiệt hại do sản lượng và lợi nhuận bị mất cùng với các vấn đề môi trường tại Kashagan.
Kazakhstan hiện có nhiều vụ kiện với tổng giá trị yêu cầu bồi thường lên tới khoảng 166 tỷ USD, phần lớn liên quan đến khoản doanh thu bị mất do dự án Kashagan chậm tiến độ.
Từ khi được triển khai, dự án Kashagan đã phải đối mặt với chi phí tăng cao, nhiều lần chậm tiến độ và các vấn đề kỹ thuật.
Tranh chấp kéo dài cũng đang ảnh hưởng đến kế hoạch đầu tư của các tập đoàn dầu khí quốc tế tại Kazakhstan. Shell đã tạm dừng một số khoản đầu tư mới tại quốc gia Trung Á này.
“Chúng tôi thất vọng vì các bên trong liên doanh và chính phủ chưa đạt được sự đồng thuận về một số vấn đề. Điều này ảnh hưởng đến mức độ mà chúng tôi sẵn sàng tăng đầu tư vào Kazakhstan”, CEO Shell Wael Sawan nói với các nhà phân tích hồi đầu năm.
Ông cho biết Kazakhstan vẫn còn “rất nhiều cơ hội đầu tư tiềm năng”, nhưng Shell sẽ chờ cho đến khi có bức tranh rõ ràng hơn về kết quả của các tranh chấp trước khi đưa ra quyết định tiếp theo.
Theo Oilprice