Loài cua khiến Mỹ ban bố tình trạng khẩn cấp, chi triệu USD tiêu diệt: Bắt hơn 2 triệu con vẫn chưa hết
Một loài cua đang khiến chính quyền Mỹ đau đầu dù đã chi hàng triệu USD để đối phó.
Bắt hơn 2 triệu con trong một năm vẫn chưa thể kiểm soát
Theo tạp chí People ngày 15/10, bang Washington (Mỹ) vừa ghi nhận một con số đáng kinh ngạc trong cuộc chiến chống lại sinh vật xâm hại. Chỉ trong một năm tài khóa, các lực lượng chức năng đã bắt và loại bỏ hơn 2,16 triệu cá thể thuộc một loài cua đang sinh sôi mạnh tại vùng biển ven bờ.
Cụ thể, theo báo cáo của Cơ quan Cá và Động vật hoang dã Washington (WDFW), từ ngày 1/7/2025 đến 30/6/2026, Chi cục Vùng ven biển đã loại bỏ 2.133.725 con, trong khi Chi cục biển Salish xử lý thêm 24.827 con.
Đáng chú ý, dù số lượng bị bắt lên tới hàng triệu con, giới chức vẫn chưa thể tuyên bố xóa sổ quần thể sinh vật xâm hại này.
Việc số lượng cua bị bắt tăng cao trong nhiều tháng liên tiếp có thể liên quan đến ngân sách kiểm soát được bổ sung, điều kiện thời tiết thay đổi và sự phát triển liên tục của quần thể ngoài tự nhiên.
Tình hình nghiêm trọng đến mức năm 2022, Thống đốc bang Washington khi đó là Jay Inslee đã phải tuyên bố tình trạng khẩn cấp để đối phó với sự xâm nhập của loài sinh vật này. Sau đó, chính quyền bang phân bổ hơn 8 triệu USD cho các hoạt động kiểm soát và ngăn chặn sự lây lan.
Không chỉ Washington, nhiều địa phương khác tại Bắc Mỹ cũng đang đối mặt với tình trạng tương tự. Tại Alaska, bộ lạc Metlakatla loại bỏ hàng chục nghìn con cua mỗi năm. Trong khi đó, trên đảo Vancouver thuộc Canada, số lượng bị bắt và tiêu diệt hằng năm có thể lên tới hàng trăm nghìn con.
Các chương trình đặt bẫy và giám sát cũng được triển khai tại California và tỉnh British Columbia của Canada.
Vì sao một loài cua nhỏ bé lại khiến Mỹ đau đầu?
Sinh vật đang khiến nhà chức trách Mỹ phải chi hàng triệu USD đối phó chính là cua xanh châu Âu, tên khoa học Carcinus maenas.
Theo New York Times, đây được xem là một trong những loài sinh vật xâm hại có sức tàn phá mạnh trong môi trường biển.
Có nguồn gốc từ châu Âu, cua xanh được cho là đã theo các chuyến tàu thủy đến bờ Đông nước Mỹ từ thế kỷ XIX. Đến năm 1989, chúng được phát hiện tại bờ Tây và sau đó dần mở rộng phạm vi phân bố từ vịnh San Francisco đến đảo Vancouver, thậm chí xuất hiện tại Alaska.
Điều khiến loài cua này trở nên nguy hiểm không phải kích thước hay khả năng tấn công con người, mà là tập tính ăn tạp và sức sinh sản đáng kinh ngạc.
Cua xanh có thể ăn nhiều loài động vật có vỏ như ngao, trai, hàu, đồng thời săn cả những sinh vật biển nhỏ, trong đó có tôm hùm non. Chúng còn có thể làm tổn hại thảm cỏ biển, ảnh hưởng đến nơi cư trú và sinh sản của nhiều loài thủy sinh.
Đặc biệt, một con cua cái có khả năng tạo ra hàng trăm nghìn trứng trong một lần sinh sản. Chính đặc điểm này khiến quần thể có thể gia tăng nhanh chóng khi gặp điều kiện môi trường thuận lợi.
WDFW ước tính việc loại bỏ hơn 2 triệu con cua có thể góp phần ngăn chặn hàng chục đến hàng trăm tỷ ấu trùng phát tán ra các vùng biển xung quanh.
Thiệt hại kinh tế cũng là nguyên nhân khiến chính quyền Mỹ đặc biệt lo ngại.
Ngành nuôi trồng và khai thác thủy sản tại Washington tạo ra doanh thu gần 400 triệu USD mỗi năm. Các nghiên cứu cho thấy nếu không được kiểm soát, cua xanh xâm hại có thể đe dọa tới 74% sản lượng thu hoạch thương mại ngao, hàu và trai hằng năm tại vịnh Puget, nơi đóng góp hơn một nửa doanh thu của ngành.
Ở bờ Đông nước Mỹ, thiệt hại đối với ngành khai thác thủy sản do hoạt động săn mồi của loài cua này được ước tính khoảng 22,6 triệu USD mỗi năm.
Cuộc chiến chưa có dấu hiệu kết thúc
Dù các chiến dịch đặt bẫy được triển khai trên diện rộng, giới chuyên gia cảnh báo cuộc chiến với cua xanh châu Âu vẫn còn nhiều khó khăn.
Tiến sĩ Emily Grason, chuyên gia sinh thái biển và sinh vật xâm hại tại Đại học Washington, nhận định tình hình có thể tiếp tục xấu đi khi quần thể cua chưa có dấu hiệu suy giảm rõ rệt.
Đáng chú ý, số lượng cua được phát hiện quanh vịnh Willapa trong năm 2026 cao gấp ba lần so với năm trước. Theo bà Grason, điều này cho thấy quần thể cua tại khu vực có thể vẫn đang gia tăng.
Một yếu tố khác khiến việc kiểm soát trở nên phức tạp là khả năng phát tán của chúng. Cua xanh có thể vô tình được vận chuyển đến môi trường mới thông qua hoạt động hàng hải hoặc mạng lưới phân phối hải sản.
Bên cạnh đó, biến đổi khí hậu và nhiệt độ nước biển tăng cũng có thể tạo điều kiện thuận lợi để loài này mở rộng phạm vi sinh sống.
Theo WDFW, giải pháp hiệu quả nhất hiện nay là phát hiện sớm, phản ứng nhanh và liên tục kiểm soát số lượng trước khi quần thể phát triển quá lớn.
Một chi tiết đáng chú ý là dù được gọi là cua xanh, loài này không phải lúc nào cũng có màu xanh lục. Vỏ của chúng có thể mang màu đỏ, nâu hoặc cam. Đặc điểm nhận dạng đáng tin cậy hơn là năm gai nhọn ở mỗi bên mắt.
Sau nhiều năm triển khai các biện pháp kiểm soát và loại bỏ hàng triệu cá thể, chính quyền Washington vẫn chưa thể giải quyết triệt để vấn đề.
Câu chuyện về cua xanh châu Âu cho thấy một sinh vật tưởng chừng nhỏ bé vẫn có thể gây ra những tác động lớn đối với hệ sinh thái và nền kinh tế, đặc biệt khi xuất hiện tại môi trường không có đủ các yếu tố tự nhiên để kiềm chế sự phát triển của chúng.
Theo People, WDFW, New York Times, Washington Sea Grant