Làn sóng công nghệ bất ngờ ở Việt Nam: Cô bán rau quét mã QR, chú U50 lướt TikTok mỗi ngày, cuộc lột xác ngoạn mục của thế hệ trung niên

Lướt TikTok mượt mà, thành thạo các ứng dụng chỉnh ảnh AI hay tự sắm máy ảnh chuyên nghiệp để theo đuổi đam mê, thế hệ trung niên tại Việt Nam đang định nghĩa lại khái niệm "tuổi già". Họ không chỉ học cách sống chung với công nghệ, mà đang trực tiếp bước vào sân chơi vốn được coi là độc quyền của giới trẻ một cách đầy tự tin và sành điệu.

Lát cắt bình dị giữa dòng chảy số

Trong căn nhà nhỏ tại Hà Nội, cô Lan (46 tuổi) đang chăm chú kết nối chiếc máy ảnh mirrorless Canon R50 vào điện thoại. Không chọn điện thoại nhỏ gọn như bạn bè, cô Lan tự tích cóp sắm máy ảnh cơ để đi săn hình. Cô bộc bạch: "Tôi thích chụp cho người khác hơn. Nhìn thấy mọi người vui vẻ, hạnh phúc khi có được tấm ảnh đẹp, tự dưng mình cũng thấy yêu đời hơn rất nhiều, buồn phiền đều tan biến hết."

Ảnh máy cơ vốn chân thực đến từng nếp nhăn thời gian. Để gọt giũa cho những bức hình thật hoàn hảo trước khi gửi tặng bạn bè, cô Lan tự học cách sử dụng các ứng dụng khôi phục và chỉnh ảnh bằng trí tuệ nhân tạo (AI).

"Lúc mới dùng tính năng làm nét ảnh hay tự làm mịn da trong mấy giây, tôi bất ngờ lắm. Tôi thường nghĩ các bạn trẻ bây giờ thực sự quá giỏi và thông minh," cô Lan kể lại.

Việc học công nghệ ở tuổi trung niên với cô Lan là một hành trình đầy sướng vui: "Nếu học thực sự để kiếm tiền thì người nhiều tuổi như tôi sẽ ngại lắm. Nhưng học để làm điều mình đam mê thì ngược lại, cực kỳ vui vẻ. Tôi còn luôn mong con cháu đủ kiên trì để chỉ dạy cho mình ấy chứ! Tự mình dùng được mấy app và công nghệ máy ảnh, đi đến đâu tôi cũng muốn đánh dấu những bước chân mình tới."

Khác với cô Lan, chú Khanh (50 tuổi) bước chân vào thế giới của video ngắn từ một tình huống dở khóc dở cười ở cơ quan.

"Công ty chú tổ chức một cuộc thi hát, nhưng bắt mọi người phải quay video bài hát rồi đăng lên TikTok để chấm điểm. Thế là chú biết đến và chơi TikTok từ đấy," chú Khanh hóm hỉnh nhớ lại.

Từ một ứng dụng tưởng chừng chỉ dành cho giới trẻ lướt xem giải trí vô bổ, chú nhanh chóng nhận ra đây là một kho tàng kiến thức đời sống sinh động: "Trên mạng có đủ thứ hay lắm, chú hay xem hướng dẫn nấu ăn, giải thích khoa học và kỹ thuật trồng cây bonsai."

Không dừng lại ở việc xem tin tức, chú Khanh giờ đây còn là một "tín đồ" chốt đơn trên TikTok Shop nhờ sự đa dạng của các mặt hàng.

Tuy nhiên, bằng sự chín chắn và thực tế của mình, chú đánh giá rất sòng phẳng về làn sóng thương mại mới này: "Mua online rất tiện lợi, nằm lướt một tí là tìm được rất nhiều sản phẩm cần mua. Nhược điểm là mình không nhận biết được chất lượng thực tế ngay lúc đặt và phải chờ đợi giao hàng. Nhiều khi chất lượng nhận về không được tốt như đi mua trực tiếp."

Nhờ công nghệ, thế giới giải trí của chú phong phú hơn rất nhiều khi có thể linh hoạt đăng bài, tương tác qua lại giữa Zalo, Facebook và TikTok. Chú thẳng thắn chia sẻ: "Đã là ứng dụng thì không dành riêng cho một ai cả, ai cũng có quyền tham gia. Khi chơi TikTok, chú thấy mình nắm bắt và cập nhật được rất nhanh nhiều thứ nóng hổi mà xã hội đang đề cập."

Câu chuyện của cô Lan hay chú Khanh không phải là những hiện tượng đơn lẻ. Đi giữa các con ngõ nhỏ hay những quán cà phê tại Hà Nội, ta dễ dàng bắt gặp những mảnh ghép tương tự, tạo nên một bức tranh công nghệ vô cùng sinh động của thế hệ trung niên.

Đó là sạp rau của bác Hoa (55 tuổi) ở góc chợ dân sinh Nghĩa Tân. Dưới chiếc thớt gỗ nhuốm màu thời gian là tấm bảng dán mã QR thanh toán được bọc nilon kỹ càng.

Bác Hoa cười bảo: "Ngày xưa đi chợ lo nhất tiền lẻ với tiền giả. Giờ khách mua mớ rau hai nghìn cũng quét mã nhanh gọn. Tôi còn biết tự vào app ngân hàng kiểm tra tiền “tinh tinh” về máy, không lo ai lừa được." Công nghệ, với bác Hoa, là chiếc phao cứu sinh cho sinh kế và sự an toàn của những buổi chợ mưu sinh.

Ở một góc khác, chú Tiến (58 tuổi, cán bộ hưu trí) lại bắt đầu buổi sáng bằng việc kiểm tra các chỉ số nhịp tim và huyết áp trên chiếc đồng hồ thông minh kết nối với điện thoại. Chú Tiến chia sẻ: "Tuổi này sức khỏe là vàng. Có cái đồng hồ này nhắc nhở đi bộ đủ bước, đo nhịp tim lúc tập thể dục, con cái ở xa xem qua tài khoản liên kết cũng thấy an tâm hơn."

Khi thế hệ "bản lề" làm chủ sân chơi công nghệ

Sự chuyển dịch đầy hào hứng của cô Lan, chú Khanh, bác Hoa hay chú Tiến chính là minh chứng rõ nét cho thấy thế hệ trung niên tại Việt Nam đang chủ động bước vào không gian số một cách đầy bản lĩnh.

Theo báo cáo chính thức Khảo sát người tiêu dùng 2025 của PwC công bố vào tháng 10/2025, bất chấp những lo ngại về biến động kinh tế vĩ mô khi 48% người Việt coi bất ổn kinh tế là rủi ro hàng đầu trong 12 tháng tới (mức cao nhất trong khu vực Châu Á - Thái Bình Dương), người tiêu dùng Việt Nam không hề e dè trước làn sóng công nghệ mới. Họ học cách làm chủ các công cụ số để nâng cao chất lượng sống và tối ưu hóa trải nghiệm.

Đầu tiên là sức khỏe và công nghệ song hành khi có tới hơn 80% người tiêu dùng Việt Nam cho biết họ đang sử dụng các ứng dụng chăm sóc sức khỏe hoặc thiết bị đeo thông minh.

Thậm chí, họ sẵn sàng cho phép trí tuệ nhân tạo (GenAI) tham gia hỗ trợ cuộc sống hàng ngày với 63% sử dụng ứng dụng sức khỏe nói chung, 59% sử dụng GenAI để tạo chương trình tập luyện cá nhân hóa và 48% sử dụng để hỗ trợ lên kế hoạch bữa ăn. Sự thích ứng của cô Lan với AI hay thói quen đo chỉ số sinh hiệu của chú Tiến chính là ví dụ điển hình nhất.

Tiếp đó là sự bùng nổ của mô hình tiêu dùng tích hợp (O2O) khi ranh giới giữa mua sắm truyền thống và trực tuyến gần như bị xóa nhòa khi 54% người tiêu dùng lựa chọn phương thức mua sắm grocery qua sự kết hợp linh hoạt giữa trực tiếp tại cửa hàng và trực tuyến (O2O). Sự dịch chuyển này lý giải cho thói quen lướt TikTok Shop của chú Khanh hay tấm bảng quét mã thanh toán số tại sạp rau của bác Hoa.

Sự đổ bộ của nhóm khách hàng trung niên cũng đang định hình lại thị trường bán lẻ Việt Nam. Báo cáo Triển vọng Ngành Tiêu dùng Việt Nam năm 2026 của Guotai Junan chỉ ra rằng thương mại điện tử tiếp tục là nhân tố thay đổi cấu trúc toàn ngành với tốc độ tăng trưởng tổng giá trị hàng hóa (GMV) duy trì ổn định ở mức 15 - 20%/năm.

Đồng thời, báo cáo Triển vọng FMCG Việt Nam 2025 của Kantar cũng xác nhận kênh thương mại truyền thống đang liên tục sụt giảm thị phần đóng góp giá trị qua từng năm, nhường chỗ cho sự bứt phá của kênh hiện đại và các nền tảng thương mại điện tử tích hợp mạng xã hội (Social Commerce).

Rõ ràng, thế hệ trung niên không hề đứng ngoài lề cuộc chơi công nghệ. Bằng sự trải đời và tư duy chín chắn, họ đang "chơi hệ công nghệ" theo cách vô cùng sành điệu, biến các ứng dụng số thành công cụ đắc lực để nuôi dưỡng đam mê, mưu sinh và tận hưởng cuộc sống.

Công nghệ, suy cho cùng, không nên là một bức tường lạnh lẽo phân chia ranh giới tuổi tác, mà phải là chiếc cầu nối kéo các thế hệ lại gần nhau hơn.

Đằng sau những bức hình rực rỡ được cô Lan gọt giũa tỉ mỉ qua AI, khoảnh khắc chú Khanh lướt TikTok để cập nhật dòng chảy xã hội, hay bước chợ quét mã nhanh gọn của bác Hoa, chính là tinh thần yêu đời và nỗ lực thích ứng không ngừng nghỉ của thế hệ đi trước./

Minh Ngọc