Không phải uống hay ăn, các nhà khoa học phát hiện một cách kỳ lạ giúp tăng sức bền khi tập gym: Chỉ cần ngửi thứ gần như nhà nào cũng có trong bếp

Trong nhiều năm, câu chuyện tối ưu hiệu suất tập luyện gần như luôn xoay quanh những khái niệm quen thuộc như protein, creatine, caffeine hay các loại pre-workout. Hàng tỷ USD được chi mỗi năm cho các loại thực phẩm bổ sung với kỳ vọng giúp người tập nâng được thêm vài kilogram hoặc hoàn thành thêm vài lần lặp trong phòng gym.

Nhưng một nghiên cứu mới từ các nhà khoa học Đại học Malaya (Malaysia) lại đưa ra một giả thuyết khá bất ngờ: đôi khi điều tạo ra khác biệt không phải thứ bạn ăn hay uống, mà là thứ bạn... ngửi.

Ngửi chocolate để tăng sức bền?

Trong nghiên cứu vừa được công bố trên Frontiers in Physiology, nhóm nghiên cứu phát hiện rằng chỉ cần tiếp xúc với mùi chocolate trước và trong khi thực hiện bài tập chân, những người tham gia có thể hoàn thành nhiều lần lặp hơn đáng kể so với khi không ngửi mùi nào.

Đây là một kết quả nghe có vẻ giống "mẹo Internet", nhưng lại được thực hiện dưới dạng thử nghiệm khoa học có đối chứng.

Các nhà nghiên cứu tuyển 23 nam giới trẻ khỏe mạnh, yêu cầu họ nhịn ăn qua đêm trước mỗi buổi thử nghiệm. Trong các phiên tập khác nhau, mỗi người lần lượt được tiếp xúc với mùi chocolate đen 90% cacao, chocolate sữa 60% cacao hoặc chỉ là nước không mùi đóng vai trò đối chứng. Người tham gia không biết mình đang ở điều kiện thử nghiệm nào, giúp hạn chế ảnh hưởng của yếu tố tâm lý.

Sau đó, họ thực hiện bài tập leg extension với cường độ khoảng 80% mức tạ tối đa có thể nâng 10 lần (10RM) và tiếp tục cho đến khi không thể hoàn thành thêm.

Kết quả khiến chính nhóm nghiên cứu bất ngờ. Khi ngửi mùi chocolate đen, số lần lặp trung bình tăng thêm khoảng 18 lần so với điều kiện đối chứng. Mùi chocolate sữa cũng tạo ra hiệu ứng tích cực nhưng thấp hơn, với mức tăng khoảng 9 lần lặp.

Điều đáng chú ý là những người tham gia không hề cảm thấy bài tập trở nên nặng hơn. Nói cách khác, họ làm được nhiều việc hơn nhưng cảm giác gắng sức gần như không thay đổi.

Nếu kết quả này được xác nhận ở các nghiên cứu quy mô lớn hơn, nó sẽ mở ra một hướng tiếp cận khá thú vị trong khoa học thể thao: tác động lên não bộ thông qua khứu giác thay vì tác động trực tiếp bằng dinh dưỡng.

Theo tác giả chính Mohamed Nashrudin bin Naharudin, con người từ lâu đã biết khứu giác có mối liên hệ rất mạnh với các trung tâm điều khiển cảm xúc và cảm giác thèm ăn trong não. Tuy nhiên, rất ít nghiên cứu từng xem xét một cách có hệ thống mối liên hệ giữa mùi hương, cảm giác thèm ăn và khả năng thực hiện các bài tập sức mạnh.

Nhóm nghiên cứu cho rằng mùi chocolate có thể hoạt động như một "tín hiệu dự báo". Khi não nhận diện mùi của một loại thực phẩm giàu năng lượng, nó có thể vô thức chuẩn bị cho việc nạp năng lượng sắp diễn ra. Quá trình này làm giảm cảm giác đói và tạo ra trạng thái "no dự đoán", từ đó giúp người tập duy trì nỗ lực lâu hơn trong điều kiện đang nhịn ăn.

Thực tế, nghiên cứu cũng ghi nhận những người ngửi mùi chocolate đen báo cáo cảm giác đói thấp hơn, cảm giác no cao hơn và ít muốn ăn hơn trước khi bắt đầu bài tập.

Điều này phản ánh một xu hướng đang ngày càng được giới khoa học quan tâm. Não bộ không chỉ phản ứng với lượng calo thực tế đi vào cơ thể mà còn phản ứng với các tín hiệu giác quan như mùi, hình ảnh hay kỳ vọng về thức ăn. Nói cách khác, hiệu suất vận động có thể chịu ảnh hưởng bởi cách não diễn giải môi trường xung quanh, chứ không đơn thuần phụ thuộc vào lượng năng lượng đã hấp thụ.

Nghi vấn

Dù vậy, sẽ là quá sớm để kết luận rằng mùi chocolate có thể thay thế protein hay các loại pre-workout như nhiều tiêu đề trên mạng xã hội đang giật tít.

Thứ nhất, nghiên cứu chỉ có 23 người tham gia, một cỡ mẫu khá nhỏ để đưa ra kết luận phổ quát. Thứ hai, tất cả đều là nam giới trẻ tuổi và khỏe mạnh, nên chưa thể biết hiệu ứng này có xuất hiện ở phụ nữ, người lớn tuổi hay vận động viên chuyên nghiệp hay không.

Quan trọng hơn, toàn bộ thí nghiệm được thực hiện khi người tham gia đã nhịn ăn khoảng 10 giờ. Điều này khiến bối cảnh nghiên cứu khác đáng kể so với phần lớn người tập gym ngoài đời thực, vốn thường ăn nhẹ hoặc sử dụng pre-workout trước khi đến phòng tập.

Ngoài ra, nghiên cứu chỉ khảo sát một bài tập cô lập cho cơ đùi trước. Chưa có bằng chứng cho thấy hiệu ứng tương tự sẽ xuất hiện ở các bài compound như squat, deadlift hay bench press, hoặc trong các môn thể thao sức bền như chạy bộ và đạp xe.

Ngay cả nhóm tác giả cũng thừa nhận đây mới chỉ là một nghiên cứu khám phá. Họ kỳ vọng sẽ có thêm các thử nghiệm với quy mô lớn hơn, nhiều nhóm đối tượng hơn và nhiều loại mùi khác nhau để xác định liệu đây có thực sự là một công cụ hỗ trợ tập luyện hay chỉ là một hiệu ứng xuất hiện trong những điều kiện rất cụ thể.

Dù chưa thể thay đổi cách mọi người chuẩn bị cho một buổi tập, nghiên cứu này vẫn mang đến một góc nhìn thú vị về cách khoa học đang ngày càng khám phá những mối liên hệ tinh vi giữa não bộ và hiệu suất vận động. Trong tương lai, việc tối ưu thành tích có thể không chỉ đến từ dinh dưỡng hay giáo án tập luyện, mà còn từ những yếu tố tưởng như rất nhỏ như âm thanh, ánh sáng, mùi hương hoặc các tín hiệu giác quan khác mà não bộ tiếp nhận trước khi cơ bắp bắt đầu hoạt động.

*Nguồn: NYP, BI

Lâm Mộc