Không làm ra con robot nào, một công ty Trung Quốc muốn trở thành ‘hệ điều hành’ của ngành robot quy mô hàng chục tỷ USD

Trên bãi cỏ nhỏ nằm giữa những tòa nhà văn phòng ở thành phố Tam Á, một robot bốn chân gắn bánh xe chạy qua chạy lại dọc hàng rào.

Cách đó vài mét, một chó robot màu bạc đứng cạnh các bậc thang gỗ. Trên lưng nó là một cánh tay máy mang theo nhánh cây.

Người thuyết minh bằng tiếng Trung giới thiệu với phóng viên rằng robot đang chạy là robot tuần tra an ninh kiểu ‘chân – bánh xe’. Trong khi robot còn lại đang học cách trồng cây.

Giải thích xong, người này dừng lại để phiên dịch viên kịp chuyển ngữ, sau đó là một lời chia sẻ dễ khiến nhiều người nghe bất ngờ: “Bản thân chúng tôi không làm thân robot. Chúng tôi huấn luyện cho các công ty làm thân robot, để nâng cao hiệu quả sản phẩm của họ trong bối cảnh ứng dụng cụ thể”.

Bãi cỏ tập trên thuộc Cơ sở thực huấn ‘bộ não thông dụng’ cho trí tuệ hiện thân của Công ty Zhuoshi tại thành phố Tam Á, Hải Nam, Trung Quốc. Logo công ty in rõ trên thân con chó robot, nhưng robot đó không phải thứ Zhuoshi muốn bán. Thứ họ bán là phần mềm bên trong.

Một thị trường đang ‘nóng’

Lựa chọn của Zhuoshi có nghĩa khi nhìn vào quy mô ngành robot Trung Quốc. Số robot đang vận hành trong các nhà máy Trung Quốc đạt 2,027 triệu chiếc, mức kỷ lục thế giới.

Từ năm 2024, lần đầu tiên các hãng robot Trung Quốc bán được nhiều robot công nghiệp hơn hãng ngoại ngay tại nội địa, nâng thị phần từ 47% lên 57%.

Trong chín tháng đầu năm 2025, Trung Quốc sản xuất 595.000 robot công nghiệp và 13,5 triệu bộ robot dịch vụ, đều vượt sản lượng cả năm trước đó, theo Liên đoàn Công nghiệp Cơ khí Trung Quốc.

Doanh thu năm 2025 của các doanh nghiệp robot quy mô lớn tại Trung Quốc vượt 300 tỷ nhân dân tệ, tương đương khoảng 42 tỷ USD.

Đà tăng vẫn được giữ khi riêng nửa đầu năm 2026, doanh thu ngành đã đạt 165,5 tỷ nhân dân tệ, tăng 24,5% so với cùng kỳ.

Khi phần cứng ngày càng đông đúc, hàng trăm mẫu robot sẽ cùng cần một thứ: phần mềm để chúng biết nhìn, hiểu và làm việc trong đời thực. Đó là khoảng trống Zhuoshi muốn lấp.

Theo nền tảng dữ liệu doanh nghiệp Thiên Nhãn Tra (Tianyancha), Trung Quốc hiện có khoảng 1,165 triệu doanh nghiệp liên quan đến robot. 8 tháng đầu năm 2026, đã có thêm khoảng 144.000 doanh nghiệp mới trong lĩnh vực và phần lớn số này hoạt động trong nghiên cứu phát triển, phần mềm và tích hợp hệ thống, chứ không sản xuất máy.

Cách để bán ‘bộ não’, không bán ‘cơ thể’

Là doanh nghiệp “Tiểu cự nhân” Chuyên – Tinh – Đặc – Tân cấp quốc gia ( danh hiệu Trung Quốc dành cho doanh nghiệp vừa và nhỏ dẫn đầu một ngách công nghệ ), Zhuoshi được đánh giá là công ty công nghệ cao và đã chủ trì ban hành nhiều tiêu chuẩn về mô hình lớn chuyên ngành.

Zhuoshi định vị cách làm của mình là: “bộ não trí tuệ hiện thân trung lập”. Trong đó, “trung lập” nghĩa là công ty không gắn với phần cứng của riêng hãng nào. Họ muốn phần mềm của mình chạy được trên mọi loại thân robot, trong mọi bối cảnh.

Công ty Trung Quốc nói thẳng tham vọng là trở thành “hệ điều hành Android của ngành robot”. Phép so sánh này dễ hiểu như việc Android không sản xuất điện thoại, nhưng chạy trên điện thoại của rất nhiều hãng. Zhuoshi muốn đóng vai tương tự cho robot hình người, chó robot, xe tuần tra hay cánh tay máy.

Hiện, sản phẩm cốt lõi của doanh nghiệp này có tên là ZoeInside TriCore - một ‘bộ não ba lõi’ dựa trên mô hình lớn do đơn vị tự phát triển. Bộ não này hợp nhất cảm nhận, nhận thức, ra quyết định và phối hợp, để nhiều loại robot khác nhau có thể cùng làm việc và bổ sung năng lực cho nhau.

“Khách hàng của chúng tôi chính là các nhà sản xuất thân robot”, đại diện doanh nghiệp nói.

Lý giải cho việc robot phải được tập ngoài trời, phía công ty cho hay, phòng thí nghiệm không giống đời thật vì ba lý do.

Thứ nhất, mặt đất ngoài trời gồ ghề, không bằng phẳng như sàn nhà.

Thứ hai, dưới ánh sáng tự nhiên, khả năng nhận dạng hình ảnh của robot hoàn toàn khác so với khi ở trong nhà.

Thứ ba, dù robot làm tốt hay không tốt, các dữ liệu đều được thu thập theo thời gian thực về hệ thống để tiếp tục huấn luyện mô hình. Đây chính là yếu tố quan trọng nhất.

Nói cách khác, mỗi lần robot vấp ngã cũng là một dữ liệu được Zhuoshi tận dụng. Công ty gọi đây là vòng khép kín “thu thập dữ liệu – quản trị dữ liệu – cải tiến mô hình – tạo giá trị”. Các chỉ số về huấn luyện mô hình và cải tiến thuật toán cũng được doanh nghiệp cập nhật liên tục trên bảng điện tử lớn trong phòng giới thiệu sản phẩm.

Chưa dừng lại, bài toán thú vị nhất có lẽ nằm ở mảng nông nghiệp. Zhuoshi dùng chó robot bốn chân làm xe chở, gắn cánh tay máy lên lưng để cấy lúa. Ngoài ra, bộ thiết bị gắn trên robot còn được dùng để thu thập dữ liệu hình ảnh cây trồng, các đặc điểm nhìn thấy được của cây, nhằm phục vụ công tác chọn giống.

Theo lý giải, máy nông nghiệp truyền thống và các hệ thống thu thập kiểu giàn cố định đã rất phổ biến, nhưng chỉ hợp với những cánh đồng lớn ở khu Đông Bắc và Tây Bắc Trung Quốc.

Còn ở đảo Hải Nam, ruộng nhỏ và phân tán, lại là ruộng nhân giống. Do đó, một con robot có chân, tự đi lại được, có lợi thế. Mục tiêu mà công ty đề ra là máy sẽ thay người một cách thành thạo trong cấy lúa.

Bên cạnh yếu tố địa hình nông nghiệp, không phải ngẫu nhiên mà Zhuoshi đặt cơ sở ở Tam Á. Họ muốn tận dụng ưu thế về chính sách, công nghiệp và vị trí của cảng thương mại tự do tại Hải Nam.

Cam kết tiếp tục tăng đầu tư vào địa phương, công ty nhắm vào các ngành thế mạnh của Hải Nam là du lịch, sức khoẻ, biển sâu, hàng không vũ trụ và giống cây trồng. Tham vọng xa hơn của công ty phần mềm robot này là biến Hải Nam thành nơi đưa AI Trung Quốc ra nước ngoài.

Bởi, nếu phần cứng robot ngày càng rẻ và giống nhau, giá trị sẽ dịch chuyển sang phần mềm và dữ liệu, giống như điều xảy ra với điện thoại thông minh.

Quảng Định