Không còn là "sân chơi độc quyền" của các trường công: Xu hướng đào tạo bác sĩ ở Việt Nam đang thay đổi?
Để có một tấm bằng bác sĩ, sinh viên phải trải qua những gì và học trong bao lâu?
Trong nhiều năm, đào tạo bác sĩ tại Việt Nam gần như là lĩnh vực gắn với các trường đại học y công lập có truyền thống lâu đời.
Với đặc thù liên quan trực tiếp đến sức khỏe và tính mạng con người, ngành Y luôn chịu những quy định nghiêm ngặt về tuyển sinh, chương trình đào tạo, đội ngũ giảng viên cũng như hệ thống bệnh viện thực hành.
Tuy nhiên, những năm gần đây, bức tranh này đang dần thay đổi khi một số trường đại học ngoài công lập đáp ứng các điều kiện theo quy định và bắt đầu đào tạo thành công những khóa bác sĩ đầu tiên.
Mới đây, lễ tốt nghiệp khóa Bác sĩ Y khoa đầu tiên của Trường Đại học Đại Nam đã thu hút sự quan tâm bởi đây là một trong những khóa bác sĩ đầu tiên của khối đại học ngoài công lập hoàn thành trọn vẹn chương trình đào tạo kéo dài 6 năm.
Lễ tốt nghiệp khóa Bác sĩ Y khoa đầu tiên của Trường Đại học Đại Nam
Khóa học có 83 sinh viên được công nhận tốt nghiệp. Đáng chú ý, ngay trước thời điểm nhận bằng, 7 trong số 8 sinh viên dự thi đã trúng tuyển chương trình bác sĩ nội trú tại Trường Đại học Y - Dược Thái Nguyên ở các chuyên ngành hot như: Nội khoa, Ngoại khoa và Sản phụ khoa,... Kết quả này phần nào phản ánh xu hướng nhiều bác sĩ trẻ tiếp tục theo đuổi các chương trình đào tạo chuyên sâu ngay sau khi hoàn thành bậc đại học.
Thực tế, để trở thành bác sĩ, hành trình của sinh viên dài hơn đáng kể so với phần lớn ngành học khác.
Trong khi nhiều chương trình đại học kéo dài khoảng 4 năm, ngành Y khoa yêu cầu tối thiểu 6 năm đào tạo với khối lượng kiến thức và thực hành lớn.
Sinh viên không chỉ học khoa học cơ bản, y học cơ sở và các chuyên ngành lâm sàng mà còn phải trải qua hàng nghìn giờ thực hành tại trung tâm tiền lâm sàng, bệnh viện, tham gia trực, học kỹ năng bên giường bệnh và liên tục được đánh giá thông qua nhiều hình thức như thi kỹ năng lâm sàng khách quan (OSCE), Mini-CEX, Logbook cùng các kỳ thi lý thuyết và thực hành.
Sự tham gia của nhiều cơ sở đào tạo đang mở ra thêm lựa chọn cho người học và góp phần bổ sung nguồn nhân lực cho ngành y
Ngay cả khi cầm trên tay tấm bằng bác sĩ, quá trình đào tạo vẫn chưa kết thúc. Theo Luật Khám bệnh, chữa bệnh, người tốt nghiệp ngành Y phải tiếp tục thực hành tại cơ sở khám, chữa bệnh đủ điều kiện trước khi được cấp giấy phép hành nghề. Vì vậy, với sinh viên bằng tốt nghiệp chỉ là cột mốc hoàn thành giai đoạn đào tạo đại học, còn năng lực hành nghề được tích lũy qua quá trình thực hành và đào tạo chuyên sâu trong những năm tiếp theo.
Việc ngày càng có nhiều cơ sở giáo dục tham gia đào tạo bác sĩ diễn ra trong bối cảnh nhu cầu nhân lực y tế chất lượng cao không ngừng gia tăng.
Quá trình già hóa dân số, sự gia tăng của các bệnh không lây nhiễm, cùng với sự phát triển của hệ thống bệnh viện công và tư đã tạo ra nhu cầu lớn về đội ngũ bác sĩ được đào tạo bài bản.
Tuy nhiên, đào tạo bác sĩ vẫn là một trong những lĩnh vực có điều kiện nghiêm ngặt nhất của giáo dục đại học. Muốn mở ngành, các trường phải đáp ứng đồng thời nhiều tiêu chí về đội ngũ giảng viên, cơ sở vật chất, phòng thực hành, trung tâm mô phỏng và đặc biệt là hệ thống bệnh viện đủ điều kiện để tổ chức đào tạo lâm sàng.
Song song với việc mở rộng quy mô đào tạo, xu hướng học tập sau đại học của các bác sĩ trẻ cũng ngày càng rõ nét.
Trong đó, bác sĩ nội trú được xem là một trong những chương trình đào tạo sau đại học có tính cạnh tranh cao nhất hiện nay.
Theo thống kê của ngành y tế, đến năm 2025, Việt Nam mới đào tạo được khoảng 8.400 bác sĩ nội trú, tương đương khoảng 4% tổng số bác sĩ trên cả nước. Hiện chỉ khoảng 13 cơ sở được phép đào tạo loại hình này và mỗi năm bổ sung khoảng 900 bác sĩ nội trú mới.
Sự kiện khóa Bác sĩ Y khoa đầu tiên của Trường Đại học Đại Nam tốt nghiệp là một trong những minh chứng cho xu hướng đa dạng hóa đào tạo y khoa tại Việt Nam.
Việc ngày càng có thêm các cơ sở giáo dục ngoài công lập đủ điều kiện tham gia đào tạo không chỉ mở rộng lựa chọn cho người học mà còn tạo thêm cơ hội để sinh viên chủ động theo đuổi các hướng phát triển chuyên môn, nghiên cứu và đào tạo sau đại học.
Tuy nhiên, trong lĩnh vực y khoa, nơi mỗi quyết định chuyên môn đều gắn với sức khỏe và tính mạng con người, thước đo cuối cùng không nằm ở mô hình công lập hay ngoài công lập. Điều xã hội kỳ vọng vẫn là những bác sĩ có năng lực hành nghề vững vàng, kỹ năng thực hành thành thạo và y đức nghề nghiệp.
Khi nhu cầu chăm sóc sức khỏe ngày càng gia tăng, chất lượng đầu ra mới là yếu tố quyết định giá trị của mỗi chương trình đào tạo.