Không cần nuôi mèo vẫn thành KOL thú cưng: 3 chú mèo AI nấu cơm rượu hút 500 triệu lượt xem, nhận quảng cáo Prada

Theo South China Morning Post (SCMP) ngày 7/11, Meow Ziqi (Miêu Tử Thất), tài khoản có ba chú mèo do AI tạo ra chuyên nấu món Trung Quốc truyền thống và làm đồ thủ công, đang được xem là câu trả lời của giới thú cưng số dành cho Lý Tử Thất, biểu tượng đời sống điền viên từng chinh phục hơn 56 triệu người hâm mộ trên toàn cầu. Chỉ sau khoảng sáu tháng, tài khoản đã vượt mốc 1,76 triệu người theo dõi và hơn 500 triệu lượt xem.

Người tạo ra thế giới ấy là một thanh niên 29 tuổi tự học làm nội dung AI. Trước đó anh viết quảng cáo cho ngành bất động sản, rồi nghỉ việc để theo đuổi hướng đi mới, lấy cảm hứng từ chính hai chú mèo đang nuôi ở nhà. Anh cho biết riêng chi phí năng lực tính toán đã vào khoảng 10.000 tệ (khoảng 40 triệu đồng) mỗi tháng, nhưng các hợp đồng với những thương hiệu như Prada, Volkswagen và Estée Lauder thừa sức bù lại khoản này.

Meow Ziqi không phải một hiện tượng đơn lẻ. Theo China Youth Daily, hashtag "thú cưng dễ thương AI" trên Douyin đã đạt 3,19 tỷ lượt xem với hơn 160.000 người tham gia sáng tạo nội dung, còn trên Xiaohongshu con số là hơn 75 triệu lượt xem và 112.000 lượt thảo luận. Công ty nghiên cứu thị trường nội dung TopKlout gọi đây là một đường đua mới mọc lên trên nền kinh tế thú cưng quy mô 300 tỷ tệ (khoảng 1,2 triệu tỷ đồng) của Trung Quốc, nơi người ta có thể làm "KOL thú cưng" mà không cần nuôi con thú cưng nào.

Một con mèo nấu ăn giỏi, một con mèo chuyên phá đám

Bối cảnh của Meow Ziqi là một khoảnh sân nhỏ giữa vùng quê mùa thu, có bếp lò, nông cụ và chiếc ghế bập bênh. Theo mô tả của China Youth Daily, chú mèo trắng có đôi mắt hai màu điềm tĩnh, tỉ mỉ và luôn làm việc hết mình. Chú mèo cam thì hiếu động, tham ăn, lúc nào cũng quanh quẩn bên cạnh nghịch ngợm và gây chuyện. Nhân vật thứ ba là một chú mèo trắng đội mũ từng lên thành phố làm việc, nay trở về thăm "bạn ở quê". Mỗi tập là một câu chuyện điền viên mới: nấu cơm rượu hoa quế, pha cà phê, chèo bè, nặn cốc gốm, có khi bày sạp dán màn hình điện thoại ven đường hay nhuộm vải.

Trong một video, mèo trắng thoăn thoắt vo gạo, đun rượu, còn mèo cam đi loanh quanh sờ mó mọi thứ và suýt hất đổ cả nồi cơm. Khu bình luận lập tức tràn ngập những dòng khen "mèo nấu ăn giỏi quá" và trêu rằng mèo cam bị đánh chẳng bao giờ oan. Theo TopKlout, thứ khán giả nhớ không phải công nghệ mà là "tính cách mèo" cố định cùng phản ứng hóa học giữa hai nhân vật. Mỗi tập có một nhiệm vụ chính trọn vẹn, quan hệ giữa các nhân vật ổn định, còn tình huống gây cười liên tục được làm mới, đúng công thức của một bộ phim dài kỳ.

TopKlout chỉ ra rằng logic làm nội dung thú cưng đã bị lật ngược. Trước đây, muốn làm KOL thú cưng thì phải có mèo trước rồi mới nghĩ xem quay gì, và chất lượng video phụ thuộc hoàn toàn vào việc hôm đó con vật có chịu hợp tác hay không. Giờ đây người ta nghĩ câu chuyện trước rồi mới để AI vẽ ra con mèo. Câu chuyện thành vai chính, con vật chỉ còn là đạo cụ.

Chi tiết đáng chú ý nhất về mặt kinh doanh nằm ở chính video được yêu thích. Clip hai chú mèo cùng nấu cơm rượu hoa quế rồi pha cà phê đạt 271.000 lượt thích, và theo China Youth Daily, đó lại là một video hợp tác thương mại với Peet's Coffee. Nói cách khác, quảng cáo không làm khán giả quay lưng, mà còn trở thành một trong những tập thành công nhất của kênh.

Bảng chi phí của những chú mèo không ăn hạt

Lời đồn trên mạng xã hội rằng "làm KOL thú cưng AI không tốn đồng nào" không đúng hẳn. Theo lời chủ tài khoản Meow Ziqi với China Youth Daily, khi mới bắt đầu vào tháng 4 và tháng 5, mỗi video dài chưa tới một phút, chi phí tạo video bằng AI chỉ khoảng 1 đến 2 tệ (khoảng 4.000 đến 8.000 đồng) mỗi giây, nên mỗi tập tốn chưa tới 40 tệ (khoảng 160.000 đồng). Cái giá phải trả lúc đó là thời gian, vì công cụ phải xếp hàng chờ và mỗi video mất tới hai ngày.

Khi lượng người theo dõi tăng vọt, tài khoản bắt đầu kiếm tiền từ khoảng tháng 6, tháng 7. Yêu cầu chất lượng cao hơn kéo theo chi phí sản xuất đội lên 500 đến 1.000 tệ (khoảng 2 đến 4 triệu đồng) mỗi video, mỗi tập mất hai đến ba ngày. TopKlout lý giải phần chi phí này: cùng một cảnh quay thường phải tạo lại từ 3 đến 7 lần, thậm chí hơn, và phần lớn thời gian của chủ kênh dành cho kịch bản. Theo lời anh, các bước làm không khó, cái khó là cài được những khoảnh khắc buồn cười vào giữa các bước ấy.

Đổi lại, theo chủ tài khoản, khoảng 70% doanh thu của kênh đến từ hợp đồng với nhà quảng cáo, 30% còn lại là tiền thưởng từ nền tảng. So với nguồn thu của một tài khoản triệu người theo dõi, mức chi 1.000 tệ mỗi video là rất nhỏ. Anh cũng chỉ ra lợi thế cốt lõi của thú cưng AI khi bán hàng: khác với thú cưng thật, biểu cảm và hành động của chúng có thể được điều chỉnh tối đa theo đúng yêu cầu của nhãn hàng.

Ở nhóm dẫn đầu, theo SCMP, những nhà sáng tạo thú cưng AI hàng đầu có thể nhận hơn 80.000 tệ (khoảng 320 triệu đồng) cho một video quảng cáo. Người đứng sau tài khoản chó AI "A Hoàng và ngôi làng này" còn cho China Youth Daily biết một số ít nhà sáng tạo đỉnh nhất có thể thu về trên 1 triệu tệ (khoảng 4 tỷ đồng) mỗi tháng khi kết hợp quảng cáo với bán khóa học trực tuyến và sản phẩm mang thương hiệu riêng. Ở tầng thấp hơn, theo TopKlout, một tài khoản thú cưng AI cỡ vừa nhận được 8 hợp đồng từ KFC, Haidilao và FamilyMart với giá 4.500 tệ (khoảng 18 triệu đồng) mỗi video. Đáng chú ý là các nhãn hàng tìm đến từ lâu đã không còn giới hạn ở đồ dùng thú cưng. Như TopKlout nhận xét, nhà quảng cáo chỉ quan tâm đến lượt xem, còn lượt xem thì không quan tâm con vật có thật hay không.

Chính chủ kênh "A Hoàng và ngôi làng này" cũng là một ví dụ về sức hút của nghề mới. Đó là một kỹ sư thuật toán 26 tuổi, được China Youth Daily gọi bằng hóa danh Chúc Bất Nhị, từng làm cho một công ty ở Chu Hải (Quảng Đông). Tập đầu tiên về chú chó vàng lạc vào đám cưới trong làng rồi được một cô bé tốt bụng nhận nuôi, đăng ngày 30/8, đạt hơn 3 triệu lượt xem. Ban đầu đây chỉ là việc tay trái làm lúc rảnh, nhưng thu nhập phụ dần vượt cả lương chính. Cuối tháng 10, anh nghỉ việc để làm nội dung toàn thời gian.

Thứ không mua được bằng sức mạnh tính toán

Khi rào cản "phải có thú cưng mới làm được nội dung thú cưng" biến mất, cơ hội tràn vào cùng hàng nghìn đối thủ na ná nhau. TopKlout cho rằng công cụ thì ai cũng mua được, thứ người xem nhớ, yêu và theo dõi lâu dài là "tài sản nhân vật", tức một sinh thể ảo có cá tính, đặc điểm dễ nhận diện và sợi dây cảm xúc với khán giả. Chi phí đắt nhất vì thế không nằm ở tiền chạy máy mà ở khả năng duy trì: ý tưởng rồi sẽ cạn, và không có công thức nào đảm bảo cứ đều đặn nghĩ ra những câu chuyện thú vị.

Mặt khác của tấm huy chương là quyền sở hữu. Bản thân Lý Tử Thất từng phải ngừng đăng video từ tháng 7/2021 vì tranh chấp pháp lý với đối tác, được cho là liên quan đến việc thương mại hóa thương hiệu mang tên cô. Phải đến tháng 12/2022 cô mới giành lại quyền kiểm soát công ty nắm sở hữu trí tuệ gắn với tên tuổi mình, và vắng bóng tròn ba năm trước khi trở lại vào tháng 11/2024. Với một chú mèo AI, bài toán ấy gần như không tồn tại: nhân vật thuộc về người tạo ra nó, không đòi chia lợi nhuận, không mệt mỏi, không ra đi.

Chủ tài khoản Meow Ziqi nói với China Youth Daily rằng người xem biết rõ những chú mèo này không có thật, nhưng vẫn xem vì chúng quá đáng yêu. Anh gọi thú cưng AI là một dạng "sự sống vĩnh cửu trên không gian mạng": chúng không đột ngột sụp đổ hình tượng như thần tượng mà người ta theo đuổi, cũng không biến mất không lý do. Nhà nghiên cứu Trần Vũ thuộc Viện Tâm lý học phát triển và giáo dục, Đại học Vũ Hán, giải thích thêm rằng người trẻ sống với nhịp làm việc nhanh và áp lực lớn. So với nuôi thú cưng thật hay duy trì những mối quan hệ phức tạp, thú cưng AI không ốm, không tốn tiền nuôi, không bắt ai chịu trách nhiệm, tạo ra một kiểu "gắn bó ít gánh nặng" vừa vặn với nhu cầu tâm lý hiện tại.

Dù vậy, SCMP lưu ý cơn sốt này đi kèm rủi ro. Từ ngày 1/9/2025, Trung Quốc bắt buộc gắn nhãn mọi nội dung do AI tạo ra, cả nhãn hiển thị lẫn dấu ẩn trong dữ liệu. Theo Caixin, Douyin yêu cầu người sáng tạo tự khai báo việc dùng AI, nếu không nền tảng sẽ dùng công cụ kỹ thuật để phát hiện và gắn nhãn cảnh báo. Với một mô hình sống nhờ cảm xúc như thú cưng AI, sự minh bạch không còn là chuyện tự nguyện. Còn việc gắn tên tuổi với một thương hiệu cá nhân đình đám như Lý Tử Thất thì vừa là đòn bẩy giúp kênh được nhận diện tức thì, vừa là chiếc bóng mà sớm muộn những chú mèo cũng phải bước ra khỏi nếu muốn sống lâu.

Nhìn rộng ra, sức hút của thú cưng AI không quá khó hiểu. Trong nền kinh tế thú cưng, người ta chi tiền cho "boss" nhà mình suy cho cùng là để mua sự bầu bạn và cảm giác được chữa lành. Khi thứ cảm xúc ấy có thể được thiết kế và cung cấp đều đặn, việc con mèo có tồn tại ngoài đời hay không trở thành biến số ít quan trọng nhất. Như TopKlout kết luận, công cụ rồi sẽ phổ cập, hình ảnh rồi sẽ na ná nhau, và người thắng cuối cùng là người khiến một chú mèo không có thật sống trong lòng khán giả lâu hơn cả một chú mèo thật.

Pa Dun