Hơn 3.000 container gạo mắc kẹt tại các cảng, một quốc gia châu Á kêu gọi hỗ trợ từ chính phủ
Hiện gần 90% tổng lượng gạo xuất khẩu của quốc gia này sang Tây Á.
Ảnh minh họa
Cuộc khủng hoảng tại Trung Đông đang gây ra những tác động dây chuyền tới chuỗi cung ứng nông sản toàn cầu, trong đó ngành xuất khẩu gạo của Ấn Độ chịu ảnh hưởng rõ rệt. Hàng chục nghìn tấn gạo basmati hiện bị mắc kẹt tại các cảng do gián đoạn vận tải, buộc các nhà xuất khẩu phải kêu gọi sự hỗ trợ khẩn cấp từ chính phủ.
Theo thông tin từ các hiệp hội ngành hàng, gần 3.000 container chứa khoảng 60.000 tấn gạo basmati đang bị đình trệ tại nhiều cảng của Ấn Độ. Nguyên nhân chính đến từ sự gián đoạn nghiêm trọng trong hoạt động vận tải và logistics sau khi xung đột tại khu vực Tây Á leo thang, khiến nhiều tuyến tàu biển bị ảnh hưởng.
Trong bối cảnh đó, các nhà xuất khẩu gạo đã đề nghị Chính phủ Ấn Độ ban hành thông báo chính thức công nhận tình trạng gián đoạn logistics hiện nay là trường hợp bất khả kháng. Theo họ, việc công nhận này có thể giúp doanh nghiệp giảm bớt áp lực pháp lý và tài chính khi thực hiện các hợp đồng xuất khẩu.
Trong thư gửi Chủ tịch Cơ quan Phát triển Xuất khẩu Sản phẩm Nông nghiệp và Thực phẩm Chế biến (APEDA) Abhishek Dev, Liên đoàn Xuất khẩu Gạo Ấn Độ nhấn mạnh rằng sự công nhận chính thức của chính phủ sẽ giúp các doanh nghiệp giảm thiểu rủi ro từ phía người mua. Cụ thể, nhiều nhà nhập khẩu có thể gây sức ép giảm giá, áp dụng các khoản phạt hoặc thậm chí hủy hợp đồng đơn phương với lý do giao hàng chậm – dù nguyên nhân nằm ngoài tầm kiểm soát của nhà xuất khẩu.
Ngoài ra, việc công nhận tình trạng bất khả kháng cũng sẽ giúp các doanh nghiệp thuận lợi hơn trong quá trình làm việc với ngân hàng, công ty bảo hiểm và các đối tác logistics nhằm xử lý các hợp đồng đang bị đình trệ.
Xuất khẩu gạo của Ấn Độ sang khu vực châu Phi và Tây Á hiện chiếm khoảng một nửa tổng lượng gạo xuất khẩu của nước này. Riêng với thị trường Tây Á, gạo basmati chiếm tới khoảng 90% tổng lượng xuất khẩu, với giá trị thương mại ước tính khoảng 25.000 tỷ rupee mỗi năm. Điều này cho thấy mức độ phụ thuộc đáng kể của ngành gạo basmati vào các thị trường tại Trung Đông.
Thị phần của Tây Á trong xuất khẩu gạo của Ấn Độ.
Theo ông Amit Goel, nhà sáng lập công ty KNAM Foods và là một nhà xuất khẩu gạo basmati, khủng hoảng logistics đã khiến hoạt động xuất khẩu sang Tây Á giảm khoảng 30% so với cùng kỳ năm ngoái. Thời điểm hiện tại vốn được xem là giai đoạn nhu cầu tăng cao do trùng với mùa tiêu thụ trước và trong tháng Ramadan tại nhiều quốc gia Hồi giáo.
“Tuy nhiên, hiện các tàu không thể di chuyển tới các cảng phía đông của các quốc gia Ả Rập như bình thường. Điều này làm gián đoạn đáng kể dòng chảy thương mại,” ông Goel cho biết. Dù vậy, ông cũng cho rằng tình trạng này có thể chỉ mang tính tạm thời bởi gạo là mặt hàng lương thực thiết yếu và nhu cầu dài hạn vẫn ổn định.
Bên cạnh việc tàu hàng bị gián đoạn, chi phí vận tải cũng tăng mạnh trong thời gian gần đây. Ông Dev Garg, Phó Chủ tịch Liên đoàn Xuất khẩu Gạo Ấn Độ (IREF), cho biết giá cước vận chuyển hàng rời đã tăng khoảng 20%, trong khi cước vận chuyển container tăng tới 40%.
Theo ông Garg, mức tăng này đang tạo ra áp lực chi phí rất lớn đối với các doanh nghiệp xuất khẩu. “Đây là mức chi phí mà hầu hết các nhà xuất khẩu không thể hấp thụ trong thời gian dài, đặc biệt khi biên lợi nhuận của ngành gạo vốn không cao,” ông nói.
Hiện IREF đang liên tục làm việc với các cơ quan chức năng để tìm giải pháp xử lý số hàng đang bị mắc kẹt tại cảng. Các nhà xuất khẩu cũng đề xuất một loạt biện pháp hỗ trợ khẩn cấp, bao gồm miễn hoặc giảm các khoản phí liên quan đến cảng, tạo điều kiện cho việc chuyển hướng hoặc hoàn trả hàng hóa đang quá cảnh.
Ngoài ra, họ cũng đề nghị các cơ quan như Hải quan và Ngân hàng Dự trữ Ấn Độ hỗ trợ giải quyết thủ tục giấy tờ và điều chỉnh các quy định thanh toán trong bối cảnh gián đoạn thương mại. Một số doanh nghiệp cũng kiến nghị được tiếp cận hạn mức vốn lưu động tạm thời và gia hạn tín dụng để duy trì hoạt động trong giai đoạn khó khăn.
Các chuyên gia cho rằng nếu căng thẳng tại Trung Đông kéo dài, tác động tới thương mại gạo toàn cầu có thể trở nên rõ rệt hơn, đặc biệt đối với các thị trường phụ thuộc lớn vào tuyến vận tải qua khu vực này. Trong ngắn hạn, ngành xuất khẩu gạo basmati của Ấn Độ vẫn đang chờ các động thái hỗ trợ từ chính phủ nhằm giảm thiểu thiệt hại và ổn định hoạt động thương mại.
