Hạ tầng năng lượng ở Việt Nam không còn đơn thuần thuộc lĩnh vực kỹ thuật, mà đã trở thành hạ tầng kinh tế
Việt Nam đang trải qua quá trình chuyển dịch năng lượng tương tự xu hướng toàn cầu.
Việt Nam đang bước vào một chu kỳ đầu tư hạ tầng quy mô lớn hiếm thấy, với hàng loạt dự án trải dài từ sân bay, đường sắt cao tốc đến metro đô thị và mở rộng các cảng trọng điểm. Trong bối cảnh đó, hạ tầng năng lượng được coi là điều kiện tiên quyết để hiện thực hóa tầm nhìn.
“ Các dự án hạ tầng quy mô lớn chỉ thực sự khả thi khi được đặt trên một nền tảng năng lượng đủ vững chắc. Hạ tầng năng lượng đáng tin cậy, được số hóa và bền vững không còn chỉ là yếu tố hỗ trợ, mà trở thành đòn bẩy trực tiếp thúc đẩy tăng trưởng kinh tế ”, ông Thái Hoàng Quỳnh, Giám đốc Kinh doanh Ban Năng Lượng của Schneider Electric Việt Nam và Campuchia, phát biểu tại sự kiện Build to Last 2026 diễn ra hôm 7/4.
Nhận định này phản ánh một sự thay đổi sâu sắc về vai trò của năng lượng. Việt Nam đang trải qua quá trình chuyển dịch năng lượng tương tự xu hướng toàn cầu, khi hệ thống điện dần rời xa mô hình tập trung và phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch để chuyển sang điện hóa, phân tán và carbon thấp. Nhu cầu điện cũng gia tăng nhanh chóng song hành với sự phát triển mạnh mẽ của năng lượng tái tạo. Theo Quy hoạch điện VIII, tổng sản lượng điện dự kiến tăng hơn gấp đôi trong những năm tới, cho thấy vai trò ngày càng lớn của hệ thống cung ứng năng lượng.
Ông Thái Hoàng Quỳnh, Giám đốc Kinh doanh Ban Năng Lượng của Schneider Electric Việt Nam và Campuchia trình bày tham luận về “Thúc đẩy tăng trưởng kinh tế thông qua hạ tầng năng lượng”. Ảnh: Thanh Viết Lê
Tuy nhiên, vấn đề không chỉ nằm ở việc nhu cầu tăng nhanh, mà ở chỗ cấu trúc tiêu thụ điện đang thay đổi. Các đô thị và khu công nghiệp không còn sử dụng điện theo mô hình truyền thống như trước. Sự mở rộng của năng lượng tái tạo khiến nguồn cung trở nên biến động hơn, trong khi sự xuất hiện của hạ tầng sạc xe điện, trung tâm dữ liệu và các nhà máy thông minh lại đòi hỏi nguồn điện liên tục với độ tin cậy gần như tuyệt đối. Đặc biệt, các trung tâm dữ liệu phục vụ trí tuệ nhân tạo đang nổi lên như một “điểm tiêu thụ điện” mới, với nhu cầu có thể tăng mạnh trong thời gian ngắn.
Chính sự chồng chéo của các yếu tố này khiến hệ thống điện truyền thống bắt đầu bộc lộ giới hạn. Được thiết kế cho một thế giới ít biến động, lưới điện truyền thống khó có thể xử lý đồng thời các nguồn cung phân tán, nhu cầu tiêu thụ biến đổi theo thời gian thực và yêu cầu vận hành ngày càng khắt khe. Trong bối cảnh đó, việc chuyển sang mô hình lưới điện số không còn là lựa chọn mang tính dài hạn, mà trở thành nhu cầu cấp thiết.
Ông Thái Hoàng Quỳnh cũng chỉ ra rằng điện không còn đơn thuần là một dịch vụ tiện ích, mà trở thành một nền tảng vận hành có thể ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả kinh tế. Khả năng giám sát theo thời gian thực giúp phát hiện và xử lý sự cố nhanh hơn, giảm thiểu rủi ro gián đoạn. Việc tối ưu hóa dòng năng lượng giúp giảm lãng phí và chi phí vận hành, trong khi độ tin cậy cao hơn cho phép các doanh nghiệp duy trì hoạt động liên tục, đặc biệt trong những ngành có yêu cầu khắt khe như sản xuất, logistics hay dữ liệu.
Từ góc nhìn của Schneider Electric, hạ tầng năng lượng trong tương lai sẽ không tồn tại độc lập, mà trở thành một hệ sinh thái tích hợp, nơi lưới điện, tòa nhà, giao thông, công nghiệp và dữ liệu được kết nối và vận hành trên cùng một nền tảng số. Những nền tảng này, với sự hỗ trợ của trí tuệ nhân tạo, cho phép liên kết giữa quy hoạch, vận hành và tối ưu hóa, đồng thời tăng khả năng linh hoạt của hệ thống khi nhu cầu thay đổi.
Ông Thái Hoàng Quỳnh chia sẻ bên lề sự kiện Build to Last 2026. Ảnh: Thanh Viết Lê
Trong bối cảnh các chuỗi cung ứng toàn cầu đang được tái cấu trúc và dòng vốn đầu tư có xu hướng dịch chuyển về những thị trường ổn định hơn, năng lực hạ tầng năng lượng trở thành một trong những tiêu chí quan trọng để lựa chọn điểm đến. Việt Nam được đánh giá là có nhiều cơ hội trong làn sóng này, nhưng lợi thế đó sẽ khó được hiện thực hóa nếu hệ thống hạ tầng không theo kịp, đặc biệt là hạ tầng năng lượng.
“ Việt Nam chỉ có thể tận dụng được cơ hội khi cơ sở hạ tầng theo kịp tốc độ phát triển. Trong bối cảnh đó, hạ tầng năng lượng không còn đơn thuần thuộc lĩnh vực kỹ thuật, mà đã trở thành hạ tầng kinh tế ”, đại diện Schneider Electric nhấn mạnh.
Điều đang diễn ra cho thấy một sự dịch chuyển rõ ràng: Năng lượng không còn là phần “đi kèm” phía sau các dự án, mà đã trở thành nền tảng quyết định khả năng vận hành và hiệu quả của chúng. Khi bước vào kỷ nguyên năng lượng và công nghiệp thông minh, tăng trưởng kinh tế sẽ không chỉ được đo bằng tốc độ xây dựng, mà còn bởi cách năng lượng được cung cấp cho chính sự tăng trưởng đó, đủ ổn định, đủ linh hoạt và đủ thông minh để không trở thành điểm nghẽn.
