Cục thuế ra thông tư mới: Doanh thu hộ kinh doanh không còn “ước lượng, tự khai”
Theo văn thông tư của Cục thuế, việc kê khai không còn là “kỹ năng”, mà là “trách nhiệm có thể kiểm chứng”.
Thông tư 18/2026/TT-BTC “quy định chi tiết về hồ sơ, thủ tục quản lý thuế đối với hộ cá nhân kinh doanh và cá nhân kinh doanh”. Tất cả các hộ kinh doanh đều phải tiến hành kê khai trên các biểu mẫu quy định theo thông tư. Việc chuẩn hóa lại hồ sơ khai thuế, thông báo doanh thu và cơ chế điều chỉnh doanh thu cho thấy: doanh thu của hộ kinh doanh ko còn đơn thuần là con số ước tính, mà phải có căn cứ và có thể rà soát lại. Nó đặt lại “khung pháp lý” về cách xác định và khai báo doanh thu.
Dữ liệu từ tài khoản ngân hàng, từ các nền tảng thanh toán, từ hóa đơn điện tử… đang dần trở thành cơ sở để cơ quan thuế đối chiếu. Khi đó, việc kê khai không còn là “kỹ năng”, mà là “trách nhiệm có thể kiểm chứng”. Một khoản tiền vào tài khoản nhưng không được phản ánh trên tờ khai - sớm hay muộn - cũng trở thành dấu hỏi.
Đáng chú ý, áp lực không chỉ đến từ kê khai, mà còn từ việc chuẩn hóa hoạt động kinh doanh. Những hộ có doanh thu từ 1 tỷ đồng/năm bắt đầu phải tính đến hóa đơn điện tử từ máy tính tiền. Những thay đổi về địa điểm, ngành nghề không còn là chuyện “linh hoạt nội bộ”, mà cần được thông báo. Sổ sách, chứng từ – vốn từng bị xem nhẹ – giờ trở thành “lá chắn” nếu có kiểm tra.
Điều khiến nhiều hộ kinh doanh bất ngờ là: mọi thứ vốn đã được quy định, nhưng chưa bao giờ được thực thi chặt như lúc này.
Vì vậy, Thông tư 18/2026/TT-BTC không mới. Nhưng tháng 4/2026 là thời điểm mà quy định bắt đầu “chạm đất”.
Với những hộ kinh doanh nhỏ, đây có thể chỉ là thêm vài bước thủ tục. Nhưng với những hộ có doanh thu lớn, đặc biệt tiệm cận hoặc vượt ngưỡng 1 tỷ đồng/năm, đây là lúc cần nhìn lại mô hình hoạt động. Tiếp tục duy trì hình thức hộ kinh doanh hay chuyển đổi thành doanh nghiệp không còn là câu chuyện “để sau”, mà trở thành một quyết định chiến lược.
Tháng 4 rồi sẽ qua. Nhưng cách cơ quan thuế quản lý hộ kinh doanh - dựa trên dữ liệu, đối chiếu và minh bạch - có lẽ sẽ không quay lại như cũ. Và đó mới là điều khiến nhiều người thực sự “giật mình”. Vì vậy điều cần thiết cần phải hành động ngay lúc này là :
1. Ghi nhận đủ mọi khoản doanh thu bao gồm: Các khoản thu từ hoạt động kinh doanh mà hộ kinh doanh được hưởng đều phải tính vào doanh thu tính thuế.
2. Đối chiếu doanh thu với mức đã kê khai/khoán.Người nộp thuế có trách nhiệm đối chiếu doanh thu thực tế với doanh thu đã kê khai hoặc được ấn định. Trường hợp phát sinh chênh lệch, cần thực hiện khai bổ sung kịp thời theo quy định của pháp luật về quản lý thuế để tránh bị truy thu, tính tiền chậm nộp và xử phạt vi phạm hành chính.
3. Tách riêng tiền kinh doanh và tiền cá nhân. Việc tách biệt dòng tiền kinh doanh và cá nhân giúp dễ kiểm soát, đồng thời giảm rủi ro bị cơ quan thuế xác định nhầm toàn bộ dòng tiền là doanh thu chịu thuế.
4. Lưu lại chứng từ, giao dịch như sao kê ngân hàng, đơn hàng, hóa đơn, hợp đồng vì nếu ko có chứng từ thì rất khó giải trình
5. Kê khai trung thực, đúng thực tế, tránh khai thấp doanh thu, bỏ sót nguồn thu.
6. Đánh giá lại mô hình kinh doanh, nếu doanh thu lớn từ 3 tỷ/năm trở lên thì nên cân nhắc thành lập doanh nghiệp, quản lý bài bản, giảm rủi ro và hưởng nhiều quyền lợi hơn. Tóm lại là biết mình thu bao nhiêu thì khai đúng bấy nhiêu và giữ bằng chứng đầy đủ.
