Gỡ 'thẻ vàng' thủy sản: Không còn chỗ cho chủ quan, hình thức
Lãnh đạo Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho rằng, Việt Nam đã có đủ thời gian để khắc phục tồn tại thẻ vàng thủy sản. Giai đoạn hiện nay không còn là lúc “hoàn thiện báo cáo”, càng không còn chỗ cho sự chủ quan hay hình thức.
Tồn tại một số rủi ro
Thông tin từ Bộ Nông nghiệp và Môi trường (NN&MT), ngày 27/2, Thứ trưởng Phùng Đức Tiến dẫn đầu đoàn công tác làm việc tại Đắk Lắk - một trong những địa phương được rà soát kỹ trước khi đợt kiểm tra quan trọng của EC dự kiến diễn ra trong tháng 3.
Theo báo cáo, đến cuối tháng 2, toàn tỉnh Đắk Lắk có gần 2.600 tàu cá đăng ký trên hệ thống dữ liệu nghề cá quốc gia; 22 tàu đang hoàn thiện thủ tục cấp phép và không tham gia hoạt động trên biển. Từ ngày 1/1/2024 đến 25/2/2026, lực lượng chức năng đã xử phạt 116 trường hợp vi phạm hành chính với tổng số tiền hơn 1,6 tỷ đồng, trong đó có 27 trường hợp vi phạm liên quan đến thiết bị giám sát hành trình (VMS).
Đáng chú ý, 100% tàu cá của tỉnh thuộc diện bắt buộc (685 tàu dài từ 15m trở lên) đã hoàn thành lắp đặt VMS theo quy định. Tuy nhiên, qua đánh giá của đoàn công tác, vẫn tồn tại những điểm cần khắc phục như tình trạng mất tín hiệu giám sát hành trình trong một số thời điểm; dữ liệu giữa các đơn vị chưa thực sự đồng bộ; hồ sơ lưu trữ thiếu tính hệ thống. Đây là những rủi ro có thể bị EC “soi” kỹ khi kiểm tra tính chính xác và nhất quán của dữ liệu.
Tại TPHCM - địa bàn dự kiến nằm trong chương trình kiểm tra của EC từ ngày 10/3, theo Sở NN&MT TPHCM, hiện có 4.455 tàu cá đăng ký, 100% được cập nhật trên cơ sở dữ liệu nghề cá quốc gia (VNFishbase) và đồng bộ với cơ sở dữ liệu dân cư VNeID.
Đoàn công tác Bộ NN&MT kiểm tra công tác giám sát nguồn gốc thủy sản tại cảng cá Đông Tác (Đắk Lắk). Ảnh: Tuyết Hương.
TPHCM còn 490 tàu chưa đủ điều kiện khai thác. Tất cả đều được lập danh sách, giao địa phương và lực lượng chức năng quản lý 100%, kể cả tàu đã bán hoặc neo đậu ngoài địa bàn, nhằm bảo đảm không phát sinh vi phạm IUU .
Không còn chỗ cho sự chủ quan hay hình thức
Từ thực tế tại các địa phương, Thứ trưởng Phùng Đức Tiến cho rằng đây là giai đoạn kiểm chứng năng lực thực thi. EC không chỉ nhìn vào hệ thống văn bản hay các con số tổng hợp, mà quan tâm đến mức độ minh bạch, đồng bộ và khả năng đối chiếu thực tế của từng hồ sơ, từng dữ liệu.
Theo ông Tiến, 5 năm qua, khung pháp lý về thủy sản đã được hoàn thiện tương đối đầy đủ. Vấn đề đang xảy ra trong hiện tại không nằm ở chỗ thiếu quy định mà ở khâu tổ chức thực hiện.
Thứ trưởng Phùng Đức Tiến cho rằng, từ nay đến thời điểm EC sang kiểm tra được xác định là khoảng thời gian nước rút, các địa phương phải làm rõ trách nhiệm người đứng đầu. Ảnh: Tuyết Hương.
Lãnh đạo Bộ NN&MT yêu cầu các địa phương rà soát toàn bộ hệ thống dữ liệu từ đăng ký, đăng kiểm, cấp phép, giám sát hành trình đến xác nhận, chứng nhận nguồn gốc thủy sản. Mọi thông tin phải bảo đảm chính xác, thống nhất giữa địa phương và trung ương, có thể truy xuất và giải trình khi EC kiểm tra chéo. Những lỗ hổng về cập nhật dữ liệu, hồ sơ thiếu nhất quán hoặc lưu trữ rời rạc phải được xử lý ngay.
“Từ nay đến thời điểm EC sang kiểm tra, các địa phương phải làm rõ trách nhiệm người đứng đầu. Nếu để xảy ra vi phạm nghiêm trọng, kéo dài, ảnh hưởng đến tiến trình gỡ “thẻ vàng”, người đứng đầu địa phương phải chịu trách nhiệm trước Chính phủ và Ban Bí thư. Chúng ta phải làm thật, làm đến cùng. Không còn chỗ cho sự chủ quan hay hình thức”, ông Phùng Đức Tiến nói.
