Giảm VAT về 0%: Người sạc xe điện tại nhà ở Anh hưởng lợi lớn
Việc Anh giảm thuế VAT điện sinh hoạt từ 5% xuống 0% giúp chi phí sạc xe điện tại nhà rẻ hơn đáng kể, nhưng cũng làm gia tăng khoảng cách với hàng triệu tài xế vẫn phải phụ thuộc vào hệ thống sạc công cộng chịu mức thuế 20%.
Trong nỗ lực giảm gánh nặng chi phí sinh hoạt cho người dân, Chính phủ Anh vừa công bố sẽ xóa bỏ thuế giá trị gia tăng (VAT) đối với điện sinh hoạt từ mùa thu năm 2026. Chính sách này được kỳ vọng giúp các hộ gia đình tiết kiệm chi phí năng lượng, đồng thời mang đến lợi ích trực tiếp cho những người sở hữu xe điện có thể sạc tại nhà.
Tuy nhiên, mặt trái của quyết định này cũng nhanh chóng được chỉ ra. Trong khi chi phí sạc tại nhà tiếp tục giảm, hàng triệu tài xế không có chỗ đỗ xe riêng và buộc phải sử dụng các trạm sạc công cộng vẫn phải chịu mức VAT lên tới 20%. Điều đó khiến khoảng cách chi phí giữa hai nhóm người dùng xe điện ngày càng lớn hơn.
VAT điện sinh hoạt về 0%: Chi phí sạc xe điện tại nhà tiếp tục giảm
Chỉ hai ngày sau khi nhậm chức Thủ tướng Anh, Andy Burnham đã công bố một trong những chính sách kinh tế đáng chú ý nhất của chính phủ mới. Ông tuyên bố: "Chúng tôi sẽ hành động ngay lập tức để giảm thuế đối với hóa đơn năng lượng, giúp người dân có thêm tiền và khôi phục lại niềm hy vọng."
Theo quyết định mới, kể từ ngày 1/10/2026, thuế VAT áp dụng với điện sinh hoạt sẽ giảm từ 5% xuống còn 0%. Điều này đồng nghĩa với việc các hộ gia đình sẽ phải trả ít tiền hơn cho lượng điện tiêu thụ hằng tháng. Đối với người sử dụng xe điện, chính sách này mang lại lợi ích rõ rệt.
Bởi điện dùng để sạc xe tại nhà được tính theo giá điện sinh hoạt, nên khi thuế VAT được xóa bỏ, chi phí vận hành xe điện cũng tiếp tục giảm theo. Trên thực tế, ngay cả trước khi chính sách mới được áp dụng, việc sở hữu xe điện và có thể sạc tại nhà vốn đã giúp người dùng tiết kiệm đáng kể so với xe chạy bằng xăng hoặc dầu. Khi VAT giảm về 0%, lợi thế kinh tế này càng trở nên rõ ràng hơn.
Hiện nay, hệ thống thuế tại Anh đang áp dụng hai mức VAT khác nhau đối với hoạt động sạc xe điện. Người sạc xe tại nhà chịu mức thuế 5%, trong khi người sử dụng trạm sạc công cộng phải trả mức thuế lên tới 20%. Ngoại lệ duy nhất là các phương tiện sử dụng pin có thể tháo rời, chẳng hạn như phần lớn xe đạp điện.
Tuy nhiên, trường hợp này hầu như không áp dụng với ô tô điện do pin thường được tích hợp cố định trong xe. Chính vì vậy, ngay từ trước khi chính phủ công bố giảm VAT điện sinh hoạt về 0%, nhiều chuyên gia và các tổ chức trong ngành xe điện đã cho rằng cơ chế đánh thuế hai bậc này tạo ra sự thiếu công bằng giữa các nhóm người sử dụng xe điện. Việc VAT điện sinh hoạt tiếp tục giảm trong khi mức thuế đối với sạc công cộng vẫn giữ nguyên khiến khoảng cách này ngày càng lớn hơn.
Hàng triệu tài xế phụ thuộc vào sạc công cộng tiếp tục chịu thiệt
Theo số liệu được công bố, khoảng một phần ba số hộ gia đình tại Anh không có điều kiện sạc xe điện tại nhà. Nguyên nhân chủ yếu là họ không sở hữu lối đi riêng hoặc chỗ đỗ xe cá nhân để lắp đặt thiết bị sạc. Nhóm người dùng này buộc phải dựa hoàn toàn vào mạng lưới trạm sạc công cộng trong quá trình sử dụng xe điện.
Điều đó đồng nghĩa với việc họ vẫn phải trả mức VAT 20% cho mỗi lần sạc, cao gấp nhiều lần so với mức thuế áp dụng đối với điện sinh hoạt trước đây và cao hơn rất nhiều khi VAT điện sinh hoạt giảm về 0%.
Các chuyên gia cho rằng sự khác biệt về thuế sẽ trực tiếp làm gia tăng chênh lệch chi phí vận hành xe điện giữa hai nhóm người dùng. Bà Vicky Edmonds, Giám đốc điều hành EVA England, cho biết tổ chức này hoan nghênh quyết định giảm VAT đối với hóa đơn năng lượng hộ gia đình vì đây là chính sách giúp giảm chi phí cho nhiều người dân.
Theo bà, với những người có điều kiện sạc xe tại nhà, việc giảm thuế sẽ giúp chi phí sử dụng xe điện vốn đã tiết kiệm hàng nghìn bảng Anh trong suốt vòng đời phương tiện nay còn thấp hơn nữa. Tuy nhiên, bà cũng nhấn mạnh rằng hàng triệu người lái xe không có khả năng tiếp cận sạc tại nhà sẽ không thể hưởng đầy đủ lợi ích từ chính sách này.
Theo người đứng đầu EVA England, những người sống tại căn hộ, nhà phố không có chỗ đỗ xe riêng hoặc khu vực đô thị đông dân cư là nhóm chịu tác động rõ rệt nhất. Dù cũng sử dụng xe điện, họ vẫn phải chấp nhận mức chi phí sạc cao hơn chỉ vì phụ thuộc vào hạ tầng sạc công cộng.
Bà Edmonds cho rằng đây là thời điểm Chính phủ Anh cần thực hiện những cải cách mang tính cấu trúc đối với hệ thống sạc công cộng, thay vì chỉ hỗ trợ nhóm người có thể sạc xe tại nhà. Theo bà, Báo cáo Đánh giá Chi phí Sạc điện Công cộng của Chính phủ Anh cần đưa ra các giải pháp thực chất nhằm giảm giá thành sạc tại các điểm sạc công cộng.
Điều này bao gồm việc xem xét lại các loại thuế, phí cũng như chi phí điện năng mà các đơn vị vận hành trạm sạc đang phải gánh chịu. Nếu các chi phí đầu vào được cắt giảm, khoản tiết kiệm này cần được chuyển trực tiếp tới người sử dụng thay vì chỉ dừng ở doanh nghiệp vận hành.
Giới quan sát nhận định rằng một trong những rào cản lớn nhất đối với quá trình phổ cập xe điện hiện nay không còn nằm ở giá xe, mà là khả năng tiếp cận hạ tầng sạc với mức chi phí hợp lý. Trong bối cảnh Anh đang thúc đẩy quá trình chuyển đổi sang phương tiện phát thải thấp, việc duy trì mức VAT 20% đối với sạc công cộng có thể khiến nhiều người dân, đặc biệt là nhóm không có chỗ đỗ xe riêng, gặp bất lợi so với những người có điều kiện sạc tại nhà.
Chính sách giảm VAT điện sinh hoạt vì thế được đánh giá là mang lại lợi ích rõ rệt cho nhiều hộ gia đình, nhưng đồng thời cũng đặt ra bài toán về sự công bằng trong quá trình phát triển hệ sinh thái xe điện. Khi khoảng một phần ba hộ gia đình tại Anh chưa thể tiếp cận sạc tại nhà, việc thu hẹp khoảng cách chi phí giữa sạc công cộng và sạc tại nhà được xem là yếu tố quan trọng để quá trình chuyển đổi sang xe điện diễn ra đồng đều và bền vững hơn.
*Nguồn: Electrive