GDP 9 tháng tăng 9,01%, tiến sát mục tiêu 2 con số: Chuyên gia dự báo gì về lãi suất quý IV?

Cần những biện pháp đủ mạnh

Theo Cục Thống kê, GDP quý 3 ước tăng 9,95% so với cùng kỳ năm trước. Tính chung 9 tháng, GDP ước tăng 9,01%, tiến gần mục tiêu tăng trưởng hai con số của cả năm. Chỉ số giá tiêu dùng CPI quý 3 tăng 4,8% so với cùng kỳ năm trước. Bình quân 9 tháng, CPI tăng 4,52%, trong khi lạm phát cơ bản tăng 4,26%.

Như vậy mức lạm phát trong 9 tháng đầu năm vẫn được kiểm soát dưới mục tiêu quốc hội đề ra là 4,5% - 5%.

Tại talkshow “Lãi suất Quý 4-2026 đi về đâu? Tác động từ nâng trần LDR 95% và hỗ trợ thuế xăng dầu” trên Kênh Tài chính Kinh doanh mới đây, ông Nguyễn Minh Tuấn, Tổng Giám đốc của AFA Capital cho biết các chỉ số lãi suất dài hạn gần đây liên tục tăng. Lợi suất trái phiếu Chính phủ 10 năm của Việt Nam đã tăng lên 4,59%. Đây là mức chuyên gia đánh giá khá cao, tương tự thời điểm năm 2022, khi lợi suất ở khoảng hơn 5% và sau đó giảm xuống.

Tuy nhiên, trong giai đoạn này, ông cho cho rằng lợi suất trái phiếu Chính phủ sẽ tiếp tục tăng trong dài hạn, bởi nhu cầu vốn cho đầu tư công rất lớn và nhu cầu vốn của nền kinh tế cũng ở mức cao.

“Đây là điểm chúng ta cần lưu ý. Khi lạm phát tăng cao, nhu cầu vốn tăng cao, không chỉ ở khu vực tư nhân mà cả khu vực Nhà nước, sẽ dẫn đến lãi suất tiết kiệm, tức lãi suất dành cho người gửi tiền, ở mức cao. Điều này sẽ tác động khá tiêu cực đến các khoản vay cũng như hoạt động tín dụng của nền kinh tế”, ông nói.

Theo ông Tuấn, một số ngân hàng hiện đã đưa lãi suất huy động kỳ hạn 12 tháng lên mức 9-10%. Diễn biến này cho thấy chênh lệch giữa huy động vốn và tín dụng thời gian qua đã được đẩy lên mức cao, song gần đây đang có xu hướng thu hẹp.

Nguyên nhân là khi mặt bằng lãi suất tăng, nhu cầu vay vốn có xu hướng giảm. Người dân và doanh nghiệp có thể trì hoãn nhu cầu vay hoặc chủ động tất toán trước hạn một số khoản vay. Trong khi đó, lãi suất cao lại thúc đẩy dòng tiền gửi vào hệ thống ngân hàng tăng lên. Theo ông Tuấn, những diễn biến này không chỉ tác động đến hoạt động tín dụng mà còn có thể ảnh hưởng tới tăng trưởng GDP.

Theo ông Nguyễn Minh Tuấn, để đạt mục tiêu tăng trưởng 2 con số trong khi kiểm soát lạm phát ở mức 4,5%, chính sách điều hành trong quý IV cần tiếp tục theo hướng hỗ trợ nền kinh tế. Nếu không có các biện pháp can thiệp đủ mạnh và các yếu tố bất lợi bên ngoài diễn biến theo hướng tự nhiên, mặt bằng lãi suất có thể tiếp tục duy trì ở mức cao, thậm chí tăng trong quý IV, gây sức ép tới mục tiêu tăng trưởng.

Chính sách 'kép' mở đường giảm áp lực lãi suất

Ở chiều chính sách, ông Tuấn cho rằng cả chính sách tiền tệ và chính sách tài khóa thời gian gần đây đều đã có những giải pháp nhằm hỗ trợ nền kinh tế.

Theo ông Nguyễn Minh Tuấn, Thông tư 50 được Ngân hàng Nhà nước ban hành ngày 30/9 đã điều chỉnh đáng kể cách quản trị thanh khoản của ngân hàng. Đáng chú ý, trần tỷ lệ cho vay trên huy động (LDR) được nâng từ 85% lên 95%, đồng nghĩa với việc ngân hàng có thể cho vay tối đa 95 đồng trên mỗi 100 đồng huy động, qua đó giảm áp lực cạnh tranh tiền gửi và hạn chế việc phải đẩy lãi suất huy động lên cao.

Bên cạnh đó, nếu đáp ứng các điều kiện nhất định, ngân hàng có thể áp dụng các tỷ lệ thanh khoản mới theo chuẩn quốc tế. Quy định cũng mở rộng các nguồn vốn được tính vào một số mẫu số, trong đó có các khoản vay quốc tế và trái phiếu chất lượng cao, đồng thời bổ sung hai chỉ số về khả năng chi trả trong 30 ngày và mức độ ổn định của nguồn vốn.

Theo ông Tuấn, những thay đổi này tạo thêm dư địa cho các ngân hàng trong quản trị thanh khoản và cung ứng tín dụng, qua đó góp phần giảm áp lực lãi suất trong giai đoạn thường căng thẳng về thanh khoản như quý IV.

“Tôi cho rằng việc này cho thấy chuẩn quản trị của Việt Nam đang từng bước tiệm cận các tỷ lệ quản trị được áp dụng trên thế giới. Các hệ thống ngân hàng trong khu vực như Malaysia, Thái Lan, Indonesia và Philippines đã bắt đầu áp dụng những tiêu chuẩn quản trị thanh khoản này. Việt Nam hiện mới bắt đầu triển khai”, ông Tuấn cho biết.

Chuyên gia cũng nhận định diễn biến trên cũng tạo tác động tích cực tới thị trường đầu tư. Trên thị trường liên ngân hàng, lãi suất cho vay qua đêm đã giảm đáng kể. Nếu đầu tháng, lãi suất có thời điểm được dự báo có thể lên tới 7%, thì sau đó đã hạ xuống khoảng 4,3%. Đây là tín hiệu tích cực cho quý IV.

“Diễn biến lãi suất quý IV tất nhiên còn phụ thuộc vào lạm phát và giá xăng dầu. Tuy nhiên, tôi kỳ vọng mặt bằng lãi suất sẽ đi ngang, không tăng trong quý IV. Hiện nay, nhu cầu vay vốn khá yếu, trong khi dòng tiền của người dân có xu hướng tập trung vào hệ thống ngân hàng, qua đó phần nào bù đắp nguồn vốn. Lãi suất cao cũng không hỗ trợ nền kinh tế. Vì vậy, với những điều hành mới của Ngân hàng Nhà nước, tôi kỳ vọng lãi suất, đặc biệt trên thị trường dân cư, sẽ được duy trì ổn định. Đối với thị trường liên ngân hàng, tôi cũng kỳ vọng thanh khoản của các ngân hàng sẽ ổn định hơn, tránh những mức lãi suất quá cao như 7% hay 10% đã xuất hiện trong thời gian vừa qua”, ông nói.

Về lạm phát, Tổng Giám đốc AFA Capital cho biết chúng ta vẫn đang đứng trước áp lực rất lớn từ giá dầu thế giới tăng cao. Bởi lạm phát của Việt Nam được tính dựa trên CPI, tức chỉ số giá tiêu dùng. CPI phụ thuộc vào từng cấu phần tiêu dùng, trong đó CPI nhà ở và vật liệu xây dựng, CPI giao thông, CPI dịch vụ ăn uống chiếm khoảng 70%.

Giá dầu và giá xăng trên thế giới và tại Việt Nam tác động trực tiếp đến CPI giao thông. Vì vậy, chuyên gia cho biết nếu trong thời gian tới nếu không có các biện pháp hỗ trợ giá xăng dầu, chắc chắn lạm phát sẽ chịu ảnh hưởng.

Tuy nhiên, Nghị quyết 43 của Chính phủ mới đây cho phép kéo dài thời gian áp dụng thuế nhập khẩu ưu đãi, thuế bảo vệ môi trường và thuế giá trị gia tăng đối với mặt hàng xăng dầu, nguyên liệu sản xuất xăng dầu và nhiên liệu bay.

Một số thông tin đáng chú ý là thuế nhập khẩu ưu đãi tối huệ quốc (MFN) được duy trì ở mức 0%; thuế bảo vệ môi trường duy trì 0 đồng/lít. Thuế giá trị gia tăng được kê khai để tính thuế giá trị gia tăng, đồng thời được khấu trừ thuế giá trị gia tăng đầu vào.

Trong khi đó, thuế tiêu thụ đặc biệt vẫn tiếp tục được áp dụng, với xăng ở mức khoảng 10%, E5 ở mức 8% và E10 ở mức 7%.

Ông Tuấn đánh giá, cả chính sách tài khóa và chính sách tiền tệ đều phải hỗ trợ mạnh cho nền kinh tế để cố gắng hoàn thành các chỉ tiêu trong quý IV.

Phan Trang