Elon Musk gặp bất lợi trong phiên đối chất: Từ tự tin đến mất kiểm soát

Trong giới công nghệ, Elon Musk luôn xuất hiện với hình ảnh quyết đoán, có tầm nhìn xa trông rộng và luôn làm chủ cuộc chơi. Thế nhưng, khi bước vào phòng xử án trong vụ kiện chống lại OpenAI - công ty mà chính ông góp công sáng lập, bức màn hào nhoáng đó đã bị rách toạc.

Mặt nạ điềm tĩnh sụp đổ

Một trong những quy tắc vàng khi đối mặt với bồi thẩm đoàn là đừng bao giờ khẳng định mình là người hoàn hảo nếu không thể giữ được lớp mặt nạ đó quá lâu. Musk đã phạm sai lầm chí mạng ngay từ đầu.

Trong phần thẩm vấn trực tiếp từ luật sư của mình, Musk cố gắng xây dựng hình ảnh một nhà lãnh đạo mẫu mực, điềm tĩnh và đầy lòng nhân ái.

Ông dõng dạc tuyên bố bản thân không bao giờ mất bình tĩnh hay quát mắng nhân viên. Thậm chí, khi thừa nhận từng gọi ai đó là đồ ngốc, ông còn chống chế rằng đó chỉ là lời khuyên chân thành với hy vọng đối phương đừng làm những trò khờ dại nữa.

Thế nhưng, vở kịch này sụp đổ ngay khi bước vào phần đối chất với luật sư William Savitt, đại diện cho phía OpenAI. Chỉ sau vài câu hỏi sắc sảo, người ta thấy một Elon Musk hoàn toàn khác: nhỏ mọn, hay bắt bẻ từng chữ và cực kỳ dễ kích động.

Musk liên tục từ chối trả lời trực diện vào các câu hỏi yêu cầu xác nhận đúng hoặc sai. Ông chọn cách trả lời vòng vo, tranh luận về ngữ nghĩa của từ ngữ, hoặc tệ hơn là đột ngột quên sạch những gì mình vừa khẳng định mới vài giờ trước đó.

Các thành viên bồi thẩm đoàn bắt đầu có những phản ứng đầy ngao ngán. Một phụ nữ đưa tay xoa thái dương, trong khi những người khác nhìn nhau với vẻ khó hiểu.

Ngay cả Thẩm phán Yvonne Gonzalez Rogers phải thốt lên rằng Musk là một nhân chứng khó bảo. Khi bà ngắt lời một câu trả lời mang tính tranh cãi của ông, cả phòng tòa đã bật cười, một tiếng cười mỉa mai dành cho người đang cố chứng minh mình là nạn nhân bị lừa dối.

Sự thiếu nhất quán của Musk còn thể hiện rõ trong việc ông cáo buộc OpenAI đánh cắp tổ chức từ thiện để tạo ra công ty hàng trăm tỷ đô la. Ông tự nhận mình là một gã khờ bị Sam Altman dắt mũi.

Tuy nhiên, khi được hỏi về việc tại sao không phản đối cấu trúc mới của OpenAI vào năm 2018 khi nhận được văn bản phác thảo, Musk lại đưa ra một lý do khiến tất cả ngã ngửa. Ông khẳng định mình không đọc những dòng chữ nhỏ mà chỉ đọc khung cảnh báo quan trọng và tiêu đề mà thôi.

Một tỷ phú nổi tiếng với sự chi tiết, một người điều hành những đế chế công nghệ phức tạp nhất hành tinh, lại khẳng định mình kiện một công ty dựa trên một tài liệu bốn trang mà ông chưa bao giờ đọc kỹ.

Sự biện minh này không chỉ thiếu thuyết phục mà còn khiến hình ảnh của ông trở nên vô cùng thiếu chuyên nghiệp trong mắt bồi thẩm đoàn.

Tham vọng quyền lực và cái bóng Tesla

Trọng tâm của cuộc đối chất tập trung vào lý do thực sự khiến Musk rời bỏ OpenAI vào năm 2018. Phía OpenAI đưa ra một giả thuyết đầy thuyết phục rằng Musk không rời đi vì lo ngại công ty mất đi tính phi lợi nhuận, mà vì ông không có được quyền kiểm soát tuyệt đối.

Các tài liệu được trưng ra cho thấy ban đầu Musk đòi hỏi bốn ghế trong hội đồng quản trị và nắm giữ hơn một nửa cổ phần công ty. Trong khi đó, tất cả các đồng sáng lập khác chỉ được chia nhau ba ghế còn lại.

Dù Musk biện minh rằng kế hoạch dài hạn là mở rộng hội đồng lên 12 người, nhưng ai cũng thấy rõ trong cơ cấu 7 người ban đầu, Musk mới là vị vua duy nhất.

Khi không đạt được mục đích, Musk bắt đầu chiến dịch cắt viện trợ tài chính. Ông không chỉ dừng các khoản đóng góp hàng quý mà còn bị cáo buộc tìm cách làm suy yếu OpenAI bằng cách lôi kéo nhân sự chủ chốt.

Trường hợp của Andrej Karpathy, một trong những kỹ sư giỏi nhất thế giới khi đó, là một ví dụ điển hình. Dù đang là thành viên hội đồng quản trị của OpenAI với nghĩa vụ bảo vệ lợi ích công ty, Musk lại thản nhiên thuê Karpathy về làm việc cho Tesla.

Trước tòa, Musk chống chế bằng lập luận rằng ai cũng có quyền làm việc ở nơi họ muốn. Nhưng thực tế, các email trao đổi năm 2017-2018 đã tố cáo ông. Musk từng thẳng thừng tuyên bố OpenAI không có cửa và đang trên con đường chắc chắn thất bại nếu không sát nhập vào Tesla để đối đầu với Google. Khi quyền lực không thuộc về mình, Musk sẵn sàng khai tử đứa con tinh thần để phục vụ cho đế chế riêng của ông.

Vào năm 2016, chính Musk đã viết email cho đồng nghiệp tại Neuralink rằng việc thiết lập OpenAI dưới dạng phi lợi nhuận có lẽ là một sai lầm vì nó thiếu sự cấp bách.

Thế nhưng tại tòa hôm nay, ông lại đóng vai một người bảo vệ tận tụy cho lý tưởng phi lợi nhuận ấy. Khi bị dồn vào chân tường bằng chính những dòng chữ mình đã viết, Musk bắt đầu trò chơi trốn tìm chữ nghĩa.

Khi luật sư hỏi đây có phải lời của ông hay không, Musk đáp đây chỉ là một giả định. Chỉ sau nhiều vòng vò vo, ông mới chịu thừa nhận sự thật một cách đầy miễn cưỡng. Điều này cho thấy động cơ của Musk có thể phức tạp và tư lợi hơn nhiều so với hình ảnh một nhà từ thiện bị phản bội mà ông đang cố gắng trình diễn.

Theo dõi phiên tòa, người ta cảm thấy một sự mệt mỏi bao trùm. Musk dường như đang cố gắng biến phòng xử án thành sân khấu để diễn vở kịch về một người hùng bị phản bội, nhưng ông lại quên mất rằng tại tòa, chứng cứ và sự nhất quán mới là thứ quyết định thắng bại.

Việc ông liên tục cáo buộc luật sư đối phương đang cố lừa mình thực chất chỉ là một cách phòng vệ yếu ớt khi không thể giải thích được những sai lệch trong lời khai của chính mình. Musk đang tự biến mình thành một nhân chứng không đáng tin cậy. Khi ông cao giọng, quát tháo luật sư để khẳng định mình là người không bao giờ nóng nảy, sự mâu thuẫn đó đã đạt đến mức hài hước cay đắng.

Một câu hỏi được đặt ra sau phiên tòa: Liệu ai có thể làm việc được với một người như vậy? Sự hợp tác đòi hỏi niềm tin và sự tôn trọng các thỏa thuận chung, nhưng với Musk, mọi thứ dường như phải xoay quanh trục ý chí của cá nhân ông. Nếu không phải là người đứng đầu, ông sẵn sàng trở thành người phá hoại.

Kết thúc buổi làm chứng, hình ảnh Elon Musk đọng lại không phải là một vị cứu tinh của nhân loại trước hiểm họa trí tuệ nhân tạo, mà là một doanh nhân đang giãy giụa trong mớ bòng bong do chính mình tạo ra. Ông kiện OpenAI vì cho rằng họ đổi trắng thay đen, nhưng qua màn thể hiện tại tòa, chính Musk mới là người đang khiến sự thật trở nên mờ mịt nhất.

Trong cuộc chiến pháp lý này, OpenAI có thể thắng hoặc thua, nhưng Elon Musk chắc chắn đã thua trong việc bảo vệ hình tượng của chính mình. Cái tôi quá lớn đã biến thiên tài thành một nhân chứng thảm họa, và có lẽ sau phiên tòa này, thế giới sẽ phải nhìn nhận lại những lời tuyên bố hùng hồn của vị tỷ phú này thận trọng hơn rất nhiều. Elon Musk có thể giàu nhất thế giới, nhưng tại tòa, ông đang nghèo nàn hơn bao giờ hết về sự tín nhiệm.

*Nguồn: The Verge

Hồ Hương