Công ty Trung Quốc thách thức loạt 'vua chip' thế giới: Sắp huy động 4 tỷ USD nâng cấp dây chuyền, được hậu thuẫn bởi Alibaba, Xiaomi

CXMT (ChangXin Memory Technologies) nổi lên như “lá cờ đầu” của Trung Quốc trong mảng DRAM – thị trường bộ nhớ vốn bị thống trị nhiều thập kỷ bởi Samsung Electronics, SK hynix (Hàn Quốc) và Micron Technology (Mỹ). Điều đáng chú ý không chỉ là tốc độ mở rộng của CXMT, mà còn là cách doanh nghiệp này tận dụng “khoảng trống chiến lược” do các ông lớn toàn cầu ưu tiên bộ nhớ cao cấp cho AI, để chen chân mạnh hơn vào phân khúc DRAM phổ thông – nơi giá và sản lượng quyết định cuộc chơi.

Trong hồ sơ kế hoạch niêm yết tại Thượng Hải, Reuters cho biết CXMT muốn huy động khoảng 29,5 tỷ nhân dân tệ (xấp xỉ 4,22 tỷ USD), với mục tiêu chính là nâng cấp dây chuyền, phát triển công nghệ DRAM và tăng chi cho R&D. Công ty được thành lập năm 2016 và có sự hậu thuẫn đáng kể từ hệ sinh thái trong nước, trong đó có Alibaba và Xiaomi.

Điểm khiến các đối thủ phải để mắt là CXMT đã bước ra khỏi vai trò “người chơi nội địa” để trở thành một biến số có thị phần toàn cầu. Wall Street Journal mô tả CXMT đang ở ngưỡng khoảng 5% thị phần DRAM và đã đạt những cột mốc kỹ thuật quan trọng, trong bối cảnh nhu cầu bộ nhớ tăng nhờ làn sóng AI.

Bối cảnh thị trường vài năm qua càng làm “đòn bẩy” cho CXMT. Reuters và các bài phân tích thị trường quốc tế gần đây mô tả một chu kỳ mới của ngành nhớ: nhu cầu hạ tầng AI khiến một số phân khúc bộ nhớ trở nên khan hiếm, giá tăng mạnh, và các nhà sản xuất lớn tập trung nguồn lực vào sản phẩm phục vụ AI (ví dụ như HBM), dẫn tới thắt chặt nguồn cung ở những mảng khác. Trong độ trễ này, CXMT có cơ hội mở rộng ở các dòng DRAM phổ thông hơn, nơi rào cản công nghệ thấp hơn HBM nhưng vẫn đủ lớn để tạo doanh thu và xây năng lực sản xuất.

Tuy vậy, bàn về năng lực cạnh tranh của Trung Quốc mà chỉ nhìn vào CXMT thì chưa đủ. Thực tế, Trung Quốc đang tấn công hai mặt trận: DRAM (CXMT) và NAND (YMTC). TechInsights – đơn vị chuyên phân tích kỹ thuật chip – từng nhấn mạnh các bước tiến của YMTC trong 3D NAND, cho thấy các nhà sản xuất Trung Quốc không chỉ chạy theo, mà đang cố rút ngắn khoảng cách bằng những thế hệ công nghệ mới. Khi ghép hai mảnh DRAM–NAND lại, Trung Quốc dần hình thành một hệ sinh thái bộ nhớ nội địa có thể đáp ứng nhiều lớp nhu cầu: từ điện thoại, PC cho đến trung tâm dữ liệu và thiết bị AI nội địa hóa.

Cạnh tranh trong chip nhớ không chỉ là “làm được chip”, mà là làm được chip ở quy mô lớn, chi phí thấp, chất lượng ổn định, và leo lên phân khúc cao cấp. HBM – bộ nhớ băng thông cao phục vụ GPU – là chiến tuyến quyết định trong giai đoạn AI bùng nổ. Reuters cho biết CXMT đang đầu tư vào HBM, đồng thời dự kiến bắt đầu sản xuất tại cơ sở đóng gói HBM ở Thượng Hải vào cuối năm 2026.

Được biết, trong một số trường hợp, CXMT có thể cung cấp mức giá thấp hơn từ 20% đến 30% so với các công ty toàn cầu hàng đầu. “Mức giảm giá này cũng có thể gây áp lực lên các công ty dẫn đầu thị trường”, một giám đốc trong ngành nói với Nikkei.

Trong 5 năm, bất chấp những hạn chế ngày càng tăng từ Mỹ, thị phần chip nhớ toàn cầu của Trung Quốc đã tăng từ gần bằng 0 lên 5% và con số này có thể tăng gấp đôi trong năm nay. Phần lớn sự tăng trưởng này là nhờ thương hiệu CXMT khi hãng đã có thể sản xuất chip nhớ DRAM, thành phần quan trọng trong hầu hết mọi loại thiết bị điện tử. Hiện công ty này đang nỗ lực sản xuất chip nhớ băng thông cao (HBM) cho mảng điện toán trí thông minh nhân tạo (AI).

Việc CXMT sản xuất thành công DRAM, chủ yếu dành cho điện thoại thông minh giá rẻ và tầm trung, đại diện cho chiến thắng của Trung Quốc trong cuộc chiến lâu dài nhằm phá vỡ thế độc quyền của các công ty Hàn Quốc và Mỹ trong lĩnh vực chip nhớ. Chuyên gia phân tích Ellie Wang của TrendForce cho biết dù Mỹ hạn chế Trung Quốc mua máy sản xuất chip DRAM tiên tiến vào năm 2022 nhưng chính điều này lại củng cố thêm quyết tâm tự chủ của Bắc Kinh.

“Bất kỳ sự gia tăng nguồn cung DRAM nào của những công ty mới tham gia đều có thể gây áp lực lên những công ty hiện tại và ảnh hưởng đến thị trường toàn cầu, ngay cả khi chỉ là một vài phần trăm”, chuyên gia phân tích Brady Wang của Counterpoint Research cảnh báo.

Theo: WSJ, Reuters

Vũ Anh