Chuyên gia hiến kế phát triển Gia Lai: Hình thành chuỗi công nghiệp Tây - Đông, doanh nghiệp lớn dẫn dắt doanh nghiệp nhỏ

Phát biểu khai mạc, ông Đặng Hồng Anh, Chủ tịch Hội Doanh nhân trẻ Việt Nam nhấn mạnh, sau quá trình hợp nhất, Gia Lai có một không gian phát triển rộng lớn và đa dạng hơn: một bên là cao nguyên với thế mạnh về nông nghiệp, năng lượng, tài nguyên sinh thái, văn hóa bản địa; một bên là duyên hải với cảng biển, logistics, công nghiệp, du lịch, dịch vụ và đô thị ven biển.

Đây là điều kiện để hình thành một cực tăng trưởng mới, kết nối Tây Nguyên với Duyên hải Nam Trung Bộ, kết nối vùng nguyên liệu với chế biến sâu, sản xuất với thị trường và doanh nghiệp địa phương với các chuỗi giá trị lớn hơn.

Tuy nhiên, ông Hồng Anh cho rằng không gian lớn hơn không tự động tạo ra phát triển lớn hơn; tiềm năng nhiều hơn cũng không tự chuyển hóa thành dự án, dòng vốn, việc làm và nguồn thu. Điều quyết định là cơ chế thực thi của địa phương, mức độ sẵn sàng của hạ tầng, năng lực hấp thụ đầu tư của doanh nghiệp bản địa và một cấu trúc phối hợp rõ ràng giữa chính quyền, doanh nghiệp, hiệp hội, ngân hàng, chuyên gia.

Từ đó, Chủ tịch Hội Doanh nhân trẻ Việt Nam đề nghị tập trung vào ba thông điệp.

Thứ nhất, Gia Lai cần chuyển từ xúc tiến đầu tư đơn lẻ sang kiến tạo hệ sinh thái đầu tư đồng bộ, gồm quy hoạch rõ ràng, hạ tầng kết nối, thủ tục minh bạch, nguồn nhân lực phù hợp và chính quyền đồng hành trong toàn bộ vòng đời dự án.

Thứ hai, doanh nghiệp địa phương phải nâng chuẩn về quản trị, tài chính, công nghệ, năng suất, chất lượng, minh bạch, tuân thủ và tiêu chuẩn xanh để trở thành nhà cung ứng, doanh nghiệp vệ tinh, đối tác dịch vụ trong các dự án lớn.

Thứ ba, sau Diễn đàn phải hình thành đầu việc cụ thể, đầu mối chịu trách nhiệm, thời hạn thực hiện và kết quả có thể theo dõi.

Hội Doanh nhân trẻ Việt Nam sẵn sàng phối hợp xây dựng bản đồ năng lực doanh nghiệp Gia Lai; tổ chức các chương trình cố vấn, đào tạo quản trị, kết nối vốn, công nghệ, thị trường; thúc đẩy giao thương nội khối; đồng thời tổng hợp đầy đủ các kiến nghị để chuyển tới địa phương và các cơ quan Trung ương có thẩm quyền.

Ở góc độ lập pháp, ông Lê Hoàng Anh, Đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách tại Uỷ ban Kinh tế - Tài chính của Quốc hội cho biết, quá trình tổng rà soát, hoàn thiện hệ thống pháp luật đang được triển khai với ba chuyển đổi trọng tâm: từ quản lý sang kiến tạo phát triển; giảm tiền kiểm, tăng hậu kiểm phù hợp với mức độ rủi ro; cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính và ngành, nghề kinh doanh có điều kiện.

Cùng với việc hoàn thiện pháp luật về đất đai, hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa, tín dụng, khoa học - công nghệ, Nhà nước sẽ tạo môi trường bình đẳng, minh bạch hơn; song doanh nghiệp cũng phải chủ động “nâng chuẩn”, thay vì duy trì tư duy xin - cho.

Từ thực tiễn đầu tư tại Gia Lai, ông Phạm Hồng Điệp, Chủ tịch HĐQT Công ty CP SHINEC cho rằng phần lớn doanh nghiệp địa phương còn có quy mô nhỏ và vừa; công nghệ, thiết bị, quản trị và hàm lượng chất xám trong sản phẩm cần tiếp tục được nâng cấp.

Tỷ lệ chế biến sâu nông sản còn thấp, trong khi tiềm năng nguyên liệu rất lớn. Gia Lai cần phát triển chuỗi khu, cụm công nghiệp từ phía Tây - nơi tập trung vùng nguyên liệu - xuống phía Đông - nơi có cảng biển, logistics, công nghiệp và thị trường xuất khẩu.

Ông đề nghị tăng cường xúc tiến thương mại, đối ngoại kinh tế, kết nối trực tiếp doanh nghiệp Gia Lai với nhà nhập khẩu, nhà đầu tư nước ngoài; phối hợp với ngân hàng để hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ, doanh nghiệp OCOP tiếp cận nhà xưởng, vốn, công nghệ và thị trường; quan tâm chế biến sâu phụ phẩm nông nghiệp để tạo sản phẩm mới và nâng giá trị gia tăng.

Ông Ngô Thế Long, Phó Chủ tịch Hội Doanh nhân trẻ tỉnh Gia Lai, phản ánh hệ sinh thái dịch vụ về suất ăn công nghiệp, lưu trú chuyên gia, nhà ở công nhân và tiêu chuẩn an toàn còn thiếu đồng bộ.

Doanh nghiệp đề nghị các chủ đầu tư khu, cụm công nghiệp bố trí quỹ đất, cơ chế phát triển dịch vụ hậu cần và tạo điều kiện để doanh nghiệp địa phương tham gia chuỗi cung ứng tại chỗ. Ông Phạm Hồng Điệp cho biết các dự án của SHINEC sẽ ưu tiên kết nối doanh nghiệp địa phương, phát triển nhà xưởng cho thuê, đào tạo nhân lực và từng bước hình thành chuỗi dịch vụ phụ trợ đến hết năm 2027.

Bà Phan Thị Huyền My, Phó Chủ tịch Hội Doanh nhân trẻ tỉnh Gia Lai, cho rằng thương mại điện tử không chỉ là đưa sản phẩm lên sàn hoặc livestream bán hàng, mà là toàn bộ quá trình chuẩn hóa pháp lý, chất lượng, bao bì, nội dung số, dữ liệu khách hàng, vận hành kênh bán và logistics.

Theo số liệu được nêu tại Diễn đàn, mục tiêu của tỉnh là chuyển đổi 3.200 hộ kinh doanh lên doanh nghiệp, nhưng trong 6 tháng đầu năm mới có khoảng 65 trường hợp thực hiện.

Bà đề xuất hình thành cơ chế phối hợp giữa tỉnh, các sở, ngành, Hội Doanh nhân trẻ và doanh nghiệp; lựa chọn từ 5 đến 10 hộ kinh doanh, doanh nghiệp nhỏ có tiềm năng để thí điểm lộ trình chuyển đổi bài bản, từ pháp lý, hồ sơ sản phẩm, bao bì, thương hiệu đến vận hành thương mại điện tử và kết nối thị trường

Một kết quả cụ thể tại Diễn đàn là cam kết của ông Phạm Hồng Điệp về việc phối hợp với Hội Doanh nhân trẻ tỉnh Gia Lai lựa chọn khoảng 50 doanh nghiệp có nhu cầu và tiềm năng phát triển để triển khai chương trình nâng cấp năng lực.

Từ tháng 8/2026, các bên dự kiến làm việc trực tiếp với từng doanh nghiệp, kết nối ngân hàng, đào tạo, công nghệ, hỗ trợ nhà xưởng cho thuê và tổ chức sản xuất trong các khu, cụm công nghiệp ở cả phía Tây và phía Đông Gia Lai.

Ông Phạm Hồng Điệp cũng dự kiến vào cuối tháng 9/2026 sẽ kết nối một số doanh nghiệp, đối tác nước ngoài tới Gia Lai để tổ chức hoạt động xúc tiến đầu tư, thương mại theo hướng tập trung vào nhu cầu mua sản phẩm chế biến của địa phương. Doanh nghiệp Gia Lai cần chuẩn bị rõ danh mục sản phẩm, năng lực sản xuất, tiêu chuẩn chất lượng, khả năng giao hàng và hồ sơ thị trường.

TS. Cấn Văn Lực đề xuất thí điểm mô hình doanh nghiệp lớn “kèm cặp” từ 20 đến 30 doanh nghiệp nhỏ và vừa; nghiên cứu cơ chế dành một tỷ lệ phù hợp trong khối lượng công việc của các dự án lớn cho doanh nghiệp nhỏ; tăng sự tham gia của doanh nghiệp FDI trong các hội, hiệp hội; tổ chức các phiên kết nối cung - cầu, trong đó doanh nghiệp FDI công bố yêu cầu, còn doanh nghiệp trong nước trực tiếp chứng minh năng lực đáp ứng.

Đối với chuyển đổi hộ kinh doanh, TS. Cấn Văn Lực đề nghị thành lập tổ tư vấn gọn, gồm đại diện cơ quan thuế, ngân hàng, đơn vị phụ trách thủ tục chuyển đổi và doanh nghiệp cung cấp nền tảng quản trị - kế toán số, có khả năng “cầm tay chỉ việc” cho từng trường hợp.

Ông Vũ Hồng Quân, Chủ tịch Hội Doanh nhân trẻ tỉnh Gia Lai, nhìn nhận tâm thế của một bộ phận doanh nghiệp tư nhân vẫn còn rụt rè so với mức độ quyết liệt của Đảng, Nhà nước và chính quyền địa phương. Điểm nghẽn lớn hiện nay không chỉ là thiếu chủ trương mà nằm ở cơ chế thực thi, khả năng đưa chính sách và nguồn lực tới đúng doanh nghiệp có nhu cầu.

Hội Doanh nhân trẻ tỉnh Gia Lai mong muốn tham gia sâu vào chương trình phát triển kinh tế tư nhân của tỉnh, các chương trình đào tạo CEO, đổi mới sáng tạo, khoa học - công nghệ; đồng thời làm đầu mối phân nhóm nhu cầu và theo dõi kết quả hỗ trợ.

Phát biểu chỉ đạo, kết luận Diễn đàn, Chủ tịch UBND tỉnh Gia Lai Phạm Anh Tuấn nhấn mạnh tỉnh xác định doanh nghiệp là động lực chính của tăng trưởng và đang thay đổi căn bản cách tiếp cận: chuyển từ hành chính sang kiến tạo, phục vụ; coi doanh nghiệp là một thành phần trong hệ sinh thái điều hành và phát triển.

Gia Lai đang rà soát, cắt giảm mạnh giấy tờ, khâu trung gian; hạn chế tình trạng “kính chuyển”; yêu cầu lãnh đạo sở, phòng trực tiếp xử lý công việc; đo lường trách nhiệm bằng KPI; tăng sử dụng công nghệ và trí tuệ nhân tạo trong xử lý văn bản.

“Chính quyền đã thay đổi căn bản và luôn theo sát doanh nghiệp. Doanh nghiệp cần tự tin, chủ động kiến nghị, nhận diện cơ hội và mạnh dạn triển khai tại tỉnh. Phía tỉnh cam kết đồng hành và hỗ trợ tối đa”, Chủ tịch UBND tỉnh nhấn mạnh.

Theo Vương Ngọc