Chuỗi cung ứng chip gặp thêm thử thách

Từ hoạt động khai thác khí heli ở Qatar đến các tuyến hàng hải qua eo biển Hormuz, ngành công nghiệp bán dẫn phụ thuộc vào nhiều mắt xích mong manh trải khắp khu vực vùng Vịnh. Điều này làm dấy lên lo ngại rằng nếu căng thẳng leo thang, chuỗi tác động có thể lan sang sản xuất chip toàn cầu.

Giới chức Hàn Quốc vừa cảnh báo chiến sự đang diễn ra giữa Iran và Mỹ, Israel có thể gây ảnh hưởng đến chuỗi cung ứng bán dẫn toàn cầu nếu làm gián đoạn dòng chảy các nguyên liệu công nghiệp thiết yếu từ Trung Đông. Ngành bán dẫn của Hàn Quốc - do các tập đoàn lớn như Samsung Electronics và SK Hynix dẫn dắt - hiện sản xuất khoảng 2/3 lượng chip nhớ của thế giới. Nếu nguồn cung vật liệu phục vụ sản xuất chip từ Trung Đông bị gián đoạn, hoạt động sản xuất này có nguy cơ chậm lại trừ khi nhanh chóng tìm được nguồn thay thế.

Một trong những vật liệu đang đối mặt với rủi ro cao nhất là khí heli. Đây là thành phần thiết yếu trong sản xuất chip, dùng để kiểm soát nhiệt, phát hiện rò rỉ và duy trì nhiệt độ ổn định cho các thiết bị. Với nhiều ứng dụng của heli như vậy, hiện gần như không có vật liệu thay thế thực sự phù hợp. Theo trang Wired, khoảng 38% nguồn cung heli trên thế giới được sản xuất tại Qatar, nơi các cơ sở khai thác quy mô lớn gắn liền với ngành công nghiệp khí đốt tự nhiên. Sự tập trung nguồn cung này đồng nghĩa bất kỳ gián đoạn nào cũng có thể nhanh chóng lan rộng, gây tác động đến chuỗi cung ứng toàn cầu.

Công ty dầu khí quốc gia QatarEnergy hôm 4-3 buộc phải dừng sản xuất khí đốt và các hoạt động chế biến hạ nguồn do chiến sự. Ngay cả khi hoạt động này được khôi phục, ngành bán dẫn vẫn dễ bị tổn thương nếu các tuyến vận tải trong khu vực bị gián đoạn. Phần lớn năng lượng và hóa dầu xuất khẩu từ Vịnh Ba Tư đều đi qua eo biển Hormuz.

Một khi hoạt động qua tuyến đường này bị gián đoạn trong thời gian dài, việc vận chuyển các loại khí công nghiệp và hóa dầu mà ngành sản xuất chip phụ thuộc có thể bị chậm lại. Các đại diện ngành công nghiệp tại Hàn Quốc cảnh báo rằng nếu chiến sự kéo dài, giá năng lượng có thể tiếp tục tăng, kéo theo chi phí sản xuất bán dẫn tăng và giá chip trên thị trường cũng có thể cao hơn.

Những rủi ro trên xuất hiện vào thời điểm chuỗi cung ứng chất bán dẫn đang chịu sức ép do nhu cầu ngày càng tăng từ các nhà vận hành trung tâm dữ liệu trí tuệ nhân tạo (AI). Nhu cầu này đã khiến nguồn cung bị thắt chặt trong nhiều lĩnh vực điện tử, trong đó có điện thoại thông minh, máy tính xách tay và ô tô. Hiện tại, những tác động tức thì đối với sản xuất chip vẫn chưa thực sự rõ ràng. Các nhà sản xuất chip lớn thường đa dạng hóa nhà cung cấp, dự trữ các loại khí và hóa chất chuyên dụng để có thể vượt qua những gián đoạn ngắn hạn.

Tuy nhiên, nếu Trung Đông tiếp tục bất ổn, áp lực lên chuỗi cung ứng nhiều khả năng gia tăng. Một cuộc xung đột kéo dài ảnh hưởng đến hạ tầng năng lượng, cơ sở xuất khẩu hoặc các tuyến đường vận tải biển có thể dần siết chặt nguồn cung toàn cầu các vật liệu cần thiết cho sản xuất chip. Kịch bản này đe dọa làm trì hoãn kế hoạch mở rộng hạ tầng AI tại Trung Đông của các tập đoàn công nghệ lớn. Trước khi xung đột nổ ra, những công ty của Mỹ như Amazon, Microsoft, NVIDIA đang định vị Các Tiểu Vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) như một trung tâm năng lực điện toán AI của khu vực.

Theo Xuân Mai