Chưa kết nối quốc tế, thị trường vàng nội địa đối mặt bài toán minh bạch giá

Đây là chia sẻ của TS. Nguyễn Trí Hiếu, chuyên gia tài chính – ngân hàng với MarketTimes xung quanh câu chuyện thành lập sàn giao dịch vàng quốc gia.

MarketTimes : Thưa ông, Việt Nam có cần thiết thành lập sàn giao dịch vàng?

TS. Nguyễn Trí Hiếu: Việc thành lập sàn giao dịch vàng là rất cần thiết. Trên thế giới, thị trường vàng là thị trường phổ biến, được vận hành công khai qua các sàn giao dịch. Trong khi đó, ở Việt Nam các giao dịch chủ yếu diễn ra tại các cửa hàng được cấp phép, song vẫn tồn tại giao dịch “chui”, giao dịch ngầm, thậm chí buôn lậu.

MarketTimes : Hiện thị trường vàng tại Việt Nam chưa kết nối quốc tế, dư luận lo ngại vấn đề chưa đủ hình thành cơ chế giá minh bạch, sát thế giới , quan điểm của ông như thế nào?

TS. Nguyễn Trí Hiếu: Hiện nay thị trường vàng trong nước chưa liên thông với thị trường quốc tế thì chưa thể hoàn toàn minh bạch. Nhưng thị trường nội địa sẽ minh bạch hơn so với hiện nay. Sau đó, trong vòng 2–3 năm, cần tính đến việc từng bước liên thông quốc tế.

Theo ước tính, dự trữ ngoại hối hiện ở mức khoảng 80 tỷ USD, trong khi nhu cầu nhập khẩu lớn. Trong tương lai liên kết với thế giới, cho doanh nghiệp nhập khẩu thì dự trữ nội tệ giảm sâu. Do đó, chúng ta cần thí điểm 2-3 năm tới xem vận hành của giao dịch đó như thế nào. Việc mở cửa thị trường đẩy nhu cầu nhập khẩu vàng ra sao? Ảnh hưởng như thế nào đến cân đối vĩ mô?

MarketTimes : Sàn vàng nên đặt dưới sự quản lý của Ngân hàng Nhà nước hay vận hành như một sở giao dịch hàng hóa?

TS . Nguyễn Trí Hiếu: Về lâu dài, nếu xem vàng là hàng hóa thay vì tiền tệ thì nên vận hành theo mô hình sở giao dịch hàng hóa. Tuy nhiên, Ngân hàng Nhà nước là cơ quan có kinh nghiệm quản lý thị trường vàng nhiều năm qua, nên tiếp tục giữ vai trò quản lý và xây dựng sàn giao dịch vàng.

Trong 2-3 năm thí điểm, khi ổn định, Ngân hàng Nhà nước nên giao lại cho các sở giao dịch hàng hoá, khi thị trường ổn định, có thể tách khỏi chính sách tiền tệ và chuyển sang mô hình sở giao dịch hàng hóa.

MarketTimes : Khi thành lập sàn giao dịch, có lo ngại sàn vàng sẽ hút vốn khỏi sản xuất – kinh doanh , thưa ông ?

TS . Nguyễn Trí Hiếu: Lo ngại đó có cơ sở. Nếu khuyến khích đầu tư vàng quá mức, dòng vốn có thể rời khỏi khu vực sản xuất, đổ vào vàng. Do đó, song song xây dựng sàn giao dịch vàng, về lâu dài cần hướng tới chứng khoán hóa vàng, người dân không chỉ mua bán vàng vật chất mà tiến tới mua bán vàng ở trên chứng chỉ, tức là giao dịch qua chứng chỉ thay vì tích trữ vật chất.

Hiện nay, người dân mua vàng rồi cất giữ trong nhà, gây lãng phí nguồn lực. Nếu chuyển sang giao dịch qua chứng chỉ, vàng có thể được đưa vào lưu thông kinh tế hiệu quả hơn.

MarketTimes : Theo ông, đ ể sàn vận hành hiệu quả, cần những điều kiện tiên quyết nào?

TS. Nguyễn Trí Hiếu: Trước tiên cần xây dựng hạ tầng công nghệ, hành lang pháp lý rõ ràng, lựa chọn thành viên uy tín và có năng lực tài chính. Tất cả những giao dịch phải được quy định rõ ràng và những giao dịch chui, giao dịch mang tính đầu cơ lũng đoạn thị trường phải được xử lý một cách triệt để. Quan trọng nhất là tạo niềm tin cho nhà đầu tư và người dân. Thị trường cần được mở rộng từng bước: từ vàng vật chất, đến chứng chỉ, rồi các sản phẩm phái sinh.

Bên cạnh đó, cần để tất cả các thành phần tham dự vào thị trường. Sàn giao dịch chỉ thực sự có ý nghĩa khi cung – cầu gặp nhau. Nếu nguồn cung còn hạn chế trong khi cầu tăng mạnh do giá vàng thế giới ở đỉnh cao, sàn chỉ đáp ứng điều kiện cần về minh bạch, nhưng chưa đủ để tạo ổn định thị trường.

MarketTimes : Trân trọng cảm ơn ông!

Tại Chỉ thị số 06/CT-TTg về việc đôn đốc thực hiện nhiệm vụ trọng tâm sau kỳ nghỉ Tết nguyên đán Bính Ngọ năm 2026, Thủ tướng Chính phủ đã yêu cầu Ngân hàng Nhà nước khẩn trương báo cáo Thường trực Chính phủ về việc nghiên cứu, đánh giá, xem xét đề xuất thành lập sàn/sở giao dịch vàng quốc gia, không để chậm trễ hơn nữa.

Theo Hải Sơn