Cảnh giác RSV gây bệnh hô hấp nặng cho trẻ dưới 1 tuổi, chủ động phòng bệnh dịp đầu năm
Thời tiết lạnh ẩm dịp đầu năm khiến bệnh do virus hợp bào hô hấp RSV gia tăng, nguy cơ gây viêm tiểu phế quản, viêm phổi nặng cho trẻ dưới 1 tuổi, tiêm chủng là cách bảo vệ trẻ khỏi RSV hiệu quả.
RSV xuất hiện quanh năm, cao điểm mùa bệnh vào dịp đầu năm
Virus hợp bào hô hấp RSV là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây viêm đường hô hấp dưới như viêm phổi, viêm tiểu phế quản, đặc biệt ở trẻ dưới 1 tuổi. Ước tính có đến 50-80% ca viêm tiểu phế quản và 30-40% ca viêm phổi ở trẻ nhỏ dưới 1 tuổi (trẻ nhũ nhi) là do RSV.
Nhiều trẻ nhỏ mắc bệnh do RSV vào thời điểm giao mùa biến chứng nặng, phải nhập viện điều trị. Ảnh: Bệnh viện Bãi Cháy
Tại Việt Nam, nhiều nghiên cứu ghi nhận tỷ lệ nhiễm RSV dao động 20-50% ở trẻ nhập viện vì viêm đường hô hấp. Bệnh lưu hành quanh năm và tháng cao điểm khác nhau ở các vùng miền. Tại miền Bắc và Bắc Trung bộ, cao điểm mùa bệnh RSV thường rơi vào thời điểm giao mùa đông xuân khi thời tiết lạnh, độ ẩm tăng cao, việc giao lưu giữa các vùng miền tăng cao. Ví dụ như, chỉ trong tháng 2 và nửa đầu tháng 3/2025, Bệnh viện Nhi Hải Phòng, ghi nhận hơn 705 trẻ phải điều trị nội trú vì mắc bệnh hô hấp, chiếm phần lớn là trẻ mắc RSV.
Gần đây, các bệnh viện bắt đầu ghi nhận gia tăng số ca nhập viện. Như Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội mỗi ngày tiếp nhận hơn 200 bệnh nhi đến khám do bệnh đường hô hấp, trong đó khoảng 70% trẻ nhập viện xét nghiệm dương tính với RSV. Tại Bệnh viện Sản nhi Phú Thọ, bệnh nhi 2 tháng tuổi có biểu hiện ban đầu ho và chảy mũi, nhưng sau đó diễn tiến bệnh nhanh dẫn đến ho và khó thở tăng dần, các bác sĩ phải tiến hành đặt nội khí quản cho bé.
RSV dễ lây qua giọt bắn khi ho, hắt hơi, nói chuyện, hoặc tiếp xúc với bề mặt chứa virus như đồ chơi, bàn ghế, bàn tay… Tuy nhiên, điều kiện thời tiết lạnh ẩm, ô nhiễm không khí gia tăng làm suy giảm sức đề kháng, khô niêm mạc đường hô hấp, giảm khả năng làm sạch, đẩy virus, vi khuẩn ra ngoài khiến trẻ dễ nhiễm bệnh.
Trẻ nhỏ chủ yếu ở trong nhà, nhưng có thể lây RSV từ người thân, trẻ lớn đi học, đi làm mang mầm bệnh về nhà. Ảnh: Shutterstock
Bên cạnh đó, dịp đầu năm là thời điểm gia tăng đi lại, tụ họp gia đình, tham gia lễ hội nên mầm bệnh dễ lây lan mạnh. Một người mắc RSV có thể lây cho 3-4 người, dù không xuất hiện triệu chứng. Trẻ nhỏ dù ở trong nhà nhưng có thể tiếp xúc với người thân, trẻ lớn mang mầm bệnh RSV về nhà thông qua chăm sóc, tiếp xúc gần, ôm hôn… Trường hợp trẻ đã mắc RSV vẫn có nguy cơ tái nhiễm khi tiếp xúc với mầm bệnh, do kháng thể bảo vệ từ lần mắc trước chỉ duy trì trong một thời gian ngắn.
Trẻ dưới 1 tuổi mắc RSV dễ có nguy cơ trở nặng
Không chỉ dễ mắc, trẻ dưới 1 tuổi còn dễ trở nặng khi nhiễm RSV do hệ miễn dịch của trẻ chưa phát triển hoàn chỉnh, đường thở nhỏ hẹp, phổi chưa hoàn thành, phế nang còn đang trong quá trình phát triển. Khi bị viêm nhiễm, đường thở dễ bị phù nề, trao đổi khí bị hạn chế, dẫn đến khó thở, suy hô hấp. Bên cạnh đó, trẻ bị bệnh thường mệt, bỏ bú, không biết cách khạc đàm nhớt dẫn đến ứ đọng đàm, giảm sức đề kháng khiến virus nhân lên, tấn công phổi nặng nề, dễ suy hô hấp.
Trẻ mắc RSV thường trở nặng từ ngày 3-7, với triệu chứng thở nhanh, thở rút lõm ngực, khò khè, ho dồn dập, môi tím tái, bỏ bú, ngủ li bì, mệt lả, da lạnh… Nếu không điều trị kịp thời, trẻ có thể biến chứng xẹp phổi, tràn khí màng phổi... Trẻ cũng có thể mắc RSV cùng với virus khác như cúm, phế cầu, rhinovirus, gây biến chứng và suy hô hấp nghiêm trọng. Về lâu dài, trẻ dễ bị khò khè kéo dài, hen phế quản, suy dinh dưỡng.
Trẻ hơn 2 tháng tuổi bị suy hô hấp, viêm phổi nặng do RSV, điều trị tại Bệnh viện Sản nhi Phú Thọ cuối tháng 11/2025. Ảnh: Bệnh viện Sản nhi Phú Thọ
Tuy nhiên, trẻ mắc RSV thường khởi phát với các triệu chứng giống cảm lạnh thông thường như ho, sổ mũi, khò khè, có thể sốt nhẹ. Tình trạng này kéo dài 1-2 ngày, khiến bố mẹ nhầm lẫn, chủ quan, không đưa đi khám, tự điều trị cho con tại nhà, dễ làm tăng nguy cơ biến chứng cho trẻ, tốn kém chi phí, thời gian chăm sóc.
Tiêm chủng là giải pháp giúp trẻ phòng bệnh do RSV hiệu quả
Bệnh do RSV chưa có thuốc điều trị đặc hiệu. Các phương pháp điều trị RSV hiện nay chủ yếu theo dõi và hỗ trợ hô hấp.
RSV có thể ảnh hưởng đến sức khỏe của bất kỳ trẻ nhũ nhi nào, kể cả những bé khỏe mạnh.
Hiện nay, giải pháp tiêm chủng phòng ngừa RSV cho trẻ đã được triển khai tại Việt Nam, giúp giảm nguy cơ mắc bệnh và biến chứng nặng. Cha mẹ nên chủ động tham khảo ý kiến bác sĩ nhi khoa và bác sĩ tiêm chủng để bảo vệ con từ sớm, giúp con có một khởi đầu khỏe mạnh.
Ngoài ra, cha mẹ nên phòng bệnh cho trẻ qua việc duy trì vệ sinh cá nhân, môi trường sống sạch sẽ, vệ sinh mũi họng cho trẻ thường xuyên bằng nước muối sinh lý ấm, cho trẻ đủ chất dinh dưỡng và đưa đi khám ngay khi có dấu hiệu bệnh.
