Cách phát hiện bệnh thận trước khi quá muộn
Bệnh thận mạn tính được ví như "kẻ giết người thầm lặng" vì có thể tiến triển nhiều năm mà không gây triệu chứng rõ rệt. Nhận biết sớm 7 dấu hiệu dưới đây có thể giúp phát hiện bệnh trước khi quá muộn.
Vì sao bệnh thận mạn tính được gọi là "kẻ giết người thầm lặng"?
Hầu hết mọi người đều biết nhồi máu cơ tim thường gây đau ngực, còn đột quỵ có thể khiến người bệnh đột ngột yếu liệt. Tuy nhiên, bệnh thận mạn lại hoàn toàn khác.
Ở nhiều trường hợp, bệnh âm thầm tiến triển trong nhiều năm mà không gây bất kỳ triệu chứng rõ rệt nào. Khi các dấu hiệu bắt đầu xuất hiện, một phần lớn chức năng thận có thể đã bị tổn thương vĩnh viễn, theo thông tin trên website của bệnh viện TMU (Ấn Độ).
Đó là lý do bệnh thận mạn được các chuyên gia gọi là "kẻ giết người thầm lặng".
Thận là cơ quan hoạt động không ngừng nghỉ. Mỗi ngày, hai quả thận lọc khoảng 200 lít máu, loại bỏ chất thải, nước dư thừa và độc tố khỏi cơ thể. Đồng thời, thận còn giúp điều hòa huyết áp, cân bằng điện giải, duy trì sức khỏe xương và kích thích cơ thể sản sinh hồng cầu.
Điều đáng lo ngại là một người có thể mất tới 60-70% chức năng thận mà vẫn cảm thấy hoàn toàn bình thường. Nhờ khả năng bù trừ rất tốt của cơ thể, người bệnh vẫn có thể đi làm, tập thể dục và sinh hoạt bình thường trong khi tổn thương thận tiếp tục tiến triển.
Ảnh minh họa
Tin vui là nếu được phát hiện sớm, bệnh thận mạn hoàn toàn có thể được kiểm soát, làm chậm tiến triển, thậm chí ngăn ngừa suy thận. Chỉ với những xét nghiệm máu và nước tiểu đơn giản, bác sĩ đã có thể phát hiện bệnh từ giai đoạn đầu. Dưới đây là 7 dấu hiệu cảnh báo sớm mà bạn không nên bỏ qua.
1. Mệt mỏi kéo dài dù đã nghỉ ngơi
Nếu thường xuyên cảm thấy kiệt sức dù đã ngủ đủ giấc, đừng vội cho rằng nguyên nhân chỉ là căng thẳng hay tuổi tác.
Khi chức năng thận suy giảm, cơ thể sản xuất ít hormone erythropoietin (EPO) hơn. Đây là hormone kích thích tủy xương tạo hồng cầu. Hậu quả là người bệnh dễ bị thiếu máu, dẫn đến mệt mỏi, yếu sức, khó tập trung và giảm sức bền.
Ngoài ra, chất thải tích tụ trong máu do thận lọc kém cũng có thể khiến cơ thể luôn trong trạng thái uể oải, đầu óc mơ màng. Nếu tình trạng mệt mỏi kéo dài nhiều tuần hoặc nhiều tháng mà không rõ nguyên nhân, bạn nên đi khám.
2. Phù chân, mắt cá chân hoặc quanh mắt
Một trong những nhiệm vụ quan trọng của thận là đào thải lượng muối và nước dư thừa.
Khi chức năng này suy giảm, dịch sẽ tích tụ trong các mô, gây phù. Tình trạng này thường xuất hiện ở bàn chân, mắt cá chân và cẳng chân do tác động của trọng lực.
Ở một số người bị rò rỉ nhiều protein qua nước tiểu, vùng quanh mắt cũng có thể sưng rõ, đặc biệt vào buổi sáng.
Nếu tình trạng phù kéo dài hơn hai tuần, ngày càng nặng hoặc đi kèm lượng nước tiểu giảm và mệt mỏi, bạn không nên chủ quan.
3. Nước tiểu có nhiều bọt
Thỉnh thoảng xuất hiện một ít bọt sau khi đi tiểu là điều bình thường.
Tuy nhiên, nếu nước tiểu thường xuyên có nhiều bọt giống lớp bọt bia thì đây có thể là dấu hiệu protein đang rò rỉ qua nước tiểu (protein niệu).
Ở người khỏe mạnh, các cầu thận chỉ cho phép chất thải đi qua, còn protein vẫn được giữ lại trong máu. Khi thận bị tổn thương, protein sẽ lọt vào nước tiểu và tạo bọt.
Đây là một trong những dấu hiệu sớm nhất của bệnh thận và có thể được phát hiện bằng xét nghiệm nước tiểu rất đơn giản.
4. Đi tiểu nhiều, đặc biệt vào ban đêm
Việc phải thức dậy nhiều lần mỗi đêm để đi tiểu không chỉ ảnh hưởng đến giấc ngủ mà còn có thể phản ánh chức năng thận đang suy giảm.
Thận khỏe mạnh có khả năng cô đặc nước tiểu vào ban đêm. Khi khả năng này giảm, cơ thể tạo ra nhiều nước tiểu loãng hơn, khiến bàng quang nhanh đầy.
Dĩ nhiên, đi tiểu đêm cũng có thể liên quan đến tiểu đường, phì đại tuyến tiền liệt hoặc bệnh lý bàng quang. Tuy nhiên, nếu hiện tượng này xuất hiện cùng các dấu hiệu khác trong bài viết, bạn nên kiểm tra chức năng thận.
Ngoài ra, nước tiểu sẫm màu kéo dài, có màu hồng, đỏ hoặc quá trong cũng cần được bác sĩ đánh giá.
5. Đau vùng hông lưng kéo dài
Thận nằm ở hai bên cột sống, ngay dưới lồng ngực.
Mặc dù phần lớn các trường hợp đau lưng xuất phát từ cơ hoặc cột sống, một số bệnh lý như sỏi thận, nhiễm trùng thận, thận đa nang hoặc tắc nghẽn đường tiết niệu cũng có thể gây đau vùng hông lưng.
Đặc biệt, nếu cơn đau đi kèm sốt, tiểu buốt, tiểu ra máu hoặc lượng nước tiểu giảm thì cần đi khám ngay.
6. Da khô, ngứa dai dẳng
Ít ai nghĩ rằng tình trạng ngứa da kéo dài lại có thể liên quan đến bệnh thận.
Khi chức năng thận suy giảm, cơ thể mất cân bằng khoáng chất và các chất thải tích tụ trong máu. Phốt pho tăng cao có thể gây lắng đọng dưới da, dẫn đến ngứa toàn thân.
Khác với tình trạng khô da thông thường, ngứa do bệnh thận thường lan rộng, kéo dài và không cải thiện khi dùng kem dưỡng ẩm hoặc thuốc chống dị ứng.
Người bệnh cũng có thể nhận thấy da khô ráp hơn, nhợt nhạt hoặc dễ bầm tím.
7. Chán ăn, buồn nôn và sụt cân không rõ nguyên nhân
Khi thận hoạt động kém, các chất thải như ure và creatinin tích tụ trong máu sẽ ảnh hưởng đến hệ tiêu hóa.
Người bệnh có thể dần mất cảm giác ngon miệng, thấy thức ăn có vị kim loại hoặc vị đắng, buồn nôn, thỉnh thoảng nôn và nhanh no dù chỉ ăn một lượng nhỏ.
Theo thời gian, tình trạng này dẫn đến sụt cân ngoài ý muốn, giảm khối cơ và suy giảm thể trạng.
Nhiều người nhầm các triệu chứng này với viêm dạ dày, căng thẳng hoặc rối loạn tiêu hóa. Tuy nhiên, nếu chúng kéo dài nhiều tuần, đặc biệt khi đi kèm các dấu hiệu kể trên, bạn nên kiểm tra chức năng thận càng sớm càng tốt.
Đừng đợi đến khi thận tổn thương nặng mới đi khám
Các chuyên gia nhấn mạnh rằng bệnh thận mạn hoàn toàn có thể được phát hiện sớm bằng những xét nghiệm máu và nước tiểu đơn giản, chi phí không quá cao.
Nếu bạn có các yếu tố nguy cơ như tiểu đường, tăng huyết áp, béo phì hoặc trong gia đình có người mắc bệnh thận, việc khám sức khỏe định kỳ và kiểm tra chức năng thận là cách hiệu quả nhất để bảo vệ "lá chắn" thầm lặng của cơ thể trước khi quá muộn.