Cả thế giới sa thải hàng loạt, có nơi cắt giảm 30.000 người, chỉ riêng một ngành vẫn âm thầm tuyển thêm

Thế giới đang bước vào kỷ nguyên của những đợt sa thải quy mô lớn. Từ Snap đến Block đến Amazon, giới lãnh đạo cấp cao dần triển khai một mô hình mới được cho là giúp "tối ưu hóa” quy mô nhân sự, và được các công ty khác chú ý đến. Đó chính là cắt giảm nhân sự. Chỉ trong vài tháng, Snap sa thải 16% nhân viên, Block cắt giảm 40% lực lượng lao động, Oracle sa thải hàng nghìn nhân viên, Amazon cắt giảm khoảng 30.000 người.

Tại Thung lũng Silicon và nhiều nơi khác, các công ty đang cắt giảm nhân sự bằng những biện pháp mạnh tay. Thay vì sa thải nhân viên theo từng đợt nhỏ ít gây xáo trộn hơn, các nhà tuyển dụng đang nắm bắt cơ hội kiếm lợi nhuận tài chính từ việc cắt giảm một lượng lớn nhân viên cùng một lúc.

Điều này khác hẳn so với trước đây, khi việc sa thải hàng loạt được xem là dấu hiệu của rắc rối hoặc quản lý yếu kém và công ty cần phải thực hiện các biện pháp quyết liệt để cải thiện hiệu quả hoạt động. Giờ đây, một công ty như vậy lại có nhiều khả năng nhận được sự tăng giá mạnh trên thị trường chứng khoán và lời khen ngợi từ các nhà đầu tư vì đã hành động táo bạo.

Snap cũng không ngoại lệ. Mặc dù cổ phiếu của công ty truyền thông xã hội này đã giảm 23% trong năm qua, nhưng mới đây, giá cổ phiếu của công ty đã tăng vọt 8% sau khi các giám đốc điều hành thông báo rằng họ sẽ cắt giảm 1.000 nhân sự.

Cổ phiếu của Block đã giảm 16% trước khi công ty sa thải 4.000 người, tương đương gần một nửa số nhân viên. Kể từ đó, giá cổ phiếu đã phục hồi và thậm chí còn tăng thêm.

Việc sẵn sàng cắt giảm nhân sự quy mô lớn phản ánh sự thay đổi cơ bản trong cách các công ty Mỹ nhìn nhận nhân tài. Thay vì cạnh tranh giành giật nhân viên tri thức bằng cách tăng lương mạnh và các phúc lợi khác, như nhiều công ty đã làm trong phần lớn thập kỷ qua, các nhà lãnh đạo giờ đây nhận thấy nhân sự quy mô lớn đang cản trở sự phát triển của công ty chứ không hẳn sẽ giúp ích cho nó.

Người sáng lập công ty đầu tư mạo hiểm Shine Capital, cựu giám đốc điều hành tại công ty truyền thông IAC, ông Mo Koyfman, cho biết: “Hầu hết các công ty đều có thể cắt giảm từ 30-50% lực lượng lao động bất cứ lúc nào mà không thấy sự khác biệt đáng kể về hiệu suất”.

Giờ đây, trí tuệ nhân tạo AI đã giúp một số quy trình làm việc hiệu quả hơn, cho phép giảm số lượng nhân viên trong một số bộ phận. Nhưng “quan trọng hơn, nó cũng đã hỗ trợ đắc lực trong việc thực hiện điều chỉnh quy mô nhân sự mà có lẽ chúng ta đã cần làm từ lâu”, ông Koyfman nói thêm.

Cho đến nay, theo các giám đốc điều hành, lý do cắt giảm nhân sự dường như không phải bởi khả năng thay thế hoàn toàn người lao động của AI mà là do chi phí xây dựng công nghệ này đang tăng cao. Và nhiều công ty, đặc biệt là trong lĩnh vực công nghệ, vẫn đang tiếp tục điều chỉnh sau khi tuyển dụng quá nhiều nhân viên trong thời kỳ đại dịch.

Bất kể lý do là gì, sự thật là các công ty đang tìm cách cắt giảm nhân sự và được các nhà đầu tư hoan nghênh. Song, điều này đang trở thành nỗi lo lắng cho người lao động, đặc biệt trong giới nhân viên văn phòng.

Nhiều người lao động có trình độ đại học đang ngày càng khó tìm được việc làm mới sau khi mất việc. Theo phân tích dữ liệu của Bộ Lao động Mỹ do nhà kinh tế Gad Levanon thực hiện, trong 12 tháng qua, tỷ lệ thất nghiệp trong số những người lao động có trình độ đại học từ 34 tuổi trở xuống đã ngang bằng – và hiện đã vượt qua – tỷ lệ 4,1% của những người có bằng cao đẳng hai năm. Đồng thời, ông lưu ý rằng "lợi thế về việc làm nhờ bằng cử nhân - ít nhất là hiện tại - đã biến mất".

Michael Maximilien đã rời bỏ vị trí kỹ sư ưu tú tại International Business Machines năm ngoái và đang xây dựng một công ty mới, ClawMax, để giúp mọi người quản lý các trợ lý AI. Ông cho biết gần như mỗi ngày bản thân đều nhận được cuộc gọi từ các nhân viên công nghệ, một số người làm việc tại các công ty lớn, hỏi xem liệu ông có đang tuyển dụng hay không.

Ông Michael dự đoán cuối năm 2026, nhiều công ty công nghệ sẽ cắt giảm đội ngũ từ 20-50%, đơn giản vì ông đang chứng kiến sự phát triển nhanh chóng của các công cụ lập trình như Claude Code của Anthropic và Codex của OpenAI.

Nếu tình trạng sa thải hàng loạt lan rộng, nó có thể trở thành điểm nóng chính trị tại Mỹ. Và trong khi phần lớn thiệt hại tập trung vào lĩnh vực công nghệ, việc cắt giảm việc làm cũng đang xảy ra ở các ngành công nghiệp kho bãi, hậu cần,... đã tăng cường tuyển dụng trong thời kỳ Covid.

Trong khi đó, ngoại trừ các lĩnh vực như y tế, việc tuyển dụng ở các lĩnh vực khác hầu như bị đình trệ.

Theo giám đốc điều hành của công ty kiểm chứng mã Sonar, ông Tariq Shaukat, cho biết ông nghi ngờ AI đang thay thế phần lớn những người mất việc. Mặc dù các công cụ này đã giúp một số nhân viên giảm thời gian thực hiện nhiệm vụ từ nhiều ngày xuống còn vài giờ, nhưng họ vẫn phải dành thời gian để sửa chữa những lỗi hoặc sự hiểu sai dữ liệu của AI.

“Tôi có thể hiểu việc mọi người trì hoãn tuyển dụng một chút. Nhưng thật khó tin khi AI là nguyên nhân gây ra sự sụt giảm 40% mà chúng ta đang thấy”, ông Tariq bày tỏ.

Theo: WSJ

Hà Thu