Bỏ ngưỡng thuế cũ, tiếp sức cho hộ kinh doanh trong kỷ nguyên số
Quốc hội chính thức bãi bỏ con số cứng về ngưỡng chịu thuế của hộ kinh doanh, mở ra cơ chế điều hành linh hoạt nhằm nuôi dưỡng nguồn thu và thúc đẩy kinh tế số.
Những áp lực hiện hữu tại sạp hàng
Trong những năm gần đây, kinh tế số đã len lỏi vào từng ngõ ngách của đời sống, từ sạp hàng truyền thống tại chợ đến những hộ kinh doanh cá thể trên các sàn thương mại điện tử. Đi cùng với sự tiện lợi đó là những thách thức chưa từng có về chi phí. Logistics, nguyên vật liệu và nhân công liên tục thiết lập các mặt bằng giá mới. Ngược lại, sức mua của người tiêu dùng lại có dấu hiệu bảo trì, khiến biên lợi nhuận của những hộ kinh doanh nhỏ lẻ ngày càng thu hẹp.
Hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh vốn được xem là nhóm dễ bị tổn thương nhất trong hệ sinh thái kinh tế. Họ thiếu một bộ máy kế toán chuyên nghiệp và không có nguồn lực tài chính dồi dào để chống chọi với các cú sốc thị trường. Khi những quy định về thuế trở nên quá cứng nhắc, chúng vô tình trở thành rào cản, khiến những người nộp thuế yếu thế phải loay hoay giữa áp lực sinh tồn và nghĩa vụ pháp lý.
Từng là một con số cứng gây nhiều tranh luận, ngưỡng doanh thu miễn thuế 500 triệu đồng đã chính thức được thay thế bằng một cơ chế điều hành linh hoạt. Sáng ngày 24/4, Quốc hội đã biểu quyết thông qua việc giao quyền cho Chính phủ tự quyết định ngưỡng thuế, đánh dấu một bước ngoặt trong tư duy quản lý tài chính quốc gia, từ áp đặt định mức sang đồng hành và nuôi dưỡng nguồn thu.
Thực tế cho thấy, vào cuối năm 2025, việc nâng ngưỡng doanh thu không phải nộp thuế lên 500 triệu đồng mỗi năm đã là một bước tiến đáng ghi nhận. Tuy nhiên, chỉ sau chưa đầy một năm thực thi, quy định này đã bộc lộ sự bất cập.
Khi kinh tế thế giới và trong nước biến động quá nhanh, một con số cố định trong Luật không còn đủ độ nhạy để phản ứng kịp thời. Điều này dẫn đến yêu cầu cấp thiết về một cơ chế mềm mỏng và hiện đại hơn.
Trong bối cảnh nền kinh tế số đang len lỏi vào từng sạp hàng hóa, từng hộ kinh doanh cá thể, những quy định pháp luật về thuế cũng đang đứng trước yêu cầu phải "thay áo" để phù hợp với thực tiễn.
Đại diện Bộ Tài chính nhận định rằng, dù các biện pháp hỗ trợ đã được triển khai ráo riết, nhưng "sức khỏe" của khu vực hộ kinh doanh vẫn chưa thực sự phục hồi. Chi phí đầu vào như logistics, nguyên vật liệu, nhân công...liên tục thiết lập mặt bằng giá mới, trong khi sức mua của người tiêu dùng lại có dấu hiệu sụt giảm.
Hộ kinh doanh nhỏ và cá nhân kinh doanh hiện nay được coi là nhóm "yếu thế" nhất trong hệ sinh thái kinh tế. Họ không có bộ máy kế toán chuyên nghiệp, không có nguồn lực tài chính dồi dào để chống chọi với các cú sốc thị trường. Việc thiết lập một cơ chế linh hoạt giúp Chính phủ có đủ cơ sở pháp lý để điều chỉnh mức ngưỡng miễn thuế ngay lập tức khi tình hình kinh tế có biến động khẩn cấp, giúp chính sách thuế không chỉ là công cụ thu ngân sách, mà còn là bệ đỡ nuôi dưỡng nguồn thu và ổn định tâm lý xã hội.
Hơn nữa, lãnh đạo Bộ Tài chính cho rằng, việc giao quyền cho Chính phủ còn nhằm cụ thể hóa Kết luận số 18-KL/TW về việc chủ động điều chỉnh thuế, phí trong các tình huống cấp bách, đảm bảo tính kịp thời mà vẫn đúng quy trình pháp luật.
Chính thức bãi bỏ ngưỡng chịu thuế "cứng" 500 triệu đồng đối với hộ kinh doanh
Sáng 24/4/2026, tại Kỳ họp Quốc hội, một quyết định quan trọng đã chính thức được ban hành. Với đại đa số đại biểu tán thành (466/488 đại biểu, chiếm 95,49%), Quốc hội đã biểu quyết thông qua luật sửa đổi, bổ sung một số điều của luật Thuế thu nhập cá nhân (TNCN), luật Thuế giá trị gia tăng (GTGT), luật Thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN) và luật Thuế tiêu thụ đặc biệt.
Sự kiện này đánh dấu việc Quốc hội chính thức bãi bỏ ngưỡng chịu thuế "cứng" 500 triệu đồng đối với hộ kinh doanh. Thay vào đó, Luật mới quy định cá nhân cư trú có hoạt động sản xuất, kinh doanh có doanh thu năm từ mức quy định của Chính phủ trở xuống sẽ không phải nộp thuế. Căn cứ vào các chỉ số kinh tế vĩ mô như chỉ số giá tiêu dùng (CPI), tăng trưởng GDP và khả năng cân đối ngân sách trong từng thời kỳ, Chính phủ sẽ điều chỉnh con số này bằng các Nghị định hướng dẫn thi hành.
Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Chi nhận định: "Việc chuyển từ một con số định danh sang một cơ chế giao quyền cho Chính phủ là bước đi đột phá. Điều này cho phép chúng tôi tham mưu các mức điều chỉnh theo sát thực tế biến động của giá cả và thu nhập, tránh tình trạng luật vừa ban hành đã lỗi thời so với thực tế đời sống."
Việc chuyển giao quyền quyết định tạo ra một hành lang pháp lý nhanh nhạy. Theo đó, hàng hóa và dịch vụ của hộ kinh doanh có doanh thu dưới ngưỡng do Chính phủ quy định sẽ mặc nhiên thuộc diện không chịu thuế GTGT. Tương tự, tại luật Thuế TNDN, Chính phủ cũng được giao quyền quy định mức miễn thuế căn cứ theo bối cảnh thực tế.
Một điểm sáng khác là cách tính thuế đối với hoạt động cho thuê bất động sản. Thuế TNCN đối với việc cho thuê nhà sẽ chỉ tính trên phần doanh thu vượt mức quy định của Chính phủ thay vì đánh thuế trên toàn bộ doanh thu như trước. Cách tiếp cận này tương đồng với nguyên tắc giảm trừ gia cảnh, giúp người có nhà cho thuê giảm nhẹ gánh nặng tài chính khi chi phí bảo trì tài sản ngày càng tăng.
Chuyên gia kinh tế, TS. Nguyễn Trí Hiếu đánh giá đây là sự thay đổi về chất trong tư duy làm luật. Cách tính thuế dựa trên phần vượt ngưỡng cho thuê nhà là biểu hiện của sự công bằng xã hội, bảo vệ phần thu nhập cơ bản của người dân và chỉ điều tiết phần thặng dư, giúp chính sách thuế trở nên nhân văn và dễ nhận được sự đồng thuận hơn.
Sửa đổi Luật Thuế Thu nhập cá nhân (TNCN) và Luật Thuế Giá trị gia tăng (GTGT) với mục tiêu cao nhất là tạo ra một cơ chế điều hành linh hoạt và hiện đại.
Khơi thông nguồn lực và xóa bỏ tâm lý "ngại lớn"
Trao đổi nhanh với phóng viên, lãnh đạo Cục thuế khẳng định thêm, ngành Thuế đảm bảo thu đúng nhưng phải nuôi dưỡng được nguồn thu. Chúng ta không thể dùng một cây thước cũ để đo một thị trường đang thay đổi từng ngày. Việc quy định mức 500 triệu đồng trong Luật số 109/2025/QH15 là một nỗ lực lớn, nhưng thực tế cho thấy lạm phát và chi phí vận hành của người dân đôi khi vượt xa tốc độ sửa đổi các văn bản Luật. Khi trao quyền chủ động cho Chính phủ, chúng ta có thể nới lỏng ngưỡng miễn thuế ngay khi cần thiết để hỗ trợ người dân, hoặc điều chỉnh khi kinh tế khởi sắc, đảm bảo sự công bằng và tỷ lệ động viên hợp lý.
Đồng thời, đại diện Cục thuế cho biết thêm, mục tiêu xa hơn là khuyến khích các hộ kinh doanh quy mô lớn tự nguyện chuyển đổi sang mô hình doanh nghiệp. Lâu nay, nhiều hộ kinh doanh lớn vẫn ngần ngại chuyển đổi vì lo ngại hệ thống sổ sách phức tạp và các định mức thuế thiếu linh hoạt. Khi chính sách thuế được thiết kế khoa học và minh bạch, xóa bỏ sự e dè, thúc đẩy người dân tham gia vào "sân chơi" kinh tế chính thống, chính quy.
Đối với hàng triệu hộ kinh doanh, thông tin này mang lại niềm tin rằng Nhà nước đang theo sát diễn biến thị trường. "Trong bối cảnh lạm phát chi phí đẩy như hiện nay, việc linh hoạt ngưỡng thuế giống như một chiếc van an toàn cho nền kinh tế dân sinh," ông Hiếu nhấn mạnh.
Luật vừa được thông qua sẽ chính thức có hiệu lực từ ngày 1/1/2026. Đây là khoảng thời gian cần thiết để Chính phủ chuẩn bị các kịch bản định lượng rõ ràng dựa trên dữ liệu về mức sống tối thiểu và chi phí sản xuất trung bình, đảm bảo tính khoa học.
Việc bỏ ngưỡng doanh thu cụ thể trong Luật thể hiện tư duy quản lý bằng mục tiêu và hiệu quả thay vì mệnh lệnh cứng nhắc. Trong bối cảnh thương mại điện tử bùng nổ, một hệ thống thuế biết lắng nghe và thay đổi kịp thời chính là chìa khóa để xây dựng lòng tin giữa người nộp thuế và cơ quan quản lý.
Chính sách thuế đã thực sự trở thành bệ đỡ để nuôi dưỡng nguồn thu và ổn định tâm lý xã hội. Sự linh hoạt này giúp cộng đồng hộ kinh doanh - bộ phận xương sống của kinh tế đời sống có đủ nguồn lực để tồn tại và phát triển bền vững./.
