Bỏ học MIT, thành tỷ phú ở tuổi 29, Alexandr Wang được Mark Zuckerberg đặt cược để đưa Meta trở lại cuộc đua AI

Cuối năm ngoái, khi được giao báo cáo với ban lãnh đạo Meta về tiến độ dự án AI mang tính sống còn đối với công ty, Alexandr Wang chỉ trình bày một bản tổng quan sơ lược. Điều này chưa đủ để xoa dịu những lo ngại của Giám đốc tài chính Susan Li về khoản đầu tư khổng lồ mà Meta đang đổ vào lĩnh vực trí tuệ nhân tạo. “Nếu việc này không thành công, hậu quả về tài chính sẽ rất, rất tồi tệ”, vị Giám đốc này từng cảnh báo vào thời điểm đó.

Tuy nhiên, gần đây, Wang đã có thêm cơ sở để chứng minh chiến lược đầu tư hàng tỷ USD của Meta đang phát huy hiệu quả. Việc công ty ra mắt mô hình AI Muse Wonder đã thúc đẩy giá cổ phiếu tăng mạnh, đồng thời đưa Wang trở thành tâm điểm chú ý của giới công nghệ.

Vị lãnh đạo 29 tuổi từng gây xôn xao khi gia nhập Meta thông qua thương vụ trị giá 14,3 tỷ USD liên quan đến Scale AI, công ty chuyên cung cấp dữ liệu huấn luyện AI do ông sáng lập. Giờ đây, Wang được đánh giá là nhân tố quan trọng giúp Meta lấy lại đà phát triển và thu hẹp khoảng cách với các đối thủ trong cuộc đua AI.

Mark Zuckerberg cho rằng việc ra mắt Muse Wonder đã đưa Meta trở lại “vị trí tiên phong” trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo. Thành quả này xuất hiện chỉ 5 tuần sau khi tác nhân AI Muse của công ty trở thành ứng dụng miễn phí được tải xuống nhiều nhất trên các kho ứng dụng của Apple và Android.

Mới đây, Wang tiếp tục thông báo Meta sẽ hợp tác với Apple để đưa các mô hình AI mã nguồn mở của công ty lên máy tính Mac, mở ra thêm cơ hội mở rộng phạm vi ứng dụng công nghệ của Meta.

Từ một gương mặt ít được biết đến ngoài giới công nghệ, Wang đang nhanh chóng trở thành nhân vật được chú ý. Hình ảnh vị tỷ phú trẻ với mái tóc mullet, áo phông và dép Crocs cũng tạo nên dấu ấn riêng giữa những lãnh đạo hàng đầu của Thung lũng Silicon.

Thần đồng toán học và bước ngoặt khởi nghiệp

Wang lớn lên tại bang New Mexico, là con trai của hai nhà vật lý người Mỹ gốc Hoa. Sớm bộc lộ năng khiếu toán học, anh tốt nghiệp trung học trước một năm rồi chuyển đến Thung lũng Silicon, nơi bắt đầu làm việc tại nền tảng hỏi đáp Quora.

Năm 18 tuổi, Wang theo học tại Viện Công nghệ Massachusetts (MIT). Tuy nhiên, chỉ một năm sau, anh quyết định bỏ học để thành lập Scale AI vào năm 2016.

Scale AI chuyên tuyển chọn và gắn nhãn dữ liệu phục vụ việc huấn luyện các mô hình trí tuệ nhân tạo. Công ty nhanh chóng xây dựng quan hệ hợp tác với nhiều tên tuổi lớn trong ngành, trong đó có OpenAI của Sam Altman và Anthropic của Dario Amodei.

“Wang không chỉ thông minh và giỏi kỹ thuật mà còn có khả năng phân tích và giao tiếp vượt xa tuổi tác”, Mike Volpi, một trong những nhà đầu tư đầu tiên của Scale AI và hiện là đối tác tại quỹ đầu tư mạo hiểm Hanabi Capital, nhận xét. Theo ông, Wang sở hữu năng lực nổi bật cùng sự trưởng thành hiếm thấy ở một người trẻ.

Quá trình hoạt động trong ngành công nghệ cũng giúp Wang xây dựng mạng lưới quan hệ rộng khắp. Sam Altman từng là bạn cùng phòng của anh. Scale AI ký hợp đồng đầu tiên với Facebook vào năm 2019, trước khi Wang gặp Zuckerberg hai năm sau đó.

Quan hệ giữa Wang và Meta bước sang giai đoạn mới vào năm ngoái, sau khi một mô hình AI của công ty gây thất vọng. Kết quả này thúc đẩy Zuckerberg tái cơ cấu tổ chức và đội ngũ lãnh đạo phụ trách AI.

Năm 2025, Zuckerberg và Wang bắt đầu thảo luận về khả năng đưa Scale AI về Meta. Hai người đã gặp nhau nhiều lần tại nhà riêng của Zuckerberg trong suốt nhiều tháng, cùng xây dựng lộ trình một năm nhằm giúp Meta lấy lại vị thế trong cuộc đua AI.

Đối mặt áp lực khi tiếp quản chiến lược AI

Wang được đánh giá là nhà điều hành có khả năng trao đổi hiệu quả với các kỹ sư AI và hiểu cách vận hành đội ngũ kỹ thuật. Tuy nhiên, việc đảm nhận vai trò lãnh đạo AI tại Meta cũng đặt anh trước thách thức lớn: anh chưa từng trực tiếp làm việc trong lĩnh vực huấn luyện mô hình AI.

Trong những tháng đầu tiên, Wang tạo ra cuộc cạnh tranh quyết liệt về nhân tài tại Thung lũng Silicon khi thu hút nhiều nhà nghiên cứu xuất sắc từ các đối thủ. Dù vậy, một số mô hình đầu tiên được phát triển dưới sự lãnh đạo của anh vẫn chưa thể bắt kịp các sản phẩm cạnh tranh.

“Mọi người đều biết phải nhường đường vì anh ấy nhận được toàn bộ sự quan tâm và ủng hộ của Mark”, một cựu lãnh đạo Meta cho biết, phản ánh vị thế đặc biệt của Wang trong công ty.

Dù vậy, những tiến bộ gần đây cho thấy Meta đang dần cải thiện năng lực cạnh tranh. Giám đốc điều hành Arena, Anastasios Angelopoulos, nền tảng mở chuyên đánh giá các mô hình AI, nhận định sản phẩm của Meta vẫn chưa sánh ngang với các mô hình từ Anthropic và OpenAI, nhưng tốc độ tiến bộ là đáng kể.

Một người từng làm việc với cả Wang và Zuckerberg cho rằng Wang gợi nhớ đến phiên bản trẻ hơn của CEO Meta. Tuy nhiên, khác với Zuckerberg, Wang chưa phải đối mặt với nhiều sóng gió liên quan đến các cuộc tranh chấp với cơ quan quản lý hay những thất bại trong lĩnh vực giải trí.

Giữ hình ảnh giữa những tranh cãi

Trong thời gian Wang điều hành Scale AI, công ty từng vướng vào một số tranh cãi. Một vụ kiện cáo buộc doanh nghiệp yêu cầu nhân viên đánh giá nội dung cực đoan trong quá trình gắn nhãn dữ liệu. Vụ kiện sau đó được tự nguyện rút lại. Wang cũng từng mâu thuẫn với người đồng sáng lập Lucy Guo, người bị anh sa thải vào năm 2018.

Dù vậy, những người thân cận cho rằng ngành AI vẫn đang trong giai đoạn phát triển ban đầu, giúp Wang tránh được những bê bối lớn và duy trì hình ảnh tương đối thoải mái trước công chúng.

Trên mạng xã hội X, anh thường đăng tải các nội dung hài hước, đôi khi tự giễu Meta, trong đó có những hình ảnh và video nhạy cảm liên quan đến linh vật Jolly của Muse.

Zuckerberg vẫn khẳng định Wang là người phù hợp nhất để dẫn dắt chiến lược AI của Meta. Ông gọi Wang là “người giỏi nhất” và trao cho vị lãnh đạo trẻ quyền tự chủ hiếm thấy trong nội bộ công ty.

Sau những bước tiến gần đây, Wang không chỉ được nhìn nhận là người có khả năng giúp Meta lấy lại vị thế trong cuộc đua AI mà còn nổi lên như một ứng viên tiềm năng kế nhiệm Zuckerberg trong tương lai.

Theo Financial Times

Hà Thu