Bệnh viện Bạch Mai chỉ rõ: "2 phút vàng" ngăn chặn nguy cơ lây nhiễm 1 bệnh cực nguy hiểm, đang lây lan nhanh với tốc độ "chưa từng có"
Các bác sĩ Bệnh viện Bạch Mai đã có những chia sẻ cần thiết dành cho người dân ngay lúc này.
Tổ chức Y tế thế giới (WHO) đánh giá nguy cơ dịch tại Congo ở mức "rất cao", và nguy cơ cấp khu vực (bao gồm Uganda) ở mức "cao", nhận định Ebola đang có diễn biến với tốc độ lây lan nhanh "chưa từng có".
Tại Việt Nam, Bộ Y tế khẳng định chưa ghi nhận ca bệnh và nguy cơ hiện ở mức thấp, song khả năng xuất hiện ca bệnh nhập cảnh vẫn không thể loại trừ khi hoạt động giao lưu, đi lại quốc tế tiếp tục gia tăng.
Trước nguy cơ này, các bác sĩ Bệnh viện Bạch Mai đã có những chia sẻ cần thiết dành cho người dân ngay lúc này.
Bệnh viện Bạch Mai kích hoạt "lá chắn" phòng chống Ebola, bảo vệ an toàn người bệnh và nhân viên y tế
Theo đánh giá của các chuyên gia, các triệu chứng ban đầu của Ebola như sốt, đau đầu, mệt mỏi, nôn, tiêu chảy rất dễ nhầm lẫn với nhiều bệnh lý thường gặp như cúm, sốt xuất huyết Dengue, sốt rét, nhiễm khuẩn huyết hoặc các bệnh tiêu hóa cấp tính.
Ban Giám đốc Bệnh viện Bạch Mai yêu cầu toàn viện quán triệt tinh thần chủ động, không chủ quan nhưng cũng không hoang mang trước nguy cơ dịch bệnh. Mục tiêu cao nhất là phát hiện sớm, cách ly kịp thời, xử trí đúng quy trình và không để xảy ra lây nhiễm trong bệnh viện. Công tác chuẩn bị không chỉ dừng ở chuyên môn điều trị mà còn bao gồm sàng lọc, kiểm soát nhiễm khuẩn, hậu cần, vật tư và truyền thông nhằm bảo vệ an toàn cho người bệnh, nhân viên y tế và cộng đồng.
Cũng theo chỉ đạo của Ban giám đốc Bệnh viện, tất cả các đơn vị phải rà soát kế hoạch phòng chống Ebola, tăng cường giám sát những trường hợp có triệu chứng nghi ngờ và khai thác kỹ yếu tố dịch tễ trong vòng 21 ngày trước khi khởi phát bệnh.
Ebola nguy hiểm nhưng có thể kiểm soát nếu nhận diện sớm
TS. Đoàn Thu Trà (Quyền Viện trưởng Viện Y học Nhiệt đới Bạch Mai) cho biết, Ebola có thời gian ủ bệnh từ 2-21 ngày. Virus không lây khi người bệnh chưa xuất hiện triệu chứng, nhưng khi khởi phát bệnh có thể lây qua máu và các dịch cơ thể.
"Người bệnh Ebola giai đoạn đầu thường chỉ sốt, đau đầu, đau cơ, mệt mỏi hoặc tiêu chảy. Nếu không khai thác kỹ yếu tố dịch tễ, ca bệnh hoàn toàn có thể bị bỏ sót ngay từ khâu tiếp nhận", TS. Đoàn Thu Trà nhấn mạnh.
Theo TS. Đoàn Thu Trà, nhân viên y tế cần hình thành phản xạ đặt câu hỏi về lịch sử đi lại, tiếp xúc với vùng dịch hoặc các yếu tố nguy cơ ngay từ thời điểm tiếp nhận người bệnh. "Đối với Ebola, đôi khi một câu hỏi đúng còn quan trọng hơn nhiều xét nghiệm được thực hiện sau đó", bà chia sẻ.
Khóa đào tạo lần này không chỉ tập trung vào kiến thức bệnh học mà còn hướng tới xây dựng tư duy ứng phó tình huống dịch bệnh nguy hiểm trong môi trường bệnh viện.
"2 phút đầu tiên" có thể ngăn chặn hàng chục ca phơi nhiễm
ThS. Nguyễn Quốc Thái (Phó Trưởng khoa Nhiễm khuẩn tổng hợp, Viện Y học Nhiệt đới Bạch Mai) cho biết, "2 phút đầu tiên" tại khu vực sàng lọc có ý nghĩa quyết định trong việc nhận diện ca bệnh nghi ngờ. Chỉ cần đặt đúng câu hỏi về triệu chứng và yếu tố dịch tễ trong vòng 21 ngày trước đó, chúng ta có thể nhận diện nguy cơ và kích hoạt ngay các biện pháp bảo vệ nhân viên y tế cũng như người bệnh khác.
Bên cạnh đó, người bệnh Ebola không phải lúc nào cũng xuất hiện triệu chứng xuất huyết. Nhiều trường hợp chỉ có sốt, đau đầu, mệt mỏi hoặc tiêu chảy trong những ngày đầu.
Các chuyên gia khuyến cáo nguyên tắc ứng phó "2 - 5 - 30": 2 phút khai thác triệu chứng và dịch tễ; 5 phút cách ly tạm thời; 30 phút đầu kích hoạt hệ thống ứng phó, kiểm soát nhiễm khuẩn và báo cáo theo quy định. Đây được xem là khoảng thời gian quyết định giúp ngăn chặn nguy cơ lây lan ngay từ cửa bệnh viện. Nếu bỏ lỡ "30 phút vàng" này, nguy cơ phơi nhiễm cho nhân viên y tế và người bệnh khác có thể tăng lên đáng kể.
Kiểm soát nhiễm khuẩn - tuyến phòng thủ quan trọng nhất
Nếu sàng lọc là cánh cửa đầu tiên thì kiểm soát nhiễm khuẩn chính là tuyến phòng thủ quan trọng nhất trong bệnh viện. TS. Trương Anh Thư (Trưởng Khoa Kiểm soát nhiễm khuẩn, Bệnh viện Bạch Mai) cho biết, mọi tình huống nghi ngờ Ebola đều phải được xử trí theo nguyên tắc "Phát hiện - Cách ly - Thông báo".
"Ngay khi phát hiện trường hợp nghi ngờ, người bệnh phải được tách khỏi khu vực đông người, nhân viên y tế sử dụng đầy đủ phương tiện phòng hộ cá nhân, đồng thời kích hoạt quy trình kiểm soát nhiễm khuẩn để ngăn ngừa nguy cơ lây lan".
Bên cạnh đó, nhân viên y tế cần tuân thủ chặt chẽ quy trình sử dụng phương tiện phòng hộ cá nhân (PPE), xử lý chất thải, khử khuẩn môi trường và vận chuyển người bệnh an toàn nhằm ngăn ngừa lây nhiễm chéo trong bệnh viện.
Bảo vệ cộng đồng bắt đầu từ sự chủ động của mỗi người
Các chuyên gia khẳng định, Ebola là bệnh truyền nhiễm nguy hiểm nhưng hoàn toàn có thể kiểm soát nếu được phát hiện sớm, cách ly kịp thời và thực hiện nghiêm các biện pháp kiểm soát nhiễm khuẩn.
Từ kinh nghiệm ứng phó với các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm trên thế giới, các chuyên gia Bệnh viện Bạch Mai khuyến cáo đội ngũ y tế cần ghi nhớ 10 nguyên tắc cốt lõi sau:
1. Hỏi dịch tễ 21 ngày.
2. Không chờ xuất huyết.
3. Cách ly trước, xét nghiệm sau.
4. Chỉ nhân viên thiết yếu tiếp xúc.
5. PPE cần người giám sát tháo bỏ.
6. Máu, phân, chất nôn và thi thể là nguy cơ cao.
7. Không gửi mẫu theo luồng thường.
8. Điều trị hỗ trợ sớm cứu sống.
9. Bundibugyo/Sudan chưa có công cụ đặc hiệu phê duyệt như Zaire.
10. Mọi phơi nhiễm phải được ghi nhận, theo dõi và cải tiến hệ thống.
Đối với người dân, điều quan trọng nhất là theo dõi thông tin từ các nguồn chính thống, chủ động khai báo yếu tố dịch tễ khi đi khám bệnh và không che giấu tiền sử đi lại hoặc tiếp xúc nguy cơ.
