Bê bối của tỷ phú Jensen Huang phơi bày rủi ro lớn ở Thung lũng Silicon

Điểm yếu của nhiều tên tuổi lớn

Ông Huang là người tạo nên sự trỗi dậy thần tốc của Nvidia, đưa công ty trở thành gã khổng lồ trị giá 4.500 tỷ USD, giữ vị trí trung tâm trong làn sóng bùng nổ trí tuệ nhân tạo (AI). Ông vừa là người truyền cảm hứng và quảng bá hình ảnh không thể thay thế của Nvidia, vừa là cầu nối với Nhà Trắng và các quốc gia khác, đồng thời là người luôn xuất hiện để dập tắt những đợt hoảng loạn trên Phố Wall liên quan đến lĩnh vực AI.

Tuy nhiên, CEO Nvidia đang trở thành tâm điểm của một vụ bê bối gây chấn động Phố Wall, Washington và Thung lũng Silicon. Vụ việc liên quan đến mối quan hệ ngoài luồng mà ông thừa nhận với một nữ lãnh đạo cấp cao, người được cho là có hợp tác với tình báo Trung Quốc.

Bê bối này cho thấy một điểm yếu lớn thường bị bỏ qua giữa cơn sốt AI: Vận mệnh của nhiều công ty có quyền lực quá lớn hiện nay gắn chặt với một cá nhân duy nhất.

Phụ thuộc vào nhân sự chủ chốt không phải là vấn đề của riêng Nvidia. Tesla và SpaceX đều xoay quanh người giàu nhất thế giới Elon Musk.

OpenAI gần như đồng nghĩa với CEO Sam Altman – nhà lãnh đạo có phong cách khó đoán.

Mark Zuckerberg tạo dấu ấn trong gần như mọi quyết định lớn của tập đoàn Meta - sở hữu Facebook và Instagram, đồng thời là nhân vật quan trọng trong cuộc đua AI.

Dario Amodei – người đồng sáng lập và hiện là CEO của Anthropic, trở thành gương mặt đại diện cho phòng thí nghiệm AI này thông qua những cảnh báo nghiêm trọng về rủi ro AI. Anthropic đang chuẩn bị cho đợt phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) với mức định giá 1.500 tỷ USD.

“Rủi ro vì phụ thuộc vào nhân sự chủ chốt chưa bao giờ rõ rệt như hiện nay. Chúng ta luôn có những CEO đầy quyền lực, nhưng chưa bao giờ trong lịch sử có thời điểm mà ngành công nghiệp quan trọng đến vậy lại được điều hành bởi một nhóm người có thể đếm trên đầu ngón tay”, Dan Ives - đối tác kiêm giám đốc điều hành cấp cao tại Yorkville Ives & Co., nói với CNN.

Bản chất của ngành AI là cực kỳ phức tạp, khép kín và chuyên biệt, khiến lĩnh vực này đặc biệt dễ rơi vào tình trạng quyền lực tập trung vào một cá nhân.

“Khi nói đến những CEO có khả năng nhìn trước xu hướng và dự đoán những gì sắp xảy ra, những người như vậy không phải muốn tìm là có”, ông Ives nói.

Mô hình ‘hệ Mặt trời’

GS Jeffrey Sonnenfeld, công tác tại ĐH Yale, cho biết ông không phản đối việc các nhà sáng lập nắm quyền vượt trội. Tuy nhiên, ông nhấn mạnh rằng các công ty “không thể từ bỏ toàn bộ quyền kiểm soát”.

“Các công ty này đã xây dựng mô hình lãnh đạo kiểu hệ Mặt trời, trong đó mọi thứ đều xoay quanh một trung tâm quyền lực. Điều đó có thể gây ra vấn đề. Các doanh nghiệp cần xây dựng đội ngũ lãnh đạo kế cận đủ năng lực”, GS Sonnenfeld nói.

Cuộc điều tra của hội đồng quản trị Nvidia về vụ bê bối của ông Huang cho thấy một điểm yếu lớn: Công ty không có một đội ngũ nhân sự kế cận rõ ràng, đủ năng lực để nhanh chóng thay thế ông nếu cần thiết.

“Không có kế hoạch kế nhiệm ở cấp hội đồng quản trị. Điều đó thật khác thường. Jensen từng tự hào nói rằng ông có tới 60 người báo cáo trực tiếp cho mình. Điều đó thật điên rồ”, GS Sonnenfeld nhận xét.

Trong nhiều công ty, ban lãnh đạo đặc biệt chú trọng xây dựng đội ngũ điều hành kế cận giàu kinh nghiệm, dù mức độ thành công khác nhau, nhằm bảo đảm có người đủ năng lực tiếp quản nếu CEO phải rời vị trí do biến cố bất ngờ.

JPMorgan Chase là một ví dụ. Hãng này đã xây dựng được một đội ngũ nhân sự cấp cao giàu kinh nghiệm phía sau CEO Jamie Dimon. Đội ngũ này mạnh đến mức JPMorgan thường xuyên chứng kiến các lãnh đạo cấp cao của mình được những đối thủ trên Phố Wall chiêu mộ.

Báo cáo tài chính thường niên gần nhất mà Nvidia nộp cho các cơ quan quản lý lưu ý rằng Nvidia “phụ thuộc rất lớn” vào đội ngũ lãnh đạo điều hành.

Báo cáo thừa nhận, việc “không bảo đảm được công tác hoạch định kế nhiệm hiệu quả” có thể “cản trở hoạt động hoạch định chiến lược, triển khai chiến lược và thành công lâu dài của công ty”.

Ông Huang tự hào về vai trò không thể thay thế của mình trong câu chuyện vươn lên từ 2 bàn tay trắng đến thành công vang dội với Nvidia. Câu chuyện bắt đầu tại một nhà hàng Denny’s vào năm 1993, giờ đây đã đưa công ty trở thành một trong những doanh nghiệp có giá trị lớn nhất thế giới.

Ông Huang đã nhiều lần thể hiện vai trò là nhân vật có sức ảnh hưởng lớn nhất trong ngành công nghiệp đầy biến động này.

Khi những lo ngại về an toàn AI làm dấy lên tranh luận tại Washington, ông Huang luôn xuất hiện ở vị trí trung tâm khi Tổng thống Donald Trump giải thích cách ngành này có thể tự giám sát và kiểm soát hoạt động của mình.

Khi lo ngại về các mô hình AI mã nguồn mở giá rẻ hơn từ Trung Quốc khiến thị trường toàn cầu chao đảo và làn sóng bán tháo cổ phiếu xuất hiện, ông Huang đã hợp tác với những nhân vật quyền lực trên Phố Wall để xây dựng kế hoạch trị giá 500 tỷ USD, nhằm duy trì dòng vốn đầu tư vào các loại chip mạnh cho ngành AI.

Tỷ phú này cũng đóng vai trò đại sứ của ngành AI trên trường quốc tế. Gần đây, ông gặp gỡ các nhà lãnh đạo tại nhiều nước châu Âu, vận động họ ủng hộ ý tưởng về “AI có chủ quyền”, nghĩa là mỗi quốc gia cần tự xây dựng và kiểm soát hệ thống AI của riêng mình.

Ông Huang còn trực tiếp dẫn dắt nỗ lực của Nvidia trong việc phát triển toàn bộ hệ sinh thái AI. Tháng 9 vừa qua, công ty công bố khoản đầu tư vốn cổ phần vào lĩnh vực này lên tới 99 tỷ USD.

“Jensen là gương mặt đại diện toàn cầu của ngành AI. Không thể thay thế ông ấy chỉ bằng 1, 2 hay 3 ứng viên khác. Ông ấy không đơn thuần là một CEO. Ông ấy là người có quyền lực lớn nhất thế giới trong ngành công nghiệp AI”, ông Ives nói.

Ông Huang thường xuyên kể về việc ông đã nhiều lần cứu Nvidia khỏi những tình huống cận kề bờ vực sụp đổ. Thậm chí, ông còn xây dựng một trong những phương châm nội bộ của công ty xoay quanh tư tưởng này:

“Công ty chúng ta chỉ cách bờ vực phá sản 30 ngày”, hay “Giống như bộ phim James Bond diễn biến theo hướng tồi tệ nhất”.

Đó là lý do bê bối tình ái của ông trong mấy ngày qua được ví như một trận động đất thực sự.

Theo Bình Giang