Báo động: AI chỉ mất 6 giờ để thiết kế 40.000 vũ khí hóa học "hủy diệt" nhân loại!

Các nghiên cứu gần đây đang gióng lên hồi chuông cảnh báo về việc sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI), thậm chí là các chatbot phổ thông, để thiết kế vũ khí hóa học và sinh học.

Khối lượng dữ liệu khổng lồ trực tuyến đang trở thành những "mỏ vàng" lộ thiên để kẻ xấu nhào nặn nên những tác nhân gây bệnh cực kỳ nguy hiểm.

Năng lực quân sự của AI vốn đã đa dạng: từ phác họa mục tiêu, dẫn đường tên lửa đến tự động hóa các hệ thống chiến đấu... Những trường hợp gần đây trong chiến dịch tại Venezuela hay các cuộc xung đột tại Trung Đông là minh chứng rõ nét.

Tuy nhiên, các rào cản bảo vệ dường như vẫn còn quá ít ỏi. Việc thiết lập những "đê chắn" cho các ứng dụng quân sự đang là một hành trình đầy gian nan đối với các công ty công nghệ và các nhà nghiên cứu, nhất là khi phải đối mặt với các quốc gia luôn "khát" công nghệ vũ khí.

Nhưng trong số các ứng dụng nguy hiểm, có một khía cạnh vốn bị bỏ ngỏ vừa khiến giới phát triển AI phải bàng hoàng.

Đầu tháng 3, tạp chí khoa học Nature Machine Intelligence đã phơi bày một sự thật gây sốc về khả năng sử dụng AI, rằng đôi khi chỉ cần qua các chatbot công cộng để có thể chế tạo vũ khí hóa học.

Ví dụ điển hình: một thuật toán chỉ mất đúng 6 giờ để tạo ra công thức cho hơn 40.000 phân tử có khả năng gây chết người.

Một kế hoạch bất ngờ

Ban đầu, thuật toán do nhóm nghiên cứu của Fabio Urbina phát triển được dùng để đánh giá độc tính của các phân tử trong nghiên cứu dược phẩm nhằm loại bỏ rủi ro.

Thế nhưng, các nhà khoa học đã thử đảo ngược chức năng của nó: yêu cầu nó tự tạo ra các hợp chất hóa học nguy hiểm nhất có thể. Kết quả thu được đặt ra dấu hỏi lớn về việc công nghệ này bị lạm dụng.

Nghiên cứu cho thấy AI có thể thiết kế các phân tử có cấu trúc tương tự VX, một chất độc thần kinh cực mạnh có thể gây liệt hô hấp và tử vong chỉ với liều lượng cực thấp.

Một số phân tử này đã tồn tại, nhưng những phân tử mới do AI "sáng tạo" ra thậm chí còn có độc tính kinh khủng hơn cả những loại thuốc độc từng được biết đến.

Mới đây, tờ New York Times cũng đào sâu vào những nghiên cứu còn đáng lo ngại hơn. Tiến sĩ David Relman, chuyên gia vi sinh vật học và bảo mật sinh học tại Đại học Stanford, đã thử nghiệm một chatbot AI trước khi nó được tung ra thị trường.

Công cụ này đã hướng dẫn ông cách biến đổi một mầm bệnh để chúng kháng thuốc và trở nên nguy hiểm hơn, đồng thời chi tiết hóa kịch bản phát tán trong mạng lưới giao thông công cộng để gây thương vong tối đa mà vẫn khó bị phát hiện.

Quá sốc trước sự chính xác và "mưu mô" của các câu trả lời, nhà nghiên cứu đã phải ngắt phiên làm việc và phát đi cảnh báo khẩn cấp.

Tiến sĩ David Relman không phải là người duy nhất thử nghiệm khả năng này. Kevin Esvelt, kỹ sư di truyền học tại MIT, đã báo cáo về nhiều cuộc trò chuyện đáng ngại với các hệ thống AI, cụ thể:

OpenAI (ChatGPT) được cho là đã giải thích cách sử dụng bóng thám không để phát tán các tác nhân gây bệnh trên bầu trời một thành phố;

Google (Gemini) bị phát hiện đã phân loại các tác nhân gây nhiễm trùng dựa trên mức độ tàn phá của chúng đối với ngành chăn nuôi;

Anthropic (Claude) đã mô tả cách thiết kế một loại độc tố chiết xuất từ một loại thuốc chống ung thư..

Chưa dừng lại ở đó, một nhà khoa học ẩn danh cho biết đã lấy được từ Google Deep Research một quy trình dài khoảng 8.000 từ hướng dẫn cách tái tạo một loại virus gây đại dịch, bao gồm cả việc lắp ghép các đoạn mã di truyền.

Dù còn những thiếu sót, nhưng những câu trả lời này hoàn toàn có thể bị lợi dụng cho mục đích xấu.

Sự thật đáng báo động

Kể từ thập niên 1970, thế giới đã chứng kiến nhiều thảm kịch liên quan đến vũ khí hóa học. Điển hình là vụ tấn công bằng khí Sarin trong tàu điện ngầm Tokyo ngày 20/3/1995 do giáo phái Aum Shinrikyō thực hiện, khiến 13 người chết và hơn 6.300 người bị thương.

Trong bối cảnh chiến tranh, dù bị cấm, vũ khí hóa học vẫn là nỗi ám ảnh.

Trong cuộc chiến tranh đẫm máu giữa Iran và Iraq (1980-1988), quân đội Iraq đã sử dụng khí mù tạt, khí Sarin và Cyclosarin chống lại binh lính Iran và cả dân thường người Kurd ở vùng biên giới.

Theo Center for AI Safety, một tổ chức phi lợi nhuận thúc đẩy an toàn AI, mối nguy hiểm này là rất hiện hữu.

"Tiến bộ của AI có thể dẫn đến việc phát tán cố ý các virus nguy hiểm. Một kịch bản dựa trên một sự thật ít người biết: trình tự gen của hàng chục nghìn loại virus trên người hiện đã có sẵn trên mạng," tổ chức này cảnh báo trong báo cáo tháng 4 vừa qua.

Tờ New York Times cũng thừa nhận: "Dù xác suất thấp, nhưng một vũ khí sinh học hiệu quả có thể gây ra hậu quả thảm khốc, giết chết hàng triệu người". Tờ báo nhấn mạnh rằng trí tuệ nhân tạo đang làm gia tăng rủi ro này bằng cách mở rộng nhóm đối tượng có khả năng thực hiện các hành vi độc hại.

Nỗi lo từ thượng tầng

Nhiều yếu tố rủi ro khác đang đổ thêm dầu vào lửa. Các quy trình vốn chỉ nằm trong các tạp chí khoa học kín kẽ nay tràn lan trên internet.

Các công ty bán các đoạn DNA và RNA tổng hợp trực tiếp cho người dùng trực tuyến. Các nhà khoa học có thể "chia nhỏ" công việc nhạy cảm của mình để thuê các phòng thí nghiệm tư nhân gia công.

Và giờ đây, tất cả các khâu hậu cần đó có thể được quản lý thông qua... một chatbot. Mọi chuyện càng trở nên báo động khi chính quyền Trump (Mỹ) đang có xu hướng cắt giảm các quy trình bảo mật vì cho rằng cuộc đua AI cần ít rào cản nhất có thể.

Trong một bức thư ngỏ ngày 5/2/2026, hơn 100 nhà nghiên cứu từ các đại học danh tiếng như Johns Hopkins, Oxford, Stanford, Columbia và NYU đã kêu gọi kiểm soát chặt chẽ hơn việc AI tiếp cận dữ liệu sinh học nguy cơ cao.

Họ khẳng định: "Nếu không có rào cản phù hợp, các mô hình này có thể bị lợi dụng để thiết kế hoặc cải tiến các mầm bệnh nguy hiểm, đe dọa trực tiếp đến an ninh toàn cầu."

*Nguồn: BFMTV

Anh Phương