'Bão đêm' Hà Nội: Không chỉ quái xế, kẻ tiếp tay, cổ xúy cũng khó thoát tội
Luật sư cho rằng pháp luật cần trừng trị những kẻ tiếp tay, đứng sau cổ vũ những cuộc tụ tập, lạng lách kinh hoàng trên đường phố Hà Nội.
.
Rợn người cảnh ‘quái xế’ bốc đầu, đánh võng trước sân vận động quốc gia Mỹ Đình vào đêm 13/10.
Mắt xích ngầm sau các “bóng ma” đường phố
Ghi nhận thực tế tại khu vực sân vận động Mỹ Đình (Hà Nội) trong hai đêm 12 và 13/10 vừa qua cho thấy một bức tranh đáng báo động: các nhóm thanh thiếu niên liên tục tụ tập, chạy xe tốc độ cao, lạng lách và đánh võng. Đáng chú ý, sự hỗn loạn này được tiếp lửa bởi những đám đông đứng dọc hai bên đường, liên tục hò hét, quay phim và phát trực tiếp (livestream) lên mạng xã hội.
Các nền tảng trực tuyến đã vô tình trở thành công cụ đắc lực cho những cuộc đua xe trái phép. Nhiều tài khoản công khai dùng ám hiệu rủ rê, thách thức nhau, đồng thời liên tục cập nhật vị trí chốt trực của lực lượng chức năng để đối phó.
Hình ảnh nhóm quái xế, so kè tốc độ tại khu vực sân vận động Mỹ Đình đêm 13/10.
Luật sư Phan Kế Hiền (Giám đốc Công ty Luật Bảo Tín) nhận định, những video đua xe được tung hô trên mạng xã hội đang làm lệch lạc tư duy của một bộ phận giới trẻ, biến hành vi vi phạm pháp luật thành công cụ để “thể hiện bản thân”.
Do đó, nếu chỉ nhắm vào việc xử lý người cầm lái mà bỏ lọt những kẻ tổ chức, lôi kéo hay cổ vũ, bài toán ngăn chặn “bão đêm” sẽ mãi chỉ giải quyết được phần ngọn.
Trách nhiệm ra sao?
Một nguyên nhân cốt lõi dẫn đến tình trạng thanh thiếu niên đổ ra đường đua xe chính là sự buông lỏng quản lý từ gia đình. Việc vô tư giao phương tiện cho những người chưa đủ tuổi hoặc không đủ điều kiện cầm lái chính là hành vi “tiếp tay” nguy hiểm nhất.
Luật sư Phan Kế Hiền, Giám đốc Công ty Luật Bảo Tín.
Theo Luật sư Phan Kế Hiền, người cung cấp xe không thể vô can. Nếu biết rõ người mượn xe mang đi đua mà vẫn cố tình giao phó, chủ xe hoàn toàn có thể bị xử lý hình sự với vai trò đồng phạm giúp sức (theo Điều 265 hoặc 266 Bộ luật Hình sự 2015). Ngoài việc đối mặt với án phạt, chiếc xe - phương tiện gây án - cũng sẽ bị cơ quan chức năng tịch thu.
Một cuộc đua không thể diễn ra nếu thiếu đi những kẻ đứng ra kích động, hẹn địa điểm và điều hành. Pháp luật hiện hành quy định những hình phạt rất nghiêm khắc và mang tính răn đe cao đối với nhóm đối tượng này.
Cụ thể, người tổ chức đua xe trái phép sẽ bị truy cứu theo Điều 265 Bộ luật Hình sự. Mức phạt cơ bản dao động 30-100 triệu đồng, cải tạo không giam giữ đến 3 năm hoặc phạt tù 1-5 năm. Hình phạt có thể tăng kịch khung lên đến chung thân nếu tổ chức quy mô lớn (từ 10 xe trở lên) hoặc gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng như chết từ 3 người trở lên. Nếu chưa đến mức xử lý hình sự, cá nhân vi phạm vẫn bị phạt hành chính 40-50 triệu đồng (với tổ chức là 80-100 triệu đồng).
Ngay cả những hành vi tưởng chừng “vô hại” như đứng xem, hò hét cũng phải trả giá. Việc quay phim để làm bằng chứng tố giác tội phạm được khuyến khích, nhưng nếu tụ tập cổ vũ, kích động cuộc đua, người vi phạm sẽ bị phạt tiền 1-2 triệu đồng (theo khoản 1 Điều 35 Nghị định 168/2024/NĐ-CP). Nếu việc livestream, chia sẻ thông tin có yếu tố cấu kết, hỗ trợ nhóm đua xe, những người này sẽ bị xem xét trách nhiệm tương ứng với vai trò đồng phạm.
Cần một giải pháp toàn diện
Thực tế cho thấy, các nhóm thanh thiếu niên có thể nhanh chóng tập hợp từ những lời hẹn trên mạng xã hội, tìm đến các điểm nóng rồi giải tán, sau đó tiếp tục tụ tập khi lực lượng chức năng rời đi. Trong khi đó, các đoạn video livestream, hình ảnh cổ vũ và thông tin về hoạt động kiểm tra vẫn được chia sẻ, tạo điều kiện để những nhóm này duy trì kết nối.
Nhiều thanh thiếu niên đứng ven đường dùng điện thoại ghi hình, livestream các nhóm quái xế chạy xe tốc độ cao trong đêm.
Trước tình trạng này, Công an TP Hà Nội cùng công an các địa bàn tăng cường tuần tra, kiểm soát tại những khu vực tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn. Các tổ công tác 141 kết hợp tuần tra hóa trang với kiểm soát trên nhiều tuyến đường; đồng thời đẩy mạnh nắm bắt thông tin trên không gian mạng để phát hiện hành vi vi phạm, xác minh những trường hợp liên quan.
Tuy nhiên, để ngăn chặn tình trạng tái diễn, việc xử lý cần được triển khai đồng bộ cả trên đường phố và không gian mạng. Không chỉ xác minh người trực tiếp điều khiển xe, lực lượng chức năng cần làm rõ vai trò của những người tổ chức, rủ rê, cung cấp xe hoặc có hành vi hỗ trợ các cuộc tụ tập nguy hiểm.
Bên cạnh đó, gia đình và nhà trường cần tăng cường quản lý, giáo dục thanh thiếu niên, giúp các em nhận thức rõ hậu quả của việc sử dụng xe máy để thể hiện bản thân hoặc tìm kiếm sự chú ý trên mạng xã hội.
Muốn đạt được điều đó, việc thực thi pháp luật nghiêm minh phải đi cùng trách nhiệm của gia đình, nhà trường và cộng đồng. Khi người trẻ hiểu rõ giới hạn pháp luật, người lớn không tiếp tay và những hành vi cổ xúy bị ngăn chặn, đua xe trái phép mới có thể được phòng ngừa từ sớm, thay vì chỉ xử lý khi tai nạn và những hậu quả đáng tiếc đã xảy ra.