67 triệu người trẻ đang thất nghiệp: ILO cảnh báo nguy cơ khủng hoảng việc làm thanh niên

"Báo cáo Xu hướng Việc làm Thanh niên Toàn cầu 2026: Nhìn lại để hướng tới tương lai" cho biết tỷ lệ thất nghiệp thanh niên toàn cầu đã tăng lên 12,4% trong năm 2025. Điều này tương đương khoảng 67 triệu người trong độ tuổi 15-24 không có việc làm.

Cùng thời điểm, tỷ lệ thanh niên thuộc nhóm không có việc làm, không tham gia học tập hoặc đào tạo (NEET) tăng nhẹ lên 20%, tương đương hơn 257 triệu người.

Theo ILO, trong giai đoạn 2023-2025, tỷ lệ thất nghiệp thanh niên tăng tại 8 trong tổng số 11 khu vực trên thế giới. Tăng trưởng kinh tế chậm lại, khả năng tạo việc làm suy yếu, căng thẳng địa chính trị gia tăng và những thay đổi công nghệ nhanh chóng đang khiến nhiều quốc gia đối mặt với nguy cơ xuất hiện một cuộc khủng hoảng việc làm mới đối với người trẻ.

Đáng chú ý, một số mức tăng mạnh nhất về thất nghiệp thanh niên lại xuất hiện tại các nền kinh tế có thu nhập cao.

Tại Bắc Mỹ, tỷ lệ thất nghiệp của người trẻ tăng từ 8,3% năm 2023 lên 9,8% năm 2025. Trong khi đó, tại khu vực Bắc Âu, Nam Âu và Tây Âu, tỷ lệ này vẫn ở mức cao 15% trong năm 2025. Có 20 trong tổng số 29 quốc gia thuộc khu vực ghi nhận cơ hội việc làm dành cho thanh niên suy giảm.

Một trong những nguyên nhân được ILO chỉ ra là sự thu hẹp của nhóm công việc yêu cầu kỹ năng trung bình, những vị trí vốn đóng vai trò như bước đệm để người trẻ gia nhập thị trường lao động.

Các công việc văn phòng, hành chính, dịch vụ, bán hàng, sản xuất và một số nghề kỹ thuật đang giảm về số lượng, khiến thanh niên ngày càng khó tìm được một lộ trình nghề nghiệp ổn định.

Ông Gilbert F. Houngbo, Tổng Giám đốc ILO, cho rằng một thế hệ không thể tìm được việc làm thỏa đáng sẽ khó có thể tự tin xây dựng tương lai.

Theo ông, khi người trẻ không tiếp cận được việc làm chất lượng, các quốc gia không chỉ bỏ lỡ tiềm năng của lực lượng lao động trẻ mà còn phải đối mặt với tổn thất về năng suất và sự gắn kết xã hội.

Gần 9/10 lao động trẻ tại nhiều nước đang làm việc phi chính thức

Nếu các nền kinh tế phát triển đối mặt với tình trạng cơ hội việc làm thu hẹp, thách thức tại các nền kinh tế đang phát triển lại nằm ở việc tạo ra đủ công việc có chất lượng cho lực lượng lao động trẻ ngày càng lớn.

ILO lưu ý tỷ lệ thất nghiệp thấp tại các quốc gia này không phản ánh đầy đủ mức độ bất ổn của thị trường lao động. Nhiều người trẻ không đủ khả năng kéo dài thời gian tìm việc nên phải chấp nhận những công việc phi chính thức hoặc thiếu ổn định.

Gần 9 trong 10 lao động trẻ từ 15-29 tuổi tại các quốc gia thu nhập thấp và trung bình thấp đang làm việc trong khu vực phi chính thức. Điều này hạn chế khả năng tiếp cận thu nhập ổn định cũng như các hệ thống an sinh xã hội.

Châu Phi cận Sahara là một trong những khu vực chịu áp lực đặc biệt lớn do vừa phải đối mặt với áp lực nhân khẩu học, vừa thiếu việc làm thỏa đáng. Tình trạng này khiến ngày càng nhiều người trẻ rơi vào nhóm NEET.

Trong khi đó, các quốc gia Ả Rập và Bắc Phi tiếp tục có tỷ lệ thất nghiệp thanh niên cao nhất thế giới.

Năm 2025, tỷ lệ thất nghiệp thanh niên tại các quốc gia Ả Rập là 26,2%, còn tại Bắc Phi là 22,6%. Ở cả hai khu vực, ít nhất cứ ba người trẻ thì có một người không có việc làm, không tham gia học tập hoặc đào tạo.

AI tác động mạnh tới khoảng 6,1% việc làm của người trẻ

Bên cạnh tăng trưởng kinh tế yếu, ILO cũng chỉ ra công nghệ, đặc biệt là trí tuệ nhân tạo (AI), đang tái định hình cơ hội việc làm của lực lượng lao động trẻ.

Theo báo cáo, khoảng 6,1% việc làm do thanh niên 15-29 tuổi đảm nhiệm nằm trong các ngành nghề chịu tác động lớn từ những thay đổi liên quan tới AI.

Đáng chú ý, nhiều công việc trong nhóm này cũng chính là những vị trí kỹ năng trung bình đã suy giảm đối với người trẻ kể từ năm 2023, đặc biệt là công việc văn phòng và hành chính.

Ở chiều ngược lại, nhu cầu tuyển dụng vẫn tăng trong một số lĩnh vực kỹ thuật và chuyên môn đòi hỏi trình độ tri thức cao như khoa học, y tế và kỹ thuật.

Bà Sukti Dasgupta, Giám đốc Ban Việc làm, Kỹ năng và Doanh nghiệp bền vững của ILO, cho rằng tác động trực tiếp của AI tới việc làm hiện vẫn chưa hoàn toàn rõ ràng, nhưng các quốc gia không nên đánh giá thấp những rủi ro có thể xuất hiện.

ILO cho rằng cần tăng đầu tư vào phát triển kỹ năng, học tập suốt đời và an sinh xã hội để giúp người trẻ thích ứng với sự thay đổi của thị trường lao động và tận dụng những cơ hội việc làm mới.

Báo cáo đồng thời kêu gọi các quốc gia áp dụng cách tiếp cận lấy con người làm trung tâm trong quản trị AI, đầu tư vào giáo dục và học nghề, tăng cường dịch vụ việc làm, mở rộng an sinh xã hội và thúc đẩy các chính sách kinh tế có khả năng tạo thêm việc làm.

Theo ILO, thách thức hiện nay không chỉ nằm ở việc tạo ra thêm công việc cho thanh niên, mà còn phải bảo đảm những công việc đó mang lại mức độ an toàn, phẩm giá và cơ hội phát triển đủ để người trẻ có thể chuyển tiếp ổn định vào thị trường lao động.

Phương Vy