60,2% người trưởng thành sử dụng ít nhất 1 loại thực phẩm chức năng: Con người đã tiệm cận với tương lai uống thực phẩm chức năng thường xuyên?

Đối với nhiều người trẻ bận rộn, thực phẩm chức năng dần trở thành giải pháp nhanh gọn để tiết kiệm thời gian và duy trì vóc dáng.

Tuy nhiên, đằng sau sự tiện lợi ấy là một câu hỏi quan trọng rằng liệu các viên uống này có thực sự đủ khả năng thay thế hoàn toàn bữa ăn hằng ngày, hay đây chỉ là một ngộ nhận đang ngày càng phổ biến trong xã hội hiện đại?

Thực trạng lầm tưởng thực phẩm chức năng là bữa ăn thế hệ mới

Cùng với xu hướng sống nhanh, thị trường thực phẩm chức năng phát triển rất mạnh mẽ trong những năm gần đây.

Nhiều người làm việc văn phòng, người tập gym hay những ai theo đuổi lối sống biohacking xem đây là giải pháp thay thế lý tưởng cho các bữa ăn khi không có nhiều thời gian.

Xu hướng này được phản ánh rõ qua số liệu từ Trung tâm Thống kê Y tế Quốc gia Hoa Kỳ thuộc CDC, khi có đến 60,2% người trưởng thành tại Mỹ sử dụng ít nhất một loại thực phẩm chức năng trong vòng 30 ngày, trong đó nhóm dùng nhiều nhất là phụ nữ và người từ 60 tuổi trở lên.

Đà tăng trưởng này còn mạnh mẽ đến mức Grand View Research dự báo quy mô thị trường thực phẩm chức năng toàn cầu có thể đạt mốc hơn 400 tỷ USD vào đầu thập niên 2030.

Sự bùng nổ này kéo theo hàng loạt quảng cáo hấp dẫn như "đủ chất trong một viên" hay "thay thế bữa sáng", nhưng chúng lại dễ gây hiểu lầm.

Thực tế, các sản phẩm thay thế bữa ăn được nghiên cứu để cung cấp năng lượng và dưỡng chất theo tỷ lệ nhất định, còn thực phẩm chức năng chỉ có nhiệm vụ bổ sung vi chất thiếu hụt.

Việc đánh đồng hai khái niệm khiến nhiều người lầm tưởng chỉ cần uống đủ vitamin hay protein là có thể bỏ bữa mà cơ thể vẫn khỏe mạnh.

Đây cũng chính là trải nghiệm thực tế của Tú Nam, một nhân viên marketing 28 tuổi, khi anh bắt đầu chuyển ra sống riêng. Vì công việc bận rộn và không có thời gian nấu nướng, Nam từng nghĩ chỉ cần uống protein và bổ sung vitamin là đủ để thay thế các bữa ăn trong ngày.

Tuy nhiên, sau khi tìm hiểu kỹ các khuyến nghị từ chuyên gia dinh dưỡng, anh đã thay đổi hoàn toàn quan điểm của mình.

Nam chia sẻ: "Trước đây, tôi nghĩ chỉ cần bổ sung đủ chất là cơ thể không thiếu hụt, nhưng thực tế thực phẩm chức năng chỉ mang tính hỗ trợ chứ không thể thay thế một bữa ăn."

Hiện tại, anh đang cố gắng tự chuẩn bị những bữa cơm đơn giản thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào viên uống.

Lý do khoa học khiến viên uống không thể thay thế thực phẩm tự nhiên

Khi trả lời câu hỏi thực phẩm chức năng có thể thay thế bữa ăn không, các chuyên gia dinh dưỡng đều khẳng định là không. Viện Y tế Quốc gia Hoa Kỳ định nghĩa thực phẩm chức năng là sản phẩm giúp bổ sung dưỡng chất vào khẩu phần ăn, chứ không phải để thay thế một bữa ăn hoàn chỉnh.

Một bữa ăn cân bằng mang lại chất xơ, nước và hàng nghìn hợp chất sinh học tự nhiên như polyphenol hay flavonoid giúp chống oxy hóa và giảm viêm, điều mà các viên uống đơn lẻ không thể tái tạo. Chính vì vậy, Tổ chức Y tế Thế giới luôn khuyến nghị mỗi người duy trì chế độ ăn đa dạng để đáp ứng đủ nhu cầu của cơ thể.

Nhiều nghiên cứu khoa học cũng đặt dấu hỏi về việc uống nhiều viên bổ sung sẽ giúp khỏe mạnh hơn.

Điển hình là nghiên cứu quy mô lớn của Viện Y tế Quốc gia Hoa Kỳ công bố năm 2024, theo dõi gần 390.000 người suốt hơn 20 năm, đã chỉ ra rằng việc uống vitamin tổng hợp hằng ngày không làm giảm nguy cơ tử vong do mọi nguyên nhân so với người không dùng.

Thực phẩm chức năng chỉ thực sự hữu ích khi hỗ trợ đúng đối tượng như người thiếu vi chất, phụ nữ mang thai cần axit folic, người già thiếu vitamin D, hay người ăn chay cần bổ sung vitamin B12 theo chỉ định.

Nếu xem chúng là giải pháp thay thế bữa ăn, cơ thể sẽ không có cảm giác no và bị thiếu hụt năng lượng nghiêm trọng.

Việc lạm dụng thực phẩm chức năng dài ngày còn gây nguy cơ mất cân bằng dinh dưỡng nghiêm trọng cho cơ thể.

Theo Trung tâm Quốc gia về Sức khỏe Bổ sung và Tích hợp Hoa Kỳ, dùng sai cách hoặc quá liều có thể gây tương tác thuốc và dẫn đến nhiều tác dụng phụ nguy hiểm.

Ví dụ, các vitamin tan trong chất béo như A, D, E, K nếu tích lũy quá mức sẽ gây hại trực tiếp cho gan và thận. Việc cắt giảm thực phẩm tự nhiên để thay bằng viên uống cũng làm giảm lượng chất xơ, gây táo bón và rối loạn hệ vi sinh đường ruột.

Academy of Nutrition and Dietetics cũng khẳng định thực phẩm nguyên chất luôn là nguồn dinh dưỡng tối ưu nhất cho con người.

Câu chuyện của Tú Nam đã phản ánh rõ áp lực của nhiều người trẻ hiện nay trong nhịp sống gấp gáp.

Thực phẩm chức năng có thể là trợ thủ đắc lực để bù đắp vi chất trong vài trường hợp cụ thể, nhưng tuyệt đối không phải là phép màu thay thế được thực phẩm tự nhiên.

Các chuyên gia đều thống nhất rằng việc xây dựng thói quen ăn uống khoa học, đa dạng và cân bằng vẫn luôn là lựa chọn bền vững nhất để bảo vệ sức khỏe lâu dài./

Lâm Mộc