13 năm sau thảm kịch sập tòa nhà 8 tầng khiến hơn 1.000 người thương vong: Khu đất ám ảnh một thời nay chuẩn bị “hồi sinh”

Thông tin được chính quyền huyện Savar, ngoại ô thủ đô Dhaka (Bangladesh), công bố ngày 24/4/2026, đúng dịp tròn 13 năm xảy ra vụ sập khiến 1.134 người thiệt mạng và khoảng 2.500 người bị thương.

Theo ông Md Saiful Islam, Trưởng phòng Hành chính huyện Savar (UNO), chính phủ Bangladesh đã khởi động kế hoạch xây dựng một công trình đa chức năng tại khu vực Rana Plaza cũ. Dự án được đề xuất gồm các hạng mục thương mại và nhà ở nhằm hỗ trợ tái định cư cho những người bị ảnh hưởng bởi thảm họa năm 2013.

Ông Islam cho biết các cơ quan chức năng đã rà soát tình trạng pháp lý của khu đất và xác nhận hiện không tồn tại tranh chấp hoặc vướng mắc liên quan đến quyền sử dụng đất. Theo phán quyết trước đó của tòa án Bangladesh, khu vực này tiếp tục thuộc quyền quản lý của chính quyền địa phương.

Trong nhiều năm qua, khu đất Rana Plaza chủ yếu được sử dụng làm khu tưởng niệm các nạn nhân của vụ sập. Đây cũng là nơi các gia đình nạn nhân và người sống sót thường xuyên tập trung để yêu cầu các chính sách hỗ trợ và phục hồi cuộc sống.

Vụ sập Rana Plaza xảy ra ngày 24/4/2013 tại Savar, Bangladesh. Tòa nhà 8 tầng này là nơi hoạt động của 5 nhà máy may mặc chuyên gia công cho các thương hiệu quốc tế. Theo các báo cáo điều tra, công trình đã xuất hiện nhiều vết nứt trước thời điểm xảy ra sự cố, tuy nhiên hoạt động sản xuất vẫn tiếp tục diễn ra.

Chỉ trong khoảng 90 giây, toàn bộ tòa nhà đổ sập. Đây được xem là một trong những thảm họa nghiêm trọng nhất trong lịch sử ngành công nghiệp may mặc toàn cầu.

Sau vụ việc, Bangladesh đối mặt với áp lực lớn từ cộng đồng quốc tế về vấn đề an toàn lao động và điều kiện làm việc trong ngành dệt may, lĩnh vực đóng vai trò quan trọng đối với nền kinh tế nước này.

Theo Reuters, năm 2016, một tòa án Bangladesh đã truy tố 38 người về tội giết người liên quan đến vụ sập Rana Plaza. Tổng cộng có 41 bị cáo bị đưa ra xét xử, trong đó Sohel Rana - chủ sở hữu tòa nhà được xác định là bị cáo chính.

Ngoài 38 người bị truy tố về tội giết người, 3 người khác bị cáo buộc hỗ trợ Sohel Rana bỏ trốn sau vụ việc. Theo cơ quan công tố Bangladesh, nhiều bị cáo bị cho là đã bỏ qua các cảnh báo an toàn nghiêm trọng trước khi tòa nhà sụp đổ.

Thảm họa Rana Plaza từng gây tác động lớn đến chuỗi cung ứng thời trang toàn cầu. Bangladesh hiện là một trong những quốc gia xuất khẩu hàng may mặc lớn nhất thế giới nhờ chi phí lao động thấp và các ưu đãi thương mại từ phương Tây.

Thời điểm xảy ra vụ sập, mức lương tối thiểu của công nhân may mặc Bangladesh vào khoảng 68 USD/tháng, thấp hơn đáng kể so với nhiều quốc gia sản xuất khác trong khu vực.

Sau thảm họa, nhiều thương hiệu thời trang quốc tế đã tham gia các chương trình kiểm tra an toàn nhà máy và cải thiện điều kiện lao động tại Bangladesh. Chính phủ nước này cũng ban hành thêm các quy định về kiểm định công trình và an toàn sản xuất trong ngành may mặc.

Tuy nhiên, theo báo cáo của tổ chức ActionAid Bangladesh được The Guardian dẫn lại năm 2023, nhiều người sống sót sau vụ sập vẫn gặp khó khăn về sức khỏe và việc làm.

Khảo sát của tổ chức này cho thấy hơn một nửa số người sống sót được hỏi vẫn thất nghiệp sau 10 năm, chủ yếu do các vấn đề sức khỏe kéo dài như tổn thương hô hấp, hạn chế vận động hoặc suy giảm thể chất sau chấn thương.

Báo cáo cũng ghi nhận nhiều công nhân may mặc hiện tại vẫn bày tỏ lo ngại về điều kiện an toàn lao động. Một số người được khảo sát cho biết nhà máy nơi họ làm việc chưa được trang bị đầy đủ thiết bị chữa cháy hoặc lối thoát hiểm khẩn cấp.

Trong bối cảnh đó, kế hoạch tái phát triển khu đất Rana Plaza được xem là một phần trong nỗ lực hỗ trợ tái định cư và ổn định cuộc sống cho các nạn nhân cũng như gia đình bị ảnh hưởng bởi thảm họa năm 2013.

Hiện chính quyền Bangladesh chưa công bố thời gian cụ thể triển khai dự án. Tuy nhiên, theo chính quyền địa phương, khu đất đang được quản lý và duy tu trong khi chờ các bước tiếp theo của quá trình quy hoạch.

Phương Anh