11 triệu lao động có thể sắp phải đổi nghề vì AI

Theo nghiên cứu của Viện McKinsey Global Institute thuộc McKinsey & Co., khoảng 11 triệu lao động Mỹ, tương đương 6,5% lực lượng lao động hiện nay, có thể phải chuyển sang những nghề nghiệp hoàn toàn khác vào năm 2035.

Nghiên cứu dự báo AI có thể tạo ra nhiều việc làm hơn số việc làm bị mất trong 9 năm tới. Tuy nhiên, làn sóng đổi mới công nghệ này có thể kéo theo "sự chuyển đổi lực lượng lao động lớn nhất và bền vững nhất trong lịch sử Mỹ".

Báo cáo nhận định, trái với nhiều dự đoán bi quan về tác động của AI đối với thị trường việc làm, Mỹ có thể có nhiều việc làm hơn vào năm 2035 so với hiện nay. Tuy nhiên, số lượng người lao động có thể giảm do dân số già hóa.

Trong kịch bản cơ sở, các nhà nghiên cứu McKinsey ước tính tự động hóa có thể làm giảm nhu cầu lao động tương đương 36 triệu việc làm vào năm 2035. Trong khi đó, sự tăng trưởng của các lĩnh vực liên quan đến AI và nền kinh tế nói chung có thể tạo ra nhu cầu đối với khoảng 40 triệu việc làm trong cùng giai đoạn.

Điều đó có nghĩa không phải tất cả người lao động bị tác động bởi tự động hóa đều phải chuyển nghề. Theo McKinsey, khoảng 25 triệu trong số 36 triệu lao động chịu ảnh hưởng có thể tiếp tục làm công việc hiện tại, khi tốc độ tăng trưởng của ngành đủ để bù đắp tác động từ tự động hóa.

"11 triệu người còn lại có thể cần phải chuyển đổi nghề nghiệp hoàn toàn", các nhà nghiên cứu viết.

Theo báo cáo, bài toán lớn của thị trường lao động trong thập kỷ tới không nằm ở tình trạng thiếu việc làm mà là khả năng dịch chuyển người lao động giữa các ngành nghề.

Bên cạnh tác động của AI, thị trường lao động Mỹ đang trải qua một giai đoạn chuyển đổi lớn khi thế hệ Baby Boomers lần lượt nghỉ hưu, tốc độ nhập cư ròng chậm lại và những cú sốc bên ngoài tiếp tục tác động đến nền kinh tế.

Trong hai năm liên tiếp, thị trường việc làm rơi vào trạng thái "tuyển dụng ít, sa thải ít". Môi trường này khiến thị trường lao động trở nên trì trệ, với cơ hội việc làm mới không còn mở ra rộng rãi cho người lao động.

Một báo cáo riêng của Cục Thống kê Lao động Mỹ (BLS) công bố hôm thứ Ba cũng cho thấy mức độ biến động trên thị trường việc làm đang ở mức thấp.

Số lượng việc làm còn trống - một chỉ báo quan trọng về nhu cầu tuyển dụng - đã giảm xuống mức thấp nhất trong 5 tháng vào cuối tháng 8. Trong khi đó, tỷ lệ người lao động chủ động nghỉ việc, thường được xem là thước đo về mức độ tự tin của người lao động, vẫn ở mức thấp nhất trong 6 năm. Số lượng người bị sa thải cũng giảm tháng thứ hai liên tiếp.

Tăng trưởng việc làm trong năm ngoái thuộc nhóm yếu nhất từng được ghi nhận. Tình hình đã cải thiện phần nào trong năm nay, với mức tăng khoảng 80.000 việc làm mỗi tháng, so với chưa đến 10.000 việc làm mỗi tháng vào năm ngoái. Tuy nhiên, con số này vẫn thấp hơn đáng kể so với mức trung bình lịch sử, theo BLS.

Daniel Zhao, nhà kinh tế trưởng tại Glassdoor, cho rằng tình trạng tuyển dụng trì trệ đang khiến nhiều người lao động cảm thấy mắc kẹt. "Và điều đó có nghĩa là sự thất vọng và lo lắng tiếp tục tích tụ nếu không có một lối thoát lành mạnh nào để giải tỏa", ông nói với CNN.

Niềm tin của người lao động và người tiêu dùng tiếp tục bị suy giảm. Tháng 9, Chỉ số Niềm tin của Nhân viên do Glassdoor công bố giảm xuống mức thấp kỷ lục mới. Đây là lần thứ ba chỉ số này chạm đáy trong năm nay, trong bối cảnh người lao động ngày càng lo ngại về an toàn việc làm, bất ổn kinh tế và tác động của AI.

Niềm tin của người tiêu dùng Mỹ cũng tiếp tục ở mức thấp. Chỉ số niềm tin người tiêu dùng mới nhất giảm xuống mức thấp nhất trong 12 năm.

Theo Conference Board, chỉ số đo lường đánh giá của người Mỹ về tình hình kinh tế hiện tại và triển vọng tương lai đã giảm 6,7 điểm, xuống 81,9 điểm. Giá xăng tăng cùng những bất ổn liên quan đến xung đột tại Iran và quan hệ thương mại toàn cầu đã ảnh hưởng đến triển vọng của người tiêu dùng.

Mức suy giảm tâm lý trong khảo sát của Conference Board mạnh hơn đáng kể so với một khảo sát tương tự của Đại học Michigan. Khảo sát này cho thấy chỉ số tâm lý người tiêu dùng giảm 7 điểm phần trăm từ tháng 8 xuống tháng 9, chạm mức thấp thứ hai trong lịch sử.

Chỉ số của Đại học Michigan tập trung nhiều hơn vào tình hình tài chính của các hộ gia đình và tác động của lạm phát. Trong khi đó, điều kiện của thị trường lao động có ảnh hưởng lớn hơn đến chỉ số niềm tin người tiêu dùng.

"Người tiêu dùng có cái nhìn bi quan hơn về điều kiện thị trường lao động trong tháng 9, do tỷ lệ tuyển dụng thấp ảnh hưởng đến nhận thức về khả năng tìm được việc làm", Grace Zwemmer, nhà kinh tế học về Mỹ tại Oxford Economics cho biết.

Theo Zwemmer, đây là môi trường đặc biệt khó khăn đối với những người đang thất nghiệp. Tuy nhiên, xét tổng thể, thị trường lao động vẫn ở trạng thái tương đối cân bằng khi tốc độ tăng trưởng lực lượng lao động chậm lại, phù hợp với mức tăng trưởng việc làm yếu hơn.

Theo FactSet, dự báo chung cho thấy nền kinh tế Mỹ tạo thêm khoảng 95.000 việc làm trong tháng 9, giảm so với 162.000 việc làm trong tháng trước. Tỷ lệ thất nghiệp được dự báo duy trì ở mức 4,1%.

Theo CNN

Hà Thu