Vụ ngộ độc khí tại hầm biogas khiến 13 người thương vong tại Thanh Hóa: 8 người thoát nạn hiện ra sao?

Trước đó, từ đêm 18/7 đến trưa 19/7, Trung tâm Chống độc - Bệnh viện Bạch Mai cơ sở Ninh Bình tiếp nhận cấp cứu 8 bệnh nhân nam bị ngộ độc khí sunphua hydro (H₂S) trong vụ ngộ độc đặc biệt nghiêm trọng xảy ra tại một trang trại chăn nuôi lợn ở Thanh Hóa.

Trong vụ tai nạn ở trang trại lợn, tổng cộng có 13 người gặp nạn; 5 người tử vong và 8 người còn sống được chuyển tới Bệnh viện Bạch Mai cơ sở Ninh Bình cấp cứu.

Sự cố xảy ra như thế nào?

Hiện trường xảy ra vụ tai nạn là một bể chứa nước phân khép kín có kích thước sâu 2m, rộng 2m và dài 3m, nhưng miệng bể chỉ rộng hơn 1m. Trong không gian tù túng này, các vi khuẩn phân hủy chất hữu cơ đã sản sinh ra lượng khí độc sunphua hydro (H₂S) khổng lồ.

Khi một nam nhân viên sẩy chân rơi xuống và bất tỉnh, các đồng nghiệp theo phản xạ tự nhiên đã lập tức lao xuống cứu hoặc thò đầu sâu vào miệng bể để kéo nạn nhân lên mà không hề có bất kỳ phương tiện bảo hộ nào. Hậu quả là chuỗi tai nạn dây chuyền xảy ra, các nạn nhân ngã gục ngay tại chỗ.

TS.BS Nguyễn Trung Nguyên - Giám đốc Trung tâm Chống độc, Bệnh viện Bạch Mai chia sẻ: Đơn vị tiếp nhận 8 bệnh nhân, tất cả nam giới, tuổi 32 đến 46 tuổi, nhân viên một công ty chăn nuôi lợn. Nơi xảy ra ngộ độc là bể chứa nước phân cấu trúc khép kín (Sâu x Rộng x Dài = 2x2x3m), miệng bể khoảng hơn 1m.

8 bệnh nhân đang được cấp cứu bao gồm: 2 người xuống bể sau cùng được buộc dây vào người và tay xuống cứu nhưng khi xuống tới nơi thì thấy khó chịu, nhanh chóng bất tỉnh và được kịp thời kéo ngay lên, sau vài phút thì tỉnh. 6 bệnh nhân còn lại là những người ở trên miệng bể tham gia kéo các nạn nhân lên. Các bệnh nhân đến viện trong tình trạng tỉnh, đau đầu, một số ca có kích ứng, xung huyết kết mạc, nhiễm toan chuyển hóa lactic, tiêu cơ vân. Tình trạng các bệnh nhân đang được cấp cứu, đánh giá và theo dõi sát.

BS Nguyễn Trung Nguyên chia sẻ, H₂S là một loại khí cực độc, có độc tính ức chế hô hấp tế bào nhanh và mạnh tương tự như xianua, bóp nghẹt trực tiếp tất cả các cơ quan, đặc biệt hệ thần kinh trung ương và tim mạch. Ở nồng độ thấp, khí có mùi trứng thối đặc trưng, nhưng ở nồng độ cao, nó lập tức làm liệt dây thần kinh khứu giác khiến nạn nhân hoàn toàn không cảm nhận được mùi. Thuật ngữ y khoa gọi hiện tượng ngộ độc cấp H₂S liều cao trong không gian kín là "Hội chứng búa tạ ở lò mổ" - nghĩa là người đi vào khu vực có khí độc hít phải sẽ bất tỉnh, các cơ quan ngừng hoạt động, bị quật ngã gần như ngay lập tức, tỷ lệ tử vong tại hiện trường là cực kỳ lớn. Khí này hấp thu rất nhanh, gần như ngay lập tức vào cơ thể và gây kích ứng cực mạnh lên niêm mạc mắt, hệ hô hấp.

TS.BS Nguyễn Trung Nguyên nhấn mạnh: "Rất nhiều người dân và ngay cả một số nhân viên y tế tuyến dưới vẫn lầm tưởng các vụ ngạt hầm biogas, giếng khơi là do khí metan (CH₄). Nhưng thực tế, thủ phạm giết người hàng loạt trong tích tắc chính là khí sunphua hydro (H₂S). Ở Việt Nam, các vụ tai nạn đau lòng này xảy ra hàng năm và tái diễn nhiều lần trong các hoàn cảnh như khơi giếng, chui xuống bể chứa, bể rác, bể phân, chất thải, cống, hầm chứa cá ở các tàu biển,... dù Trung tâm và các cơ quan báo chí đã liên tục cảnh báo, tuyên truyền."

Kích hoạt báo động đỏ

Nhận được thông tin về vụ tai nạn thảm khốc, PGS.TS Đào Xuân Cơ - Giám đốc Bệnh viện Bạch Mai đang trực tại Bệnh viện Bạch Mai cơ sở Ninh Bình đã trực tiếp kiểm tra, lập tức yêu cầu kích hoạt hệ thống "Báo động đỏ toàn viện", tổ chức phối hợp các chuyên khoa như chống độc, hồi sức cấp cứu, truyền nhiễm, chấn thương, chẩn đoán hình ảnh.

Các cuộc hội chẩn khẩn cấp, phối hợp liên chuyên khoa đã được thiết lập ngay bên giường bệnh, các bác sĩ phải đánh giá toàn diện tổn thương, không chỉ tập trung vào tình trạng nhiễm độc khí H₂S, mà còn phải tầm soát kỹ lưỡng các nguy cơ các bệnh lý nhiễm trùng và các chấn thương ẩn giấu do nạn nhân bị ngã từ trên cao xuống bể. Cho tới hiện tại, tình trạng các bệnh nhân đang có dấu hiệu cải thiện nhiều so với khi mới vào viện.

Khuyến cáo từ Trung tâm Chống độc Bệnh viện Bạch Mai

Nạn nhân bị bất tỉnh, rất nhanh ngay sau khi bước vào các không gian khép kín (bể chứa, hầm, giếng, hầm cá, khoang/hốc kín, cống...).

Kết mạc mắt của nạn nhân bị kích ứng, xung huyết.

Dấu hiệu đặc trưng: Các vật dụng kim loại trên người nạn nhân (như đồ trang sức, cúc áo, khóa quần, thắt lưng...) bằng đồng, bạc, sắt bị xỉn màu, chuyển đen xám do phản ứng hóa học với khí H₂S.

Xét nghiệm khí máu động mạch cho thấy chỉ số lactate tăng rất cao.

Bác sĩ lưu ý, người dân tuyệt đối không tự ý lao xuống cứu trợ ngay theo quán tính nếu không có đồ bảo hộ (mặt nạ phòng độc với bình dưỡng khí).

Hãy nhanh chóng làm thông thoáng khí khu vực đó, dùng quạt thổi mạnh hoặc bơm khí để đẩy khí độc ra ngoài và đưa khí sạch vào.

Nếu bắt buộc phải xuống, người cứu hộ phải có trang thiết bị phòng độc lý tưởng (mặt nạ kết hợp bình dưỡng khí).

Hoặc phải buộc dây bảo hiểm chắc chắn vào cơ thể và luôn có đội ngũ ở trên sẵn sàng kéo ngay lên khi thấy có dấu hiệu bất thường.

Để phòng nguy cơ ngộ độc, các bác sĩ khuyến cáo người dân tuyệt đối không tự ý đi vào các khu vực khép kín, thiếu lưu thông khí như bể chứa, hầm, hang hốc, giếng, cống rãnh sâu hoặc kín.

Nếu bắt buộc phải vào làm việc, bắt buộc phải đeo mặt nạ phòng độc có bình dưỡng khí chuyên dụng. Hoặc phải thực hiện các biện pháp mở toang, thông thoáng gió toàn diện khu vực đó một thời gian đủ dài, hoặc bơm khí sạch vào đó trước, đo lường an toàn rồi mới được bước vào.

Nguyễn Phượng