Việt Nam ghi nhận hơn 16.800 ca ung thư đại trực tràng
Ung thư đại trực tràng là một trong những bệnh ung thư đường tiêu hóa phổ biến nhất hiện nay. Tuy nhiên, đây cũng là một trong số ít các loại ung thư có thể phòng ngừa hiệu quả nếu được phát hiện từ sớm.
Mỗi năm Việt Nam ghi nhận hơn 16.800 ca ung thư đại trực tràng, chiếm gần 10% tổng số ca ung thư, với hơn 8.400 trường hợp tử vong, theo Globocan 2022. Căn bệnh này đứng thứ tư về tỷ lệ mắc và thứ năm về tỷ lệ tử vong trong các loại ung thư phổ biến tại Việt Nam. Tỷ lệ bệnh nhân dưới 50 tuổi ung thư đại trực tràng tăng 45% so năm 1995, cho thấy bệnh dần trẻ hóa.
Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), bệnh nhân ung thư đại trực tràng phát hiện giai đoạn sớm có tỷ lệ sống sau 5 năm đạt 90%. Phát hiện ở giai đoạn muộn, tỷ lệ này chỉ khoảng 10%.
Trao đổi với VnExpress, PGS.TS.BS Vũ Văn Khiên, 64 tuổi, Phó chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hội Khoa học tiêu hóa Việt Nam, cho rằng bệnh này liên quan đến nhiều yếu tố như di truyền, tiền sử gia đình có người mắc ung thư đại trực tràng hoặc polyp, tuổi tác, đái tháo đường, bệnh viêm ruột, môi trường sống ô nhiễm cùng lối sống thiếu lành mạnh như hút thuốc lá, lạm dụng rượu bia.
Ảnh: Bệnh viện K
Bên cạnh đó, chế độ ăn nhiều chất béo, thịt đỏ và tình trạng thừa cân, béo phì cũng làm tăng nguy cơ mắc bệnh. Thực tế, ung thư đại trực tràng có thể khởi phát từ các polyp và tiến triển thành ung thư nếu không được phát hiện, theo dõi kịp thời.
Căn bệnh này thường tiến triển âm thầm, gần như không có triệu chứng ở giai đoạn đầu. Đa số bệnh nhân chỉ phát hiện bệnh khi xuất hiện các biểu hiện như đau bụng, rối loạn tiêu hóa, đi ngoài ra máu, lúc đó, tổn thương đã ở giai đoạn tiến triển. Thực tế, nhiều ca ung thư được phát hiện tình cờ qua sinh thiết trong nội soi tầm soát khi bệnh nhân hoàn toàn không nhận biết bất kỳ bất thường nào.
"Tỷ lệ phát hiện ung thư đại trực tràng ở giai đoạn muộn đến 70%, khiến việc điều trị thường phức tạp hơn, chi phí tăng và tiên lượng kém thuận lợi so với giai đoạn sớm", PGS Khiên nhận định, dựa vào kinh nghiệm đã tiến hành nhiều công trình nghiên cứu về ung thư tiêu hóa, gan mật và vi khuẩn H. pylori.
Những dấu hiệu không nên chủ quan
Theo thông tin từ BV Bạch Mai, ở giai đoạn sớm, ung thư đại trực tràng thường diễn tiến âm thầm hoặc có biểu hiện dễ nhầm lẫn với các bệnh lý tiêu hóa thông thường.
Người dân nên đi khám khi xuất hiện các dấu hiệu:
- Thay đổi thói quen đại tiện kéo dài như táo bón, tiêu chảy hoặc xen kẽ cả hai.
- Đi ngoài ra máu hoặc phân lẫn nhầy.
- Phân nhỏ, dẹt hoặc thay đổi hình dạng bất thường.
- Đau bụng âm ỉ, cảm giác đi ngoài không hết.
- Mệt mỏi, thiếu máu hoặc sụt cân không rõ nguyên nhân
Ai có nguy cơ cao?
Nguy cơ mắc ung thư đại trực tràng tăng rõ rệt sau tuổi 45-50 và cao hơn ở những người có các yếu tố nguy cơ như:
Tỷ lệ bệnh nhân dưới 50 tuổi ung thư đại trực tràng tăng 45% so năm 1995, cho thấy bệnh dần trẻ hóa
- Chế độ ăn nhiều thịt đỏ, thực phẩm chế biến sẵn, đồ nướng cháy, đồ hun khói nhưng ít rau xanh và trái cây.
- Hút thuốc lá, thường xuyên sử dụng rượu bia.
- Ít vận động, thừa cân hoặc béo phì.
- Có tiền sử polyp đại tràng hoặc người thân mắc ung thư đại trực tràng.
Các chuyên gia cho biết phần lớn trường hợp ung thư đại trực tràng phát triển từ polyp hoặc các tổn thương tiền ung thư của niêm mạc đại tràng. Quá trình này thường kéo dài từ 5-10 năm, thậm chí lâu hơn. Vì vậy, phát hiện và cắt bỏ polyp kịp thời có thể giúp ngăn ngừa ung thư ngay từ khi chưa hình thành.
Hiện nay, nội soi toàn bộ đại trực tràng hiện là phương pháp hiệu quả nhất để phát hiện sớm polyp và ung thư đại trực tràng. Các chuyên gia khuyến cáo, người từ 45 tuổi trở lên hoặc thuộc nhóm nguy cơ cao nên chủ động nội soi đại trực tràng định kỳ theo hướng dẫn của bác sĩ.
Phát hiện sớm một polyp hôm nay có thể ngăn ngừa một ca ung thư trong tương lai. Ung thư đại trực tràng hoàn toàn có thể phòng ngừa được nếu tầm soát đúng thời điểm và can thiệp kịp thời.