Vì sao bia có vị đắng nhưng vẫn khiến hàng triệu người “ghiền” đến vậy?
Cải đắng, mướp đắng hay những thực phẩm có vị đắng khác dường như khá "kén" người ăn. Thế nhưng tại sao bia cũng có vị đắng lại trở một trong những đồ uống phổ biến nhất thế giới, được nhiều người yêu thích?
Đắng thường là vị khiến con người dè chừng. Trong tự nhiên, vị đắng có thể gắn với độc tố, thảo dược khó uống hay những thứ cơ thể cần cảnh giác. Thế nhưng bia, một trong những đồ uống phổ biến nhất thế giới, lại mang vị đắng đặc trưng, thậm chí càng đắng càng được xem là “chuẩn vị”.
Vì sao nghịch lý này tồn tại, và điều gì khiến nhiều người dù uống lần đầu không quen, nhưng càng về sau lại càng thích?
Vị đắng trong bia đến từ đâu?
Theo Healthline, vị đắng trong bia chủ yếu đến từ hoa bia (hops), một nguyên liệu không thể thiếu trong quá trình nấu bia hiện đại. Hoa bia chứa các hợp chất alpha acids, khi đun sôi sẽ chuyển hóa thành iso-alpha acids, tạo nên vị đắng đặc trưng và giúp cân bằng vị ngọt của mạch nha.
Ngoài vai trò tạo hương vị, hoa bia còn có tác dụng kháng khuẩn tự nhiên, giúp bia bảo quản được lâu hơn. Đây cũng là lý do lịch sử khiến bia ngày càng “đắng hóa” kể từ thế kỷ 16, khi các nhà nấu bia châu Âu thay thế nhiều loại thảo mộc khác bằng hoa bia.
Não bộ “học cách thích” vị đắng
Theo các nghiên cứu về thần kinh học được đăng trên Scientific American, con người không sinh ra đã thích vị đắng, nhưng não bộ có khả năng học cách yêu thích những hương vị gắn với trải nghiệm tích cực.
Khi uống bia trong các bối cảnh dễ chịu như tụ họp bạn bè, thư giãn sau giờ làm hoặc ăn uống vui vẻ, não bộ sẽ ghi nhận mối liên hệ giữa vị đắng và cảm xúc tích cực. Theo thời gian, cảm giác đắng không còn bị xem là “đe dọa” mà trở thành tín hiệu quen thuộc, thậm chí dễ chịu.
Điều này giải thích vì sao nhiều người nói rằng “uống bia lần đầu thấy khó uống, nhưng sau lại thấy ngon”.
Vị đắng kích thích cảm giác trưởng thành
Các nhà tâm lý học tiêu dùng cho rằng vị đắng thường được não bộ gắn với sự tinh tế, trưởng thành và kiểm soát bản thân. Theo một phân tích đăng trên tạp chí Appetite, những người thường xuyên sử dụng đồ uống có vị đắng như cà phê đen, trà xanh hoặc bia đắng thường có xu hướng tìm kiếm trải nghiệm phức hợp, không chỉ đơn thuần là “ngon - ngọt - dễ uống”.
Bia, đặc biệt là các dòng IPA hoặc bia thủ công, mang đến nhiều tầng hương vị: đắng, thơm, chua nhẹ, hậu vị kéo dài. Với nhiều người, việc “hiểu” và “thưởng thức” được vị đắng tạo cảm giác chinh phục, tương tự như khi ăn phô mai nặng mùi hoặc socola đen.
Tác động sinh lý: đắng nhưng không vô ích
Theo WebMD, các hợp chất trong hoa bia không chỉ tạo vị mà còn có tác động sinh học. Một số flavonoid trong hoa bia được ghi nhận có đặc tính chống oxy hóa và hỗ trợ thư giãn thần kinh nhẹ. Điều này có thể lý giải vì sao nhiều người cảm thấy dễ chịu, thư giãn hơn khi uống bia với lượng vừa phải.
Ngoài ra, vị đắng kích thích tuyến nước bọt và dịch tiêu hóa, giúp ăn ngon miệng hơn. Đây cũng là lý do ở nhiều nước châu Âu, bia thường được uống kèm bữa ăn thay vì xem như đồ uống giải trí thuần túy.
Yếu tố văn hóa và thói quen xã hội
Không thể bỏ qua yếu tố văn hóa. Theo báo cáo của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), bia gắn liền với nghi thức xã hội ở nhiều quốc gia: lễ hội Oktoberfest ở Đức, tapas và bia ở Tây Ban Nha, pub culture ở Anh. Trong những bối cảnh này, vị đắng của bia không còn là trung tâm chú ý, mà trở thành “nền vị” cho sự kết nối và giao tiếp.
Khi một hương vị gắn liền với ký ức tập thể và trải nghiệm xã hội, mức độ chấp nhận của não bộ tăng lên đáng kể.
Đắng không phải ai cũng nên uống nhiều
Dù vị đắng của bia có thể mang lại trải nghiệm thú vị, các chuyên gia vẫn nhấn mạnh yếu tố điều độ.
Theo Healthline, uống bia quá mức có thể làm tăng nguy cơ gan nhiễm mỡ, rối loạn giấc ngủ và phụ thuộc rượu bia. Lợi ích, nếu có, chỉ xuất hiện khi tiêu thụ ở mức vừa phải, thường được định nghĩa là tối đa 1 ly mỗi ngày với phụ nữ và 2 ly với nam giới khỏe mạnh.
(Tổng hợp)
