Vì sao 72 tỷ USD không thể cứu Yên Nhật?
Bất chấp việc chính phủ đã dồn hơn 11,7 nghìn tỷ Yên (tương đương 72,8 tỷ USD) từ kho dự trữ ngoại hối để can thiệp trực tiếp, đồng Yên vẫn bất lực.
Bộ trưởng Tài chính Nhật Bản, bà Satsuki Katayama, đang rơi vào vị thế tiến thoái lưỡng nan đầy áp lực trên mặt trận quản trị tỷ giá hối đoái. Bất chấp việc chính phủ đã dồn hơn 11,7 nghìn tỷ Yên (tương đương 72,8 tỷ USD) từ kho dự trữ ngoại hối để can thiệp trực tiếp, trong khi Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) đẩy lãi suất chính sách lên mức cao nhất trong hơn ba thập kỷ, đồng Yên vẫn bất lực quanh ngưỡng rào cản tâm lý 160 Yên đổi 1 USD.
Ông Masahiko Loo, Chiến lược gia cấp cao về mảng thu nhập cố định tại State Street Investment Management, nhận định đợt tăng lãi suất vừa qua hoàn toàn nằm trong dự tính của thị trường. Điều này vô tình biến một quyết định chính sách vĩ mô lớn trở thành một biện pháp chắp vá không khác gì “dán băng cá nhân lên một vết thương quá lớn”.
Hơn nữa, việc các quan chức tài chính Nhật Bản, bao gồm cả Bộ trưởng Katayama, liên tục phát đi tín hiệu trong đầu tháng 6 rằng Tokyo sẵn sàng có “hành động kiên quyết” chống lại sự biến động quá mức của tỷ giá đã mang lại tác dụng ngược. Sự thẳng thắn này làm mất đi yếu tố bất ngờ - thứ quyết định tính hiệu quả của bất kỳ chiến dịch can thiệp ngoại hối nào.
“Giới hoạch định chính sách đã đánh tín hiệu cảnh báo quá rõ ràng, khiến một cuộc tấn công phủ đầu giờ đây chỉ mang lại một sự xoa dịu thoáng qua,” ông Loo phân tích.
Nhìn lại lịch sử giao dịch gần đây, vào ngày 30/4, đồng Yên từng có cú lội ngược dòng ngoạn mục từ mức 160,39 vọt lên 156,6 đổi 1 USD, kích hoạt làn sóng đầu cơ cho rằng Tokyo đã trực tiếp nhảy vào thị trường để xả USD. Đồng nội tệ Nhật Bản tiếp tục mạnh lên ngưỡng quanh 155 vào ngày hôm sau, trước khi cạn lực và quay đầu giảm giá.
Để ngăn chặn đà trượt dốc, giới chuyên gia chia sẻ với đài CNBC rằng Nhật Bản nhiều khả năng đã tiếp tục kích hoạt đợt can thiệp thứ hai ngay trong kỳ nghỉ Tuần lễ Vàng (Golden Week) hồi đầu tháng 5, khi đồng Yên rơi về quanh mức 158. Tuy nhiên, tất cả những nỗ lực đốt tiền đó vẫn không thể ngăn đồng tiền này trôi tự do về lại vùng đáy.
Nguyên nhân cốt lõi khiến các biện pháp can thiệp ngoại hối và tăng lãi suất mất đi tác dụng bắt nguồn từ những căn bệnh mang tính cấu trúc đang bám riết lấy nền kinh tế Nhật Bản.
Dù BOJ đang thắt chặt chính sách tiền tệ, Thống đốc chiến lược nghiên cứu thị trường của Nomura, ông Naka Matsuzawa, đã chỉ rõ trong một báo cáo vào ngày thứ Tư rằng: Lợi suất trái phiếu chính phủ Mỹ hiện vẫn neo ở mức quá cao, trực tiếp biến các giao dịch kinh doanh chênh lệch lãi suất thành một thỏi nam châm hút tiền cực kỳ hấp dẫn. Về bản chất, điều này cho phép các nhà đầu tư quốc tế vay vốn bằng các đồng tiền có lãi suất siêu thấp như Yên Nhật, sau đó mang đi đầu tư vào các tài sản có lợi suất cao hơn ở các quốc gia khác.
Nhân tố thứ hai kìm hãm đồng Yên chính là bàn cờ chính trị nội địa. Ông Matsuzawa phân tích rằng chính quyền của Thủ tướng Sanae Takaichi hiện đang theo đuổi lập trường tái lạm phát, ưu tiên duy trì một chính sách tiền tệ nới lỏng để kích thích tăng trưởng kinh tế. Định hướng này đã làm lu mờ triển vọng thắt chặt tiền tệ của BOJ, khiến dòng vốn ngoại e dè khi chảy vào Nhật Bản.
Bên cạnh đó, việc Nhật Bản phụ thuộc nặng nề vào nguồn năng lượng nhập khẩu vào thời điểm cuộc chiến tranh tại Iran đẩy giá dầu thô lên cao đã tạo ra một áp lực nghẹt thở. Tokyo buộc phải liên tục gom mua USD trên thị trường mở để thanh toán các hóa đơn năng lượng, vô tình tự tay dìm giá đồng nội tệ của mình.
Ông Hirofumi Suzuki, Trưởng bộ phận nghiên cứu tại Sumitomo Mitsui Banking Corporation (SMBC), chia sẻ với CNBC: “Can thiệp ngoại hối được thực hiện nhằm kìm hãm đà tăng bùng nổ của vị thế biến động và ngăn chặn hành vi bán tháo đồng Yên mang tính đầu cơ. Ở thời điểm hiện tại, các cơ quan quản lý có lẽ vẫn đang ở giai đoạn giám sát chặt chẽ các hành vi giá.”
Tuy nhiên, xét trong ngắn hạn, xác suất chính phủ Nhật Bản buộc phải ra tay can thiệp vẫn ở mức cực kỳ cao. “Vị thế bán khống mang tính đầu cơ đối với đồng Yên trên thị trường đã tiếp tục phình to, vượt qua cả các mức ghi nhận trước thời điểm diễn ra các đợt can thiệp trong Tuần lễ Vàng,” chuyên gia Matsuzawa của Nomura cảnh báo.
Dẫu vậy, nhìn về dài hạn, ông Masahiko Loo của State Street dự báo các dòng vốn vĩ mô sẽ sớm quay trở lại nâng đỡ đồng Yên Nhật. Làn sóng đầu tư khổng lồ liên quan đến hạ tầng AI, sự quan tâm đặc biệt của khối ngoại vào thị trường chứng khoán Nhật Bản cùng cú bứt tốc công nghệ của chỉ số Nikkei được kỳ vọng sẽ trở thành thỏi nam châm thu hút các dòng vốn lớn chảy ngược vào đất nước Mặt trời mọc trong giai đoạn nửa cuối năm 2026.
Theo: CNBC, Nikkei