Ứng dụng robot hình người trong sản xuất ô tô: Giải pháp 1 triệu USD cho bài toán 100 USD, hiện vẫn chậm hơn con người

Tại một nhà máy của BMW phía Nam Carolina, con robot hình người bước ra khỏi trạm sạc, tiến về phía chồng hộp nhựa màu xanh. Nó nhặt lấy một linh kiện ô tô từ hộp, xoay người, đặt linh kiện vào xe đẩy, rồi kéo chiếc xe đi dọc sàn nhà. Những chuyển động chậm chạp, cứng đờ gợi liên tưởng đến một công nhân đang chếnh choáng sau cơn say hơn là một cuộc cách mạng công nghệ.

"Chúng vẫn chậm hơn con người," Ulrich Wieland, Phó Chủ tịch phụ trách logistics của BMW tại nhà máy ở Spartanburg, chia sẻ với các phóng viên được mời đến tham quan robot vào tháng 6. Dù vậy, ông nói thêm: "Nhưng chúng đang tiến bộ rất nhanh."

Các hãng xe đã sử dụng robot trong nhiều thập kỷ, nhưng đó thường là những cỗ máy được gắn cố định tại chỗ để thực hiện các công việc lặp đi lặp lại như hàn khung xe hay phun keo dán lên các tấm cửa. Giờ đây, hầu hết các hãng xe lớn đang đặt cược rằng robot được thiết kế mô phỏng con người - gọi là robot hình người (humanoid) - sẽ mở ra một làn sóng tự động hóa và hiệu suất mới mẻ hơn.

Được trang bị trí tuệ nhân tạo, chúng được kỳ vọng có thể di chuyển linh hoạt và đảm nhận những công việc vốn do con người thực hiện mà không cần phải cải tạo nhà máy hay hệ thống máy móc hạng nặng. Robot hình người cũng có thể phản hồi lệnh bằng giọng nói, đồng thời về mặt lý thuyết có khả năng tự giải quyết vấn đề và ứng phó với các sự cố bất ngờ. Chúng sẽ không bao giờ nghỉ trưa, gia nhập công đoàn hay đòi hỏi bảo hiểm y tế.

Theo góc nhìn lạc quan, robot có thể cứu vãn ngành sản xuất của Mỹ bằng cách nâng cao năng suất, giải quyết tình trạng thiếu hụt lao động lành nghề và trao cho các hãng xe phương Tây cơ hội chiến đấu sòng phẳng trước các đối thủ Trung Quốc vốn sở hữu lợi thế chi phí thấp. Những công việc nhàm chán nhưng quan trọng như phân loại linh kiện sẽ do robot đảm nhận, giải phóng con người để hướng tới những công việc thú vị và chuyên sâu hơn.

Tuy nhiên, nhiều chuyên gia nghiên cứu về việc ứng dụng robot và các công cụ tự động hóa cảnh báo rằng cũng có một kịch bản u tối hơn.

"Với bất kỳ hình thức tự động hóa nào, về cơ bản bạn sẽ giảm bớt lượng lao động cần thiết cho mỗi sản phẩm tạo ra, và đó nhìn chung là một điểm lợi cho xã hội," bà Susan Helper, giáo sư kinh tế tại Đại học Case Western Reserve, nhận định.

"Nhưng, bạn sử dụng khoảng thời gian dôi ra đó như thế nào? Bạn có thể tước đi những công việc thú vị và để lại cho công nhân người thật những phần việc nhàm chán", bà nói thêm.

Thực tế, các công ty Trung Quốc đã đi trước một bước sau khi chính phủ nước này đưa công nghệ robot trở thành ưu tiên quốc gia. Các nhà sản xuất robot ở Trung Quốc có thể khai thác mạng lưới nhà cung ứng bộ truyền động - linh kiện giúp robot chuyển động - và các cảm biến vốn rất khó tìm tại Mỹ.

"Chi phí triển khai một robot tại Trung Quốc chỉ bằng một phần nhỏ so với tại Mỹ," Ben Armstrong, Giám đốc điều hành Trung tâm Hiệu suất Công nghiệp thuộc Viện Công nghệ Massachusetts (M.I.T.), cho biết. "Họ sở hữu một hệ sinh thái cực kỳ dày đặc các nhà chế tạo công cụ và cung cấp thiết bị."

Các hãng xe vốn sử dụng robot truyền thống nhiều hơn các ngành công nghiệp khác, và nhiều khả năng sẽ nằm trong số những đơn vị tiêu thụ robot hình người lớn nhất.

Hyundai Motor là một trong những công ty theo đuổi công nghệ robot quyết liệt. Tại nhà máy của hãng cách Savannah, bang Georgia khoảng 30 phút di chuyển, các xe kéo tự hành về cơ bản đã thay thế xe nâng trong việc vận chuyển nguyên vật liệu quanh nhà máy. Robot bánh xe dạng phẳng trượt êm ái bên dưới những chiếc xe điện Ioniq 5 hoặc Ioniq 9 vừa xuất xưởng.

Tại hầu hết các nhà máy ô tô, công nhân sẽ trực tiếp lái xe đến khu vực kiểm tra. Là con người, đôi khi họ sẽ gặp tai nạn nhưng điều đó không xảy ra với robot vận chuyển của Hyundai, Jerry Roach, người quản lý cấp cao phụ trách lắp ráp chung tại nhà máy Georgia, cho biết.

"Chúng chưa từng đâm vào cột bao giờ," ông khẳng định.

Năm 2021, Hyundai đã thâu tóm Boston Dynamics - đơn vị đang phát triển các robot hình người mà hãng xe dự kiến ban đầu sẽ dùng để sắp xếp các linh kiện theo thứ tự quy định. Đó cũng chính là công việc cơ bản mà robot của BMW (do Figure AI sản xuất) đã trình diễn tại Spartanburg.

Brent Stubbs, Giám đốc hành chính của nhà máy Hyundai, kiên quyết cho rằng robot sẽ tạo ra những việc làm tốt hơn trong ngành ô tô, đặc biệt là đối với những bạn trẻ lớn lên cùng trò chơi điện tử. Công ty đã thiết lập một chương trình học nghề bảo trì robot mà ông Stubbs tin rằng sẽ mở ra những công việc có mức thu nhập cao.

"Điều đó mang lại cơ hội độc đáo để nhiều người tham gia vào ngành sản xuất hơn, nơi mà nhiều định kiến cũ kỹ về đối tượng phù hợp đã hoàn toàn bị xóa bỏ," ông Stubbs nói.

Tuy nhiên, đại diện phía lao động tỏ ra cực kỳ nghi ngờ những tuyên bố như vậy và e ngại rằng robot sẽ đơn thuần thay thế con người. Công nhân Hyundai tại Hàn Quốc đã đình công vào tháng trước, yêu cầu có tiếng nói trong cách công ty ứng dụng robot.

Shawn Fain, Chủ tịch Công đoàn Công nhân Ô tô Mỹ (UAW), đã gọi robot hình người và trí tuệ nhân tạo là "mối dọa nghiêm trọng" đối với người lao động và là công cụ giúp các tỷ phú ngày càng giàu hơn. "Loài người phải làm chủ công nghệ chứ không được để công nghệ làm chủ chúng ta," ông phát biểu trước các đại biểu tại đại hội thường niên của công đoàn vào tháng 6.

Các chuyên gia nghiên cứu lịch sử tự động hóa cho biết tác động của nó đối với việc làm rất phức tạp và khó dự đoán. Tác động đối với hiệu suất và lợi nhuận doanh nghiệp cũng vậy.

"Nếu điều này được thực hiện theo cách chạy theo trào lưu, rủi ro sẽ làm giảm năng suất," Laurence Ales, giáo sư kinh tế tại Đại học Carnegie Mellon chuyên nghiên cứu về lao động và công nghệ, nhận định.

Thường có những cách đơn giản và rẻ tiền hơn để tự động hóa các công việc cơ bản như phân loại linh kiện thay vì dùng robot hình người, ông Armstrong nói: "Robot hình người là một giải pháp trị giá triệu USD cho một bài toán chỉ đáng giá một trăm USD."

Các nhà máy ô tô vốn đã được tự động hóa ở mức rất cao, ông nói, vì vậy việc tự động hóa các công việc còn lại có thể không mang lại hiệu quả tiết kiệm chi phí lớn hay gia tăng sản lượng đáng kể.

"Triển vọng của robot hình người trong việc lật ngược thế cờ ngành ô tô là khá nhỏ.", ông nói thêm.

Theo The New York Times

Vũ Anh