Tuổi 23 của Greta Thunberg, cô gái từng khiến thế giới chấn động với câu hỏi “Sao các ông bà dám?”
Năm 16 tuổi, Greta Thunberg đứng trước các nhà lãnh đạo thế giới, nói rằng lẽ ra mình phải đang ngồi trong lớp. Bảy năm sau, cô đã hai lần bị Israel trục xuất sau những chuyến tàu hướng tới Gaza, trở lại hội nghị khí hậu của Liên Hợp Quốc và gây tranh cãi vì một câu nói về chủ nghĩa tư bản.
Ngày 10/11, Greta Thunberg có mặt tại Antalya, Thổ Nhĩ Kỳ, để dự COP31. Trước các phóng viên, cô chỉ trích việc đại diện những ngành công nghiệp hưởng lợi từ nhiên liệu hóa thạch có mặt trong các cuộc đàm phán khí hậu. Một tuần sau, trên X, hơn 2,3 triệu lượt xem lại đổ về một đoạn phim khác của Greta. Tài khoản End Wokeness đăng clip kèm lời bình rằng rốt cuộc, điều cô theo đuổi từ đầu “đâu phải là khí hậu”.
Greta Thunberg trên ảnh giới thiệu buổi phát trực tiếp của AP về COP31 ngày 12/11. Nguồn: AP/LiveTube.
Đoạn phim có xuất xứ cụ thể. Đó là cuộc phỏng vấn của nhà làm phim người Đức Hubertus Koch dành cho bộ phim tài liệu Auf Panzern in die Klimakrise – wie Aktivismus kriminalisiert wird, công bố hôm 28/10. Greta đang kể về phản ứng mà cô và những người cùng hoạt động nhận được sau khi công khai ủng hộ người Palestine. Theo lời cô, người ta bắt đầu gọi họ là những kẻ cực đoan, nói rằng giờ đây họ muốn “lật đổ chủ nghĩa tư bản”. Greta đáp lại bằng tiếng Anh: “Yeah, we wanted that from day one” (Ừ, chúng tôi đã muốn điều đó từ ngày đầu tiên).
Greta quả thực đã nói câu đang lan truyền. Còn kết luận rằng khí hậu chỉ là cái cớ thuộc về tài khoản đăng clip. Muốn biết cô bắt đầu chỉ trích mô hình kinh tế từ bao giờ, có thể tìm thấy câu trả lời ngay trong bài phát biểu nổi tiếng nhất của cô, từ bảy năm trước.
Điều dễ bị quên trong bài phát biểu năm 16 tuổi
Ngày 20/8/2018, Greta mới 15 tuổi. Cô nghỉ học, mang theo tấm biển viết bằng tiếng Thụy Điển, nghĩa là “Bãi khóa vì khí hậu”, rồi ngồi một mình bên ngoài tòa nhà Quốc hội ở Stockholm. Sang tháng 9, cô duy trì việc bãi khóa vào thứ Sáu. Một năm sau, theo ước tính được Time dẫn lại, khoảng 4 triệu người đã tham gia các cuộc đình công vì khí hậu trong tháng 9/2019.
Cũng trong tháng đó, Greta đứng trên bục phát biểu tại New York và hỏi các nhà lãnh đạo dự hội nghị khí hậu của Liên Hợp Quốc: “Sao các ông bà dám?”. Ngay trước câu hỏi ấy, cô gái 16 tuổi đã trách những người có mặt rằng trong khi các hệ sinh thái đang sụp đổ, điều họ nói tới vẫn là tiền và “những câu chuyện cổ tích về tăng trưởng kinh tế vĩnh viễn”. Cuối năm, Time chọn Greta làm Nhân vật của năm. Cô là người trẻ nhất từng nhận danh hiệu này.
Tháng 6/2023, trong ngày tốt nghiệp, Greta lại đứng trước Quốc hội Thụy Điển với tấm biển quen thuộc. Đó là buổi bãi khóa cuối cùng của cô với tư cách học sinh. Hai năm sau, khi xuất hiện trên một con tàu nhỏ ở Địa Trung Hải, Greta mang theo những thứ rất khác tấm biển ở Stockholm: gạo và thức ăn cho trẻ em, một phần trong số hàng cứu trợ ít ỏi trên tàu.
Hai chuyến tàu tới Gaza và lần trở lại hội nghị khí hậu
Tháng 6/2025, Greta cùng 11 người khác lên tàu Madleen hướng tới Gaza. Lượng hàng trên tàu mang tính tượng trưng. Những người tổ chức muốn thu hút sự chú ý đến việc đưa nhu yếu phẩm vào vùng lãnh thổ đang bị phong tỏa khó khăn ra sao. Hải quân Israel chặn tàu trước khi đoàn đến nơi. Sau khi bị trục xuất và xuống máy bay ở Paris, Greta kêu gọi trả tự do cho những người đi cùng vẫn bị giữ.
Đến tháng 10 cùng năm, cô lại tham gia một đoàn tàu hướng tới Gaza, tiếp tục bị bắt giữ rồi bị trục xuất. Lựa chọn ấy cũng khiến quan hệ giữa Greta và một bộ phận phong trào khí hậu do chính cô khởi xướng trở nên xa cách. Trong cuộc phỏng vấn với Hubertus Koch, Greta kể rằng những người hoạt động khí hậu ở Đức đã giữ khoảng cách với cô vì lập trường về Palestine.
Greta Thunberg phát biểu tại Antalya ngày 12/11. Ảnh chụp từ chương trình Democracy Now! phát ngày 16/11. Nguồn ảnh: Democracy Now!
Ngày 12/11/2026, tại COP31, Greta lại cầm micro. Bảy năm trước ở New York, cô còn là một học sinh đứng trước những người lớn có quyền quyết định, chất vấn họ về tương lai của thế hệ mình. Lần này ở Antalya, cô dùng chữ “chúng ta” và nói một câu ngắn hơn: “Sẽ chẳng có ai đến cứu chúng ta đâu.”

