Tổng Giám đốc Chứng khoán Mirae Asset: Muốn hút dòng vốn ngoại dài hạn, thị trường chứng khoán Việt Nam cần giải quyết 3 khoảng trống

Ba khoảng trống sau 30 năm trưởng thành

Theo bà Nguyễn Hoàng Yến, thị trường chứng khoán Việt Nam đã có bước phát triển đáng kể sau 30 năm. Công nghệ giúp nhà đầu tư dễ dàng mở tài khoản, tiếp cận báo cáo phân tích và theo dõi diễn biến thị trường thế giới theo thời gian thực. Thế hệ nhà đầu tư trẻ hiện nay cũng có khả năng tiếp cận và hiểu biết về tài chính tốt hơn so với 10-20 năm trước.

Tuy nhiên, sự trưởng thành của thị trường chưa thực sự trọn vẹn khi văn hóa đầu tư vẫn còn ba khoảng trống đáng chú ý.

Thứ nhất là cách nhìn nhận về đầu tư. Nhà đầu tư cá nhân hiện chiếm khoảng 80% giá trị giao dịch, nhưng không ít người vẫn chạy theo biến động ngắn hạn, tin đồn hoặc tâm lý đám đông. Khi quyết định đầu tư chưa gắn với giá trị doanh nghiệp và mục tiêu dài hạn, thị trường dễ xuất hiện những biến động mạnh hơn mức cần thiết.

Thứ hai là thói quen đầu tư thông qua các định chế chuyên nghiệp chưa phổ biến. Việt Nam hiện có hơn 700.000 nhà đầu tư sở hữu chứng chỉ quỹ, trong khi số tài khoản chứng khoán đã vượt 14 triệu. Tổng tài sản ngành quản lý quỹ đang quản lý mới tương đương khoảng 6% GDP, thấp hơn đáng kể so với mức hơn 56% tại Malaysia và 84% tại Hàn Quốc.

Theo bà Yến, những con số này cho thấy dư địa phát triển văn hóa đầu tư dài hạn với sự đồng hành của các tổ chức chuyên nghiệp tại Việt Nam vẫn còn rất lớn.

Khoảng trống thứ ba liên quan đến khả năng kết nối dòng vốn quốc tế với nền kinh tế trong nước. Đề cập đến việc Trung tâm Tài chính quốc tế tại TP.HCM công bố 10 thành viên đầu tiên, với cam kết huy động khoảng 2,7 tỷ USD đến năm 2027, bà Yến cho rằng đây là những bước khởi đầu cụ thể. Tuy nhiên, vấn đề quan trọng không chỉ nằm ở quy mô vốn thu hút được mà còn ở cách dòng vốn đó gắn kết và đóng góp cho nền kinh tế Việt Nam.

Theo bà, một trung tâm tài chính không thể phát triển bền vững nếu tách rời thị trường vốn trong nước. Bài học từ Hồng Kông cho thấy trung tâm này lớn mạnh nhờ sự gắn kết với doanh nghiệp và dòng vốn của Trung Quốc. Với Việt Nam, Trung tâm Tài chính quốc tế cần liên thông chặt chẽ với thị trường chứng khoán, để vốn quốc tế thực sự đến được với doanh nghiệp trong nước.

Khi các quỹ đặt tại Trung tâm đầu tư và nắm giữ dài hạn cổ phiếu, trái phiếu Việt Nam, thị trường cũng có thêm lực lượng nhà đầu tư tổ chức, góp phần giải quyết khoảng trống về dòng vốn dài hạn.

Để dòng vốn quốc tế đến và ở lại, bà Yến nhấn mạnh yêu cầu xây dựng môi trường pháp lý đáng tin cậy, với chính sách ổn định, dễ dự đoán, cơ chế giải quyết tranh chấp theo thông lệ quốc tế và sự thuận tiện trong chuyển vốn, lợi nhuận.

Bên cạnh đó, Việt Nam cần lựa chọn những lĩnh vực có thể tạo dấu ấn riêng thay vì cạnh tranh trực diện với các trung tâm tài chính đã có tên tuổi. Theo bà, Singapore đã xây dựng thành công hệ sinh thái quản lý tài sản, trong khi Việt Nam có thể phát huy lợi thế ở tài chính xanh và tín chỉ carbon, tài chính chuỗi cung ứng gắn với xuất khẩu hoặc tài sản số.

Khi có sự gắn kết với thị trường trong nước, môi trường pháp lý đáng tin cậy và những sản phẩm có thế mạnh riêng, Trung tâm Tài chính quốc tế mới thực sự trở thành bệ phóng cho thị trường vốn Việt Nam. Khi đó, Trung tâm và quá trình nâng hạng thị trường có thể bổ trợ cho nhau, vừa mở rộng cơ hội đón vốn vừa tạo nền tảng để dòng vốn gắn bó lâu dài.

Bà Yến cũng đánh giá Việt Nam đang có lợi thế nhất định về mặt bằng định giá cổ phiếu. P/E của VN-Index hiện ở mức khoảng 11,5 lần, tương ứng E/P đạt 8,7%, tiệm cận vùng định giá từng xuất hiện tại các giai đoạn đáy của thị trường trong các năm 2016, 2020, 2022 và 2025.

Trong khi đó, lãi suất huy động kỳ hạn 12 tháng cao nhất hiện quanh 7%. Tương quan này cho thấy cổ phiếu đang có mức sinh lời kỳ vọng tương đối cạnh tranh so với tiền gửi, qua đó tạo thêm cơ sở thu hút sự quan tâm của các nhà đầu tư quốc tế có tầm nhìn trung và dài hạn.

Nâng hạng là điểm khởi đầu, không phải đích đến

Theo Tổng Giám đốc Mirae Asset Việt Nam, Nghị quyết 169/NQ-CP của Chính phủ về các giải pháp thực hiện mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số trong năm 2026 và giai đoạn 2026-2030, bảo đảm tăng trưởng cao, bền vững và thực chất, cũng đặt ra yêu cầu lớn hơn đối với thị trường vốn.

Khi nền kinh tế hướng tới tốc độ tăng trưởng cao, nhu cầu vốn sẽ gia tăng đáng kể. Vì vậy, các kênh huy động cần được đa dạng hóa, không chỉ dựa vào đầu tư công và ngân sách nhà nước mà còn phải phát huy nguồn lực từ khu vực tư nhân, thị trường chứng khoán, trái phiếu doanh nghiệp và dòng vốn đầu tư nước ngoài.

Trong bối cảnh đó, thị trường vốn cần đảm nhận vai trò ngày càng quan trọng trong việc cung ứng nguồn lực tài chính cho mục tiêu tăng trưởng dài hạn.

Bà Yến cho rằng việc được nâng hạng là một dấu mốc quan trọng, nhưng quá trình cải thiện chất lượng thị trường cần tiếp tục được triển khai, hướng tới đáp ứng các tiêu chí của MSCI.

Một trong những ưu tiên là đẩy mạnh IPO và niêm yết các doanh nghiệp quy mô lớn, có nền tảng tài chính và tiềm năng tăng trưởng tốt, qua đó bổ sung thêm những lựa chọn đầu tư chất lượng cho thị trường.

Cùng với đó, việc chuẩn hóa công bố thông tin bằng tiếng Anh và triển khai cơ chế Đối tác bù trừ trung tâm (CCP) cần được đẩy nhanh. Những cải cách này nhằm giảm thiểu rủi ro thanh toán và chi phí tiếp cận thông tin cho nhà đầu tư tổ chức nước ngoài.

Đặc biệt, bà Yến nhấn mạnh tầm quan trọng của việc xây dựng nền tảng dòng vốn bền vững từ các nhà đầu tư tổ chức trong nước. Kinh nghiệm của Hàn Quốc cho thấy, sau khủng hoảng tài chính châu Á năm 1997, khi dòng vốn ngoại rút ra ồ ạt, việc kiên trì phát triển lực lượng nhà đầu tư tổ chức trong nước đã giúp thị trường nâng cao khả năng chống chịu trước các cú sốc bên ngoài.

Quỹ Hưu trí Quốc gia Hàn Quốc đã trở thành một trong những quỹ hưu trí lớn nhất thế giới. Hệ thống lương hưu doanh nghiệp được hình thành từ năm 2005, trong khi thị trường ETF cũng phát triển mạnh.

Một bài học khác từ Hàn Quốc là nâng hạng thị trường không phải đích đến cuối cùng mà là quá trình cải cách liên tục. Dù được FTSE xếp vào nhóm thị trường phát triển từ năm 2009, nước này đến nay vẫn tiếp tục cải cách để đáp ứng các tiêu chí của MSCI.

Với Mirae Asset tại Việt Nam, bà Yến cho biết sự tăng trưởng của doanh nghiệp cần gắn liền với sự phát triển của thị trường vốn. Mục tiêu hướng tới là hỗ trợ nhà đầu tư tích lũy tài sản dài hạn, giúp doanh nghiệp tiếp cận nguồn vốn và góp phần thu hút những dòng vốn chất lượng, bền vững cho Việt Nam.

Theo Mai Anh