Thuốc An Cung là gì và vì sao An Cung giả đặc biệt nguy hiểm?

An cung ngưu hoàng hoàn từ lâu được nhiều người biết đến như một sản phẩm liên quan đến đột quỵ. Tuy nhiên, đây không phải “thần dược” có thể tùy tiện sử dụng.

Đáng chú ý, một đường dây tại Thanh Hóa vừa bị phát hiện sản xuất, buôn bán các sản phẩm được quảng cáo là An Cung bằng những nguyên liệu không rõ nguồn gốc, đặt ra câu hỏi về những rủi ro phía sau một sản phẩm mà nhiều người tìm mua để bảo vệ sức khỏe.

Thuốc An cung ngưu hoàng hoàn thực chất là gì?

An cung ngưu hoàng hoàn, thường được gọi tắt là An Cung, là một bài thuốc Đông y có nguồn gốc lâu đời. Tại Việt Nam, các sản phẩm An cung ngưu hoàng hoàn được lưu hành có thể có nguồn gốc từ Trung Quốc, Hàn Quốc và một số quốc gia khác. Đây là thuốc, không phải thực phẩm bổ sung có thể sử dụng tùy ý.

Trong công thức của An cung ngưu hoàng hoàn có thể gồm nhiều thành phần như: ngưu hoàng, thủy ngưu giác, xạ hương, trân châu, chu sa, hùng hoàng, hoàng liên, hoàng cầm, chi tử, uất kim, băng phiến và mật ong.

Theo y học cổ truyền, bài thuốc có công năng thanh nhiệt, giải độc, trấn kinh, khai khiếu và được sử dụng trong những chứng bệnh cụ thể.

Chính vì có thành phần và chỉ định cụ thể, An Cung không nên được hiểu đơn giản là một loại “thuốc bổ” hoặc sản phẩm có thể mua về sử dụng với mục đích phòng ngừa đột quỵ.

Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 từng cảnh báo về tình trạng người dân tự sử dụng An Cung khi người thân xuất hiện các dấu hiệu nghi ngờ đột quỵ.

Trong một trường hợp được bệnh viện tiếp nhận, bệnh nhân có biểu hiện đau đầu đột ngột, nôn, nói khó, liệt nửa người và huyết áp rất cao. Gia đình đã tự cho bệnh nhân uống An Cung trước khi đưa đến bệnh viện. Kết quả chụp CT sau đó cho thấy bệnh nhân bị xuất huyết não. 

Theo Bệnh viện 108, người không có chuyên môn khó có thể tự xác định chính xác tình trạng của một bệnh nhân đột quỵ chỉ dựa vào những biểu hiện bên ngoài. Việc lựa chọn thuốc vì thế không thể thay thế cho quá trình thăm khám, chẩn đoán và điều trị tại cơ sở y tế.

Điều quan trọng là không phải cứ có dấu hiệu đột quỵ thì tự uống An Cung. Khi xuất hiện những triệu chứng như méo miệng, yếu hoặc liệt tay chân, nói khó, rối loạn ý thức hoặc các biểu hiện thần kinh bất thường xuất hiện đột ngột, người bệnh cần được đưa đến cơ sở y tế càng sớm càng tốt.

Vì sao An Cung giả đặc biệt đáng lo ngại?

Mới đây, Công an Thanh Hóa công bố việc phát hiện một đường dây sản xuất, buôn bán các sản phẩm được quảng cáo là An Cung có nguồn gốc Hàn Quốc, Trung Quốc.

Theo kết quả điều tra bước đầu được xác định, các đối tượng đã mua viên hoàn và nguyên liệu trôi nổi, không rõ nguồn gốc cùng vỏ hộp, tem, nhãn từ Trung Quốc. Những nguyên liệu này sau đó được vận chuyển về Việt Nam để đóng gói, hoàn thiện và đưa ra thị trường.

Đáng chú ý, Công an Thanh Hóa cho biết thành phần được sử dụng để sản xuất các viên hoàn chủ yếu gồm: bột mì, hóa chất, chất tạo màu và một số nguyên liệu khác. Các sản phẩm sau đó được đóng vào bao bì, dán tem, nhãn thể hiện nguồn gốc chính hãng nhằm tạo niềm tin cho người mua. 

Trong quá trình khám xét, lực lượng chức năng thu giữ 10.000 hộp An Cung, khoảng 300 kg viên hoàn chưa thành phẩm, tương đương hơn 1 triệu viên, cùng 3.000 vỏ hộp và hơn 20.000 tem, nhãn mác. Công an Thanh Hóa cho biết mỗi hộp sau khi hoàn thiện có giá khoảng 105.000 đồng nhưng qua nhiều tầng trung gian có thể được bán tới gần 3 triệu đồng.

Những con số này cho thấy vấn đề của vụ việc không chỉ nằm ở việc làm giả bao bì để bán với giá cao. Với một sản phẩm được người tiêu dùng tìm mua vì liên quan trực tiếp đến sức khỏe, việc thay thế thành phần bằng nguyên liệu không rõ nguồn gốc khiến người sử dụng không biết chính xác mình đang đưa gì vào cơ thể.

Theo Công an Thanh Hóa, những người tìm mua các sản phẩm này phần lớn là người cao tuổi, người có bệnh lý tim mạch, huyết áp và có nhu cầu sử dụng với mong muốn phòng ngừa nguy cơ sức khỏe. Cơ quan công an cảnh báo các sản phẩm được làm từ nguyên liệu không rõ nguồn gốc, có hóa chất, chất tạo màu và những thành phần chưa được kiểm soát có thể tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe.

Một rủi ro khác thậm chí khó nhận biết hơn nằm ở niềm tin mà hàng giả tạo ra. Nếu một sản phẩm được quảng cáo như “thuốc phòng đột quỵ”, người mua có thể tin rằng việc giữ sẵn An Cung trong nhà sẽ giúp họ có một phương án xử trí khi người thân xuất hiện dấu hiệu bất thường.

Trong khi đó, Bệnh viện 108 cảnh báo việc tự ý sử dụng thuốc y học cổ truyền có thể làm trì hoãn thời điểm người bệnh được đưa đến cơ sở y tế.

Đột quỵ là tình trạng cấp cứu. Để xác định người bệnh bị nhồi máu não hay xuất huyết não, bác sĩ cần thăm khám và thực hiện các phương tiện chẩn đoán cần thiết. Người nhà không thể chỉ dựa vào triệu chứng để tự xác định loại đột quỵ và lựa chọn thuốc.

Vì vậy, một sản phẩm An Cung giả có thể tạo ra hai rủi ro cùng lúc: sản phẩm không bảo đảm về nguồn gốc, thành phần; đồng thời thông tin giả về sản phẩm có thể tác động đến quyết định của người bệnh trong thời điểm cần cấp cứu, điều trị.

Theo Công an Thanh Hóa, Cơ quan Cảnh sát điều tra đã khởi tố vụ án và khởi tố 9 bị can để điều tra về hành vi sản xuất, buôn bán hàng giả là thực phẩm theo Điều 193 Bộ luật Hình sự; 8 bị can bị bắt tạm giam, một trường hợp được áp dụng biện pháp cấm đi khỏi nơi cư trú do đang chăm sóc con dưới 36 tháng tuổi. Cơ quan điều tra đang tiếp tục mở rộng vụ án.

Do vụ án vẫn đang được điều tra, trách nhiệm hình sự cuối cùng của từng bị can sẽ được xác định theo trình tự tố tụng và phán quyết có hiệu lực của tòa án.

Từ vụ việc này, điều đáng lưu ý với người tiêu dùng không chỉ là nguy cơ mua phải một hộp hàng giả. Với các sản phẩm liên quan đến sức khỏe, hàng giả còn có thể làm sai lệch niềm tin và quyết định của người sử dụng.

Một sản phẩm có chữ “An Cung” trên bao bì không đồng nghĩa với việc đó là An cung ngưu hoàng hoàn đạt tiêu chuẩn, càng không có nghĩa sản phẩm phù hợp với người đang có triệu chứng đột quỵ.

Khi nghi ngờ đột quỵ, điều cần ưu tiên không phải là tìm một viên thuốc để người bệnh uống ngay tại nhà, mà là đưa người bệnh đến cơ sở y tế càng sớm càng tốt.

Hân Ly (Tổng hợp)