Thi thể với đôi giày xanh nằm trên Everest suốt 30 năm sắp được đưa về nhà, hé lộ bí ẩn danh tính gây tranh cãi
Suốt gần 30 năm, một thi thể với đôi giày màu xanh nổi bật trên Everest trở thành cột mốc quen thuộc với nhiều người leo núi và được cả thế giới biết đến bằng cái tên “Green Boots”.
Người này từ lâu được cho là nhà leo núi Tsewang Paljor. Tuy nhiên, những bằng chứng được giới chức Ấn Độ xem xét lại đang chỉ về một cái tên khác: Dorje Morup. Giờ đây, Ấn Độ chuẩn bị cho một chiến dịch đặc biệt nhằm đưa ông trở về nhà sau ba thập kỷ.
“Green Boots” có thể đã bị gọi nhầm tên suốt gần 30 năm
Ở độ cao khoảng 8.500 m trên sườn phía bắc của Everest, một thi thể nằm trong hốc đá từ năm 1996 từng trở thành một trong những hình ảnh được biết đến nhiều nhất trên ngọn núi cao nhất thế giới.
Đôi giày leo núi màu xanh sáng khiến người này được đặt biệt danh “Green Boots”. Trong nhiều năm, vị trí của Green Boots thậm chí được sử dụng như một điểm nhận biết trên tuyến đường Northeast Ridge. Những người leo qua khu vực có thể dựa vào đó để xác định mình đang ở đâu trên hành trình hướng về đỉnh Everest.
Đôi giày leo núi màu xanh sáng khiến người này được đặt biệt danh “Green Boots”. Ảnh: The Guardian
Nhưng có một nghịch lý: trong khi “Green Boots” trở thành cái tên nổi tiếng trong cộng đồng leo núi quốc tế, danh tính thật của người đàn ông phía sau đôi giày ấy lại chưa bao giờ hoàn toàn rõ ràng.
Trong nhiều năm, Green Boots thường được cho là Tsewang Paljor, một thành viên của lực lượng Cảnh sát Biên giới Ấn Độ - Tây Tạng (ITBP). Paljor nằm trong nhóm các nhà leo núi Ấn Độ gặp nạn trong trận bão lớn trên Everest ngày 10/5/1996.
Tuy nhiên, các tài liệu và thông tin được xem xét trong những năm gần đây khiến giới chức Ấn Độ nghiêng về một khả năng khác: Green Boots thực chất có thể là Dorje Morup, đồng đội của Paljor trong chính chuyến thám hiểm năm ấy.
Dorje Morup là một người đam mê leo núi và từng chinh phục nhiều đỉnh núi. Ảnh: Yahoo!News
Theo AP và Times of India, nhận định này được củng cố từ lời kể của những thành viên sống sót trong đoàn thám hiểm năm 1996, dữ liệu về những liên lạc vô tuyến cuối cùng, vị trí của thi thể cũng như quần áo và thiết bị leo núi.
Dù vậy, câu hỏi về danh tính vẫn chưa nên được coi là khép lại hoàn toàn. ITBP dự kiến tiến hành xét nghiệm DNA sau khi hài cốt được đưa xuống núi để xác nhận một cách chắc chắn rằng người được biết đến với tên gọi Green Boots thực sự là Dorje Morup.
Chuyến leo Everest định mệnh năm 1996
Dorje Morup khi đó 48 tuổi, là thành viên của đoàn thám hiểm gồm 6 người thuộc ITBP. Nhóm đặt mục tiêu trở thành đoàn Ấn Độ đầu tiên chinh phục Everest từ phía Trung Quốc.
Đồ họa chỉ đường nơi "Giày xanh" đang nằm lại gần đỉnh Everest. Ảnh: The Guardian.
Khi điều kiện thời tiết trở nên xấu, ba thành viên quyết định quay trở lại. Morup cùng Tsewang Smanla và Tsewang Paljor tiếp tục hành trình hướng về đỉnh.
Theo các nguồn tin hiện nay, ba người được cho là đã lên tới đỉnh Everest trước khi gặp điều kiện thời tiết khắc nghiệt trong quá trình trở xuống. Cả ba không trở về.
Sự kiện diễn ra đúng vào thảm họa Everest năm 1996, một trong những biến cố nổi tiếng nhất lịch sử leo núi hiện đại.
Trong những năm sau đó, một thi thể với đôi giày xanh được những đoàn leo núi bắt gặp trên tuyến phía bắc. Theo thời gian, Green Boots dần trở thành một “cột mốc” nổi tiếng trên Everest và danh tính Tsewang Paljor được gắn với người này trong phần lớn các câu chuyện được truyền lại.
Các phương tiện và lều trại tại khu vực trại nền dưới chân núi Qomolangma, tức Everest ở phía Trung Quốc - thuộc Khu tự trị Tây Tạng, tây nam Trung Quốc. (Ảnh: Purbu Zhaxi/Xinhua/AP)
Nhưng khi những thông tin cũ được đối chiếu lại, câu chuyện bắt đầu thay đổi.
The Guardian cho biết kế hoạch thu hồi do phía Ấn Độ công bố đã gọi đích danh người cần được đưa xuống núi là Dorje Morup, thay vì Paljor. Đây cũng là một trong những lý do khiến bí ẩn kéo dài gần ba thập kỷ quanh Green Boots một lần nữa thu hút sự chú ý.
Chiến dịch đặc biệt ở độ cao khoảng 8.500 m
Việc biết một thi thể nằm ở đâu trên Everest không đồng nghĩa có thể dễ dàng đưa người đó trở xuống.
Green Boots nằm ở khu vực cực cao của Everest, nơi điều kiện tự nhiên khiến bất kỳ hoạt động cứu hộ hay thu hồi nào cũng trở thành một nhiệm vụ đặc biệt khó khăn. Đây cũng là nguyên nhân nhiều người qua đời trên Everest trong lịch sử vẫn được để lại trên núi.
Tshiring Jangbu Sherpa (mặc trang phục màu đỏ) là hướng dẫn viên leo núi được IFMGA chứng nhận và từng tham gia các nhiệm vụ đưa thi thể xuống núi ở độ cao lớn. Ảnh: The Guardian.
Theo Times of India, ITBP hiện tìm kiếm một đội chuyên gia có đủ năng lực thực hiện chiến dịch thu hồi ở độ cao lớn. Lực lượng này đặt mục tiêu đưa hài cốt trở về Ấn Độ vào khoảng tháng 9/2026.
The Guardian trước đó cho biết hồ sơ mời thầu của phía Ấn Độ yêu cầu một nhóm Sherpa có kinh nghiệm thực hiện nhiệm vụ trong năm 2026. Điều này cho thấy chiến dịch không đơn giản chỉ là tiếp cận vị trí Green Boots, mà còn phải giải quyết hàng loạt thách thức về thời tiết, địa hình và an toàn cho chính những người tham gia.
Bởi vậy, kế hoạch hiện tại vẫn nên được hiểu là một chiến dịch đang được chuẩn bị, chứ chưa phải việc thu hồi chắc chắn sẽ thành công vào một thời điểm cụ thể.
Nếu thi thể được đưa xuống núi thành công, xét nghiệm DNA dự kiến được tiến hành để xác nhận danh tính. Khi đó, nếu kết quả chứng minh đây thực sự là Dorje Morup, hài cốt sẽ được trao lại cho gia đình ông ở Ladakh.
Người vợ từng chờ chồng trở về
Phía sau bí ẩn khiến cộng đồng leo núi tranh luận suốt gần 30 năm là một gia đình đã sống trong tình trạng không có một lời xác nhận cuối cùng.
Vợ của Morup, bà Konchak Yangskit, cho biết bà từng rất khó chấp nhận việc chồng đã qua đời bởi chưa bao giờ được nhìn thấy thi thể của ông.
Vợ của Morup, bà Konchak Yangski. Ảnh: Yahoo!News
Trước khi lên đường thực hiện chuyến thám hiểm Everest năm 1996, Morup nói với vợ rằng ông sẽ trở về sau khi làm đất nước tự hào. Ông còn dặn bà chăm sóc các con và ra sân bay đón mình khi trở về.
Nhưng chuyến trở về ấy đã không diễn ra. Gia đình Morup trong nhiều năm chỉ còn những huy chương, cúp và một số bức ảnh từ các chuyến leo núi để lưu giữ ký ức về ông.
Giờ đây, gần ba thập kỷ sau, họ có thể sắp nhận được một câu trả lời rõ ràng hơn về những gì đã xảy ra. Con trai Morup, Punchok Dorjai, cho biết nếu kết quả xác nhận hài cốt là của cha mình, gia đình dự kiến tổ chức tang lễ gần Martyrs Park tại Leh, thủ phủ của Ladakh.
Gia đình Morup vẫn thận trọng, chưa dám đặt quá nhiều kỳ vọng vào việc thi thể được đưa trở về. Ảnh: Yahoo!News
Và có một kỷ vật đặc biệt mà gia đình muốn giữ lại: đôi giày xanh. Chính đôi giày ấy đã khiến một người đàn ông không rõ danh tính trở thành “Green Boots” - cái tên được nhắc đến trong vô số câu chuyện về Everest suốt nhiều thập kỷ.
Câu chuyện vì thế không chỉ nằm ở việc đưa một thi thể khỏi Everest.
Trong gần 30 năm, người đàn ông trong hốc đá được hàng nghìn nhà leo núi đi ngang qua, được chụp ảnh, nhắc đến trong sách báo và trở thành một phần trong những câu chuyện về sự khắc nghiệt của ngọn núi cao nhất thế giới. Nhưng ông gần như chỉ được nhớ tới bằng đặc điểm dễ nhận biết nhất trên cơ thể: đôi giày màu xanh.
Thậm chí cái tên thật thường được gắn với Green Boots trong suốt thời gian ấy - Tsewang Paljor - giờ đây cũng có khả năng không chính xác.
Nếu chiến dịch thu hồi thành công và xét nghiệm DNA xác nhận nhận định hiện tại của giới chức Ấn Độ, một trong những bí ẩn nổi tiếng nhất Everest có thể cuối cùng sẽ có câu trả lời.
Và đối với gia đình Dorje Morup, ý nghĩa của cuộc hành trình ấy có lẽ đơn giản hơn nhiều: sau 30 năm kể từ ngày được dặn ra sân bay chờ đón, họ cuối cùng có cơ hội đưa người thân trở về nhà.
Nguồn: AP News, Times of India, The Guardian