Thêm 1 bê bối đấu thầu xi măng rúng động châu Á: Lãnh đạo chủ đích dàn xếp giá, 'bắt tay' với cả đối thủ để ăn chia doanh thu
Một chi tiết tưởng chừng nhỏ trong gói thầu mua xi măng hồi năm 2018 đã mở ra cuộc điều tra chống độc quyền kéo dài nhiều năm.
Một chi tiết tưởng chừng nhỏ trong gói thầu mua xi măng hồi năm 2018 đã mở ra cuộc điều tra chống độc quyền kéo dài nhiều năm tại Ấn Độ. Khi Oil and Natural Gas Corporation (ONGC), công ty thăm dò dầu khí lớn nhất nước này, mở thầu mua xi măng phục vụ các giếng dầu, các nhà quản lý nhanh chóng nhận ra điều bất thường: tất cả các hồ sơ đều đưa ra cùng một mức giá chính xác 7.000 rupee/tấn.
Sự trùng khớp khó tin này khiến ONGC đặt nghi vấn. Một lãnh đạo của India Cements khi được hỏi đã trả lời khá bông đùa rằng số 7 là con số may mắn của ông.
Tuy nhiên, lời giải thích ấy không đủ để xua tan nghi ngờ. ONGC đã âm thầm nộp đơn khiếu nại chống độc quyền đối với ba công ty xi măng của Ấn Độ.
Sau 5 năm điều tra, Ủy ban Cạnh tranh Ấn Độ (CCI) đã phác họa bức tranh chi tiết về một đường dây thông đồng giá kéo dài hơn một thập kỷ, nhắm vào các gói thầu cung cấp xi măng cho ONGC. Những thông tin này được nêu trong báo cáo điều tra dài 90 trang mà Reuters tiếp cận được.
Theo báo cáo, giai đoạn thông đồng kéo dài từ năm 2007 đến 2018, liên quan đến Dalmia Cement (Bharat), công ty con của tập đoàn xi măng lớn thứ tư Ấn Độ Dalmia Bharat, cùng đối thủ Shree Digvijay. Trong khi đó, India Cements tham gia đường dây này trong giai đoạn 2017–2018.
Báo cáo của CCI cho thấy các doanh nghiệp đã có nhiều dấu hiệu dàn xếp giá thầu, thảo luận về chiến lược cung ứng và thậm chí tìm cách loại bỏ các nhà thầu nước ngoài khỏi các gói thầu của ONGC. Những hành vi này được cơ quan điều tra cho là đã được chứng minh bằng nhiều bằng chứng, từ email, tin nhắn, các cuộc họp nội bộ đến lời khai của những người liên quan.
Truyền thông Ấn Độ từng đề cập đến kết luận sơ bộ của vụ việc vào năm ngoái, nhưng Reuters là đơn vị đầu tiên tiết lộ những chi tiết cụ thể về cách thức các doanh nghiệp phối hợp để thao túng giá thầu.
Hiện các công ty liên quan vẫn giữ thái độ thận trọng. Dalmia Bharat từ chối bình luận với lý do vụ việc vẫn đang được CCI xem xét, nhưng trước đó cho biết đang hợp tác với cơ quan chức năng. India Cements, hiện đã được tập đoàn xi măng lớn nhất Ấn Độ UltraTech mua lại vào năm 2024, cũng không phản hồi yêu cầu bình luận. Shree Digvijay, ONGC và CCI đều chưa đưa ra phát biểu chính thức.
Theo quy trình, các công ty bị điều tra đã được yêu cầu phản hồi báo cáo của CCI trước khi cơ quan này đưa ra phán quyết cuối cùng trong vài tháng tới. Nếu các vi phạm được xác nhận, mức phạt có thể lên tới ba lần lợi nhuận hoặc 10% doanh thu mỗi năm vi phạm.
Con số này có thể rất đáng kể. Trong năm tài chính 2024–2025, Dalmia Bharat đạt doanh thu khoảng 1,5 tỷ USD, India Cements khoảng 444 triệu USD, trong khi Shree Digvijay ghi nhận khoảng 79 triệu USD.
Vụ việc xi măng diễn ra trong bối cảnh Ấn Độ đang gia tăng giám sát cạnh tranh đối với các doanh nghiệp lớn, cả trong và ngoài nước. Trước đó, những gã khổng lồ công nghệ như Apple hay Amazon đã nhiều lần trở thành đối tượng điều tra chống độc quyền.
Theo Gautam Shahi, chuyên gia luật cạnh tranh tại hãng luật Dua Associates, các vụ việc trong lĩnh vực công nghệ vẫn đang thu hút nhiều sự chú ý, nhưng chính phủ Ấn Độ cũng ngày càng quyết liệt hơn trong việc xử lý các vi phạm liên quan đến doanh nghiệp nhà nước và hoạt động đấu thầu công.
Trên thực tế, ONGC đã nhận thấy dấu hiệu bất thường từ sớm. Trước khi nộp đơn kiện vào năm 2020, công ty này phát hiện bốn gói thầu cung cấp xi măng cho giếng dầu đều có mức giá gần như giống hệt nhau.
Chẳng hạn, trong gói thầu năm 2018 cho 170.000 tấn xi măng, cả ba công ty đều báo giá 7.000 rupee mỗi tấn, tương đương 7.350 rupee sau thuế, dù các gói thầu được triển khai tại nhiều bang khác nhau.
Phát hiện này khiến ONGC phải gửi cảnh báo chính thức vào cuối năm 2019. Trong thông báo gửi tới India Cements, công ty cho rằng việc các nhà thầu đưa ra mức giá giống hệt nhau có thể là dấu hiệu vi phạm luật cạnh tranh. Trong bản giải trình gửi ONGC, India Cements đã viện dẫn các yếu tố thị trường toàn cầu để bảo vệ mức giá của mình và không quên nhắc đến yếu tố “may mắn”.
“Báo giá tài chính của chúng tôi cũng được hỗ trợ bởi yếu tố thần số học của con số 7,” công ty viết.
Báo cáo của CCI đã quy trách nhiệm cho tám lãnh đạo cấp cao của các doanh nghiệp liên quan, trong đó có Rajeev Nambiar, cựu giám đốc điều hành Shree Digvijay; Y.H. Dalmia, Chủ tịch tỷ phú của Dalmia Bharat; và N. Srinivasan, cựu giám đốc điều hành India Cements - một nhân vật nổi tiếng trong giới kinh doanh Ấn Độ.
Một nhân chứng quan trọng trong vụ việc là Prem R. Singh, Phó Chủ tịch cấp cao của Shree Digvijay. Trong lời khai với CCI, ông thừa nhận rằng mục tiêu chính của việc đưa ra cùng một mức giá là để chia đều khối lượng hợp đồng và doanh thu giữa các công ty.
Theo báo cáo điều tra, Singh thậm chí đã tới văn phòng của đối thủ Dalmia để trực tiếp hỗ trợ họ chuẩn bị hồ sơ dự thầu trong năm 2018. Điều này được xác nhận qua các tin nhắn mà ông gửi cho giám đốc điều hành của mình khi đó.
Không chỉ vậy, họ còn cùng tính toán khoảng cách vận chuyển bằng đường sắt từ các nhà máy tới địa điểm giao xi măng cho ONGC. Dựa trên những tính toán này, các công ty quyết định mức giá sao cho tránh cạnh tranh trực tiếp và phân chia khu vực thị trường.
Theo: Reuters, CNBC
